Morgunblaðið - 01.06.2012, Qupperneq 21

FRÉTTIR 21Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 1. JÚNÍ 2012
BAKSVIÐ
Baldur Arnarson
baldura@mbl.is
Óvíst er hvort fjölgun starfa á vinnu-
markaði síðan botninum var náð á
árinu 2010 hafi haldið í við fjölgun
fólks á vinnualdri en árlega bætast
við um 2.500 manns vegna nýrra ár-
ganga sem koma
á markaðinn.
Þetta má ráða
af greiningu Ing-
unnar Þorsteins-
dóttur, hagfræð-
ings hjá Alþýðu-
sambandi
Íslands, á tölum
Hagstofu Íslands
um þróun á
vinnumarkaði síð-
an hagkerfið fór á
hliðina haustið 2008.
„Um 14.000 ársverk hafa tapast
frá fyrsta ársfjórðungi 2008 saman-
borið við sama ársfjórðung þessa
árs. Skýrist það af því að störfum
hefur fækkað umtalsvert á vinnu-
markaði frá hruni en einnig af styttri
vinnutíma. Frá því að botninum var
náð 2010 hefur ársverkum fjölgað
sem nemur 3.600 ársverkum.
Þessa aukningu má að mestu leyti
rekja til þess að vinnutíminn hefur
verið að lengjast en lítil breyting hef-
ur orðið á fjölda starfa. Í heild töp-
uðust um 17.600 ársverk frá fyrsta
ársfjórðungi 2008 og fram til sama
ársfjórðungs 2010.“
2.000 til 3.000 manns á ári
Vinnumarkaðurinn stækkar sam-
fara innkomu nýliða á markaðinn og
þurfa því að koma til ný störf til móts
við hana svo atvinnuleysi aukist ekki.
Ingunn segir árgangana misstóra.
„Á hverju ári koma inn nýir ár-
gangar á vinnumarkaðinn en á móti
fara aðrir af markaðnum, m.a. þeir
sem komast á eftirlaunaaldur. Ár-
gangarnir eru misstórir en að jafnaði
bætast 2.000 til 3.000 manns við
vinnumarkaðinn ár hvert,“ segir
Ingunn um hina árlegu viðbót.
Sé gengið út frá því að árlega bæt-
ist við 2.500 manns á vinnumarkað
hefði störfum á vinnumarkaði þurft
að fjölga um 5.000 á síðustu tveimur
árum til að halda í við þessa aukn-
ingu. Sú tala er hærri en þau 3.600
ársverk sem Ingunni reiknast til að
hafi orðið til í hagkerfinu síðan á
fyrsta ársfjórðungi 2010.
14.705 án vinnu í janúar 2010
Vinnumálastofnun birtir í hverj-
um mánuði yfirlit yfir stöðuna.
Fram kemur í janúarskýrslu árs-
ins 2010 að skráð atvinnuleysi þá var
9% og voru að meðaltali 14.705
manns án vinnu. Jókst atvinnuleysi
um 6,7% að meðaltali frá desember
eða um 929 manns. Á sama tíma árið
2009 var atvinnuleysi 6,6% og voru
þá að jafnaði 10.456 án vinnu. Áætl-
aður mannafli á vinnumarkaði skv.
áætlun Vinnumálastofnunar í janúar
2010 var 163.304.
Tveimur árum síðar hafði fækkað
á atvinnuleysisskránni en skráð at-
vinnuleysi í janúar 2012 var 7,2%. Að
meðaltali voru 11.452 atvinnulausir í
janúar og fækkaði atvinnulausum
um 308 að meðaltali frá desember
eða um 0,1 prósentustig.
Vinnuaflinn skreppur saman
Athygli vekur að mannafli á vinnu-
markaði skv. áætlun Vinnumála-
stofnunar var 158.915 í janúar 2012
sem gerir fækkun upp á tæplega
4.400 frá janúarmánuði 2010. Sé
þessari tölu bætt við áætlaðan fjölda
atvinnulausra í janúar 2012, alls
11.452 einstaklinga, er niðurstaðan
15.841 einstaklingur sem er ýmist án
vinnu eða farinn úr vinnuaflanum.
Það er hærri tala en áætlaður
fjöldi atvinnulausra í janúar 2010
sem var sem áður segir 14.705.
Til glöggvunar byggist mann-
aflaspá Vinnumálastofnunar á upp-
lýsingum um mannfjölda 2011 og
upplýsingum úr vinnumarkaðs-
könnun Hagstofunnar 2011
m.t.t. áætlaðrar atvinnuþátt-
töku á árinu 2012 og árstíðar-
sveiflu í atvinnuþátttöku.
Til samanburðar var skráð
atvinnuleysi í janúar 2008 um
1% og voru þá að meðaltali
1.545 manns án vinnu. Segir í
mánaðarskýrslu Vinnumála-
stofnunar í janúar 2008 að at-
vinnuleysi hafi þá verið um
22% minna en í janúar 2007
þegar það var 1,3%. Segir þar
einnig að áætlaður mannafli á
vinnumarkaði í janúar 2008 hafi
skv. áætlun efnahagsskrifstofu
fjármálaráðuneytis verið
159.679 einstaklingar.
Störf halda ekki í við nýliðun
 Síðan vinnumarkaðurinn náði botni árið 2010 hafa orðið til 3.600 ársverk í hagkerfinu  Um 5.000
manns komu inn á vinnumarkaðinn á sama tímabili  ASÍ áætlar að 17.600 störf hafi glatast í hruninu
Morgunblaðið/ÞÖK
Samdráttur Gatnagerð í Reykjavík. Vinnumarkaðurinn skrapp mikið saman í efnahagshruninu.
„Við höfum talið að þær tölur
sem stjórnvöld, og þar með tal-
inn Steingrímur J. Sigfússon,
hafi sett fram
séu litaðar af
bjartsýni eða
lýðskrumi. Þá
á ég meðal
annars við
þau 5.000
nýju störf sem
Steingrímur
sagði í grein í
Viðskipta-
blaðinu í jan-
úar [Úrtöluraddir hljóðna] að
hefðu orðið til síðan botninum
hefði verið náð 2010,“ segir Vil-
mundur Jósefsson, formaður
Samtaka atvinnulífsins, um þá
niðurstöðu Ingunnar að 3.600
ný ársverk hafi skapast síðan
botninum var náð 2010.
„Ég ber ekki brigður á tölur
ASÍ. Þær eru í samræmi við
áætlanir okkar hjá Samtökum
atvinnulífsins. Það er mikil
óvissa í atvinnulífinu. Við
stöndum frammi fyrir
stórum spurningum. Hvað
verður um sjávar-
útvegsfrumvörpin? Ef þau
verða samþykkt mun það
leiða til mikils bakslags í
sjávarútvegi. Það er ljóst.
Ljósi punkturinn er að það
er fyrirséð aukning hjá
ferðaþjónustunni í sum-
ar. Annað er í kyrrstöðu.
Ég er því ekki bjartsýnn
fyrir haustið.“
Lýðskrum
formanns VG
VIÐBRÖGÐ SA
SVIÐSLJÓS
Ingvar P. Guðbjörnsson
ipg@mbl.is
Nú þegar Landsbankinn hefur lokað
útibúum sínum á Flateyri, Súðavík,
Bíldudal, Króksfjarðarnesi Grundar-
firði, Eskifirði og á Fáskrúðsfirði og
engin bankastarfsemi er lengur á
þessum stöðum, nema á Grundarfirði,
var leitað svara hjá nálægum spari-
sjóðum um hvort til greina kæmi að
þeir myndu opna afgreiðslur á þess-
um stöðum.
„Við höfum ekki skoðað þetta
ennþá. Það er alveg hugsanlegt. Við
skulum ekkert útiloka það,“ sagði
Björn Torfason, stjórnarformaður
Sparisjóðs Strandamanna, aðspurður
hvort til greina kæmi að setja upp
útibú í Reykhólasveit eftir að Lands-
bankinn lokaði þar útibúi sínu í dag.
„Það þarf töluvert til að standa undir
útibúi,“ segir Björn. Málið hafi ekkert
verið rætt innan stjórnar sjóðsins og
því ekki hægt að svara endanlega
hvort fyrir þessu sé grundvöllur eða
áhugi.
Hár rekstrarkostnaður erfiður
Björn segir sparisjóðinn ganga vel,
en að rekstrarkostnaðurinn sé alltaf
að hækka sem geri erfitt fyrir. Annar
rekstrarkostnaður sé að verða tvöfalt
hærri en launakostnaður.
„Það eru komnir svo miklir skattar,
eftirlitsgjöld og fleira, sem þyngir
reksturinn,“ segir Björn.
Sparisjóðir Strandamanna og Bol-
ungarvíkur voru þeir einu á Vest-
fjörðum sem ekki runnu inn í Spari-
sjóð Keflavíkur. „Okkur var boðið að
vera með, en við afþökkuðum það,“
segir Björn og bætir við: „Sem betur
fer létum við ekki glepjast.“
„Já, við höfum skoðað það. Í fyrstu
athugun er niðurstaðan að íbúar á
þessum þremur stöðum, sem kæmu
til greina fyrir okkur, séu því miður of
fáir, um og í kringum 200 á hverjum
stað. Svona litlar einingar standa illa
undir sér, jafnvel þó að Íslandspóstur
sé þarna líka sem hjálpar mjög mikið.
Það er þó alls ekki útilokað,“ segir
Ragnar Birgisson, formaður Spari-
sjóðs Bolungarvíkur, aðspurður hvort
sjóðurinn hafi skoðað tækifærin í því
að opna afgreiðslur á Flateyri, í Súða-
vík og í Bíldudal.
„Því miður eru þetta alltof litlar
einingar,“ segir Ragnar, auk þess
sem það sé margt óljóst í kringum
sparisjóðina sem valdi því að menn
haldi að sér höndum. Það liggi fyrir
þinginu frumvarp sem bíði afgreiðslu
um starfsemi þeirra og óvissan um er-
lend lán hjálpi ekki til heldur þegar
kemur að svona ákvörðunum.
Landsbankinn missir viðskipti
„Já, ég hef nú eitthvað orðið var við
það. Það eru komnir nú þegar ein-
hverjir í viðskipti út af þessu,“ segir
Vilhjálmur G. Pálsson, sparisjóðs-
stjóri hjá Sparisjóði Norðfjarðar í
Neskaupstað, aðspurður hvort við-
skiptavinum sjóðsins hafi fjölgað þar
eystra í kjölfar tilkynningar Lands-
bankans um að leggja niður starfsemi
á Eskifirði og Fáskrúðsfirði. Hann
segir þó ekki um neina byltingu að
ræða. Spurður um hvort til greina
komi að sparisjóðurinn setji upp af-
greiðslur á umræddum stöðum segir
hann: „Þetta er svo nýtilkomið að við
höfum ekki hugsað það neitt. Það er
ekkert búið að taka neinar ákvarðanir
eða byrjað að skoða það í sjálfu sér.“
Hann segir sparisjóðinn auk þess
nýbúinn að loka útibúi sjóðsins á
Reyðarfirði.
Sparisjóðirnir skoða opnun útibúa
 Sjö útibúum Landsbankans lokað í dag á landsbyggðinni  Einn sparisjóður hefur skoðað möguleika
á að opna útibú í staðinn  Tveir aðrir sparisjóðir útiloka ekki að opna útibú í stað Landsbankans
Morgunblaðið/Albert Kemp
Bankalokun Flaggað var í hálfa stöng við útibú Landsbankans á Fáskrúðs-
firði í gær vegna lokunar. Engin bankastarfsemi er lengur á staðnum.
„Mér finnst
þetta alveg
forkastanleg
vinnubrögð að
leggja niður
útibú, sér-
staklega í
dreifbýlinu þar
sem eru oft
hundruð kíló-
metra á milli
Landsbanka
og útibúa,“ segir Jóna Valgerður
Kristjánsdóttir, formaður Lands-
sambands eldri borgara.
„Sérstaklega hvað varðar eldri
borgara sem alls ekki hafa
möguleika á því að nota sér
heimabankaþjónustuna, en þeir
eru mjög margir. Ég gerði laus-
lega könnun á því í okkar félagi
eldri borgara í Dölum og Reyk-
hólahreppi og þar voru ekki
nema 40% þeirra sem eru í fé-
laginu með tölvufærni,“ segir
Jóna Valgerður.
40% með
tölvufærni
ELDRI BORGARAR
Jóna Valgerður
Kristjánsdóttir
Ingunn
Þorsteinsdóttir Vilmundur
Jósefsson