Fréttablaðið - 05.06.2014, Blaðsíða 18

5. júní 2014 FIMMTUDAGUR| FRÉTTAVIÐTAL | 18
Vilhjálmur Snædal, uppgjafabóndi
á Skjöldólfsstöðum í Jökul dal, er
að verða sjötugur. Ekki er svo að
sjá að hann sé pensjónisti kominn
að fótum fram – er síkvikur og
hress og veður á honum. Vilhjálm-
ur er eðlilegur og verður ekki rit-
skoðaður. Vert að vara lesanda við
því strax, að talsmáti hans telst
tæplega við hæfi í fínum teboðum.
Þegar blaðamaður Fréttablaðsins
falaðist eftir viðtali við Vilhjálm á
Egilsstöðum á kosningadag, sagð-
ist hann tortrygginn gagnvart ein-
hverjum andskotans Evrópusinna
að sunnan. Og setti á mikla ræðu
um að það hlyti nú að vera eitt-
hvað að í kolli þeirra sem héldu
að Þjóðverjar og Angela Merkel
ætluðu sér að gefa okkur eitthvað
fyrir ekki neitt.
Skjöldólfsstaðir eru fyrir
miðjum Jökuldal. Þar niður
kemur þjóðvegur eitt í dalinn og
fyrir ofan liggur Efri-Jökuldalur.
Jökuldælingar eru sérstakir og
frægir fyrir að bera enga virð-
ingu fyrir klukku.
Þetta er engin þjóðsaga. Þegar
bankað var upp á hjá Villa næsta
dag, á Skjöldólfsstöðum, var
klukkan orðin eitt og sól skein í
heiði. Kona hans, Ásta Sigurðar-
dóttir, kom til dyra og vakti bónda
sinn. Hann snaraðist úr bæli sínu
og fram og heilsaði útsendurum
blaðsins með þessum orðum: „Nú,
eruð þið þeirrar gerðar að geta
ekki sofið vegna slæmrar sam-
visku?“ Ég benti honum á að ég
hefði knúið dyra á næsta bæ við
hliðina, þar sem sonur hans Þor-
steinn Snædal býr, en hann hefur
nú tekið við búinu, og sagði að
hann væri fyrir löngu kominn á
fætur. „Hann lýgur því!“
Gullfalleg og tær bergvatnsá
En, hafa ber í huga að það var
sveitarstjórnarkosningasjónvarp
fram undir morgun þá um nótt-
ina og Vilhjálmi líkaði nú ekki
alveg niðurstaðan á Austurlandi.
Sjálfur skipaði hann heiðurssæti á
lista sjálfstæðismanna og til stóð
að fella einn bæjarfulltrúa fram-
sóknarmanna, sem Vilhjálmur
hefur ekki miklar mætur á nema
síður sé. Það tókst ekki þó fylgi
„bölvaðra“ framsóknarmann-
anna hafi minnkað eitthvað. Þó
hugmyndin sé að ræða við Villa á
Skjöldólfsstöðum um Jöklu verður
ekki hjá því komist að framsókn-
armenn komi við sögu.
Kárahnjúkavirkjunin var form-
lega gangsett 30. nóvember árið
2007. Rúm sjö ár síðan þetta var.
Þetta eru mestu umhverfisbreyt-
ingar sem farið hefur verið í og
Jöklu var veitt eftir göngum yfir
í Fljótsdal og þar út í Lagarfljót.
Spurningin er, þú hefur búið við
þessa á alla þín tíð. Hvernig hefur
áin breyst við þetta?
„Hún breytist náttúrlega and-
skoti mikið. Hún er eðlileg á vorin.
Seinni part vetrar var aldrei nein
leysing úr jöklinum, þá óðstu hér
yfir á vaðinu út og niðri við Gauks-
staði og gast gert það á venjuleg-
um stígvélum hálfháum, oft þegar
hún var lítil á vorin. Síðan kemur
leysingin, eins og er í henni núna.
Það verður lengri leysing núna af
því að það er svo mikill snjór. Svo
verður hún þessi tæri lækur, gull-
falleg. Það er mesta breytingin,
þegar jökulleysingin kemur ekki.
Silfurtær bergvatnsá. Og þá segja
menn, sjáðu nú til, ýmsir sem þykj-
ast hafa vit á laxi, að þetta verði
með fallegri laxveiðiám.“
Jökla að verða mikil laxveiðiá
Þröstur Elliðason hjá Strengjum,
hefur verið að vinna að seiðaslepp-
ingum í Jöklu nú um nokkurra ára
skeið. Þröstur er sérfróður á því
sviði, hann byggði upp Rangárnar
sem slíkar og hefur yfirumsjá með
Breiðdalsá, jafnframt. Vilhjálmur
sér fyrir sér að Jökla verði mögnuð
laxveiðiá.
„Hún hefur svo marga mögu-
leika; mikið af flúðum og hyljum
og öllum pakkanum. Gríðarlega
góð segja fræðimenn eins og Guðni
Guðbergsson, ótrúlega góð. Sem
þeir hefðu ekki trúað fyrst. Það eru
svo góð skilyrði fyrir lax í henni.
Það er þessi leiðni í henni sem er
80 til 100, sem er mjög gott. Eitt-
hvað sem þeir kalla svo. Kaldáin
úti í Hlíðinni er 20. Jökla er miklu
betri en Kaldáin og Laxá og þær ár
sem koma úr Smjörsu,“ segir Vil-
hjálmur. Leiðni er tengd steinefn-
um í vatninu, gosefnum.
Sérðu þá fyrir þér að þetta verði
afburða laxveiðiá?
„Jámm. Það var nú bara í fyrra
sem var opnað. Það hefur veiðst
heilmikið af laxi hérna allstaðar
uppfrá, frá Hvanná og alla leið hér
uppeftir. Í fyrra. Inn fyrir Arnórs-
staði. En það var kannski ekki leit-
að nóg. Hvað hann fer langt? Hvort
það þurfi að gera eitthvað á leiðinni
uppeftir.“
Með laxastigum?
„Hvort það þurfi að laga eitthvað
í einhverjum flúðum.“
Bölvaðir framsóknarmennirnir
En, þá mætið þið nú andstöðu
framsóknarmannanna niðrí Hlíð,
eða hvað?
„Við mættum því nú á sínum
tíma.“
Lengi stóð mikill styr um stein-
boga nokkurn, sem er neðan við
bæinn Hauksstaði sem liggur neð-
arlega í Dalnum, rétt ofan Jök-
ulsárhlíðar. Steinbogi þessi þýðir
einfaldlega að upp fyrir hann
komst enginn lax. Nú hefur verið
gerður stigi, eða skurður, fyrir
laxinn. Þessi framkvæmd mætti
mikilli andstöðu á sínum tíma.
„Það var alveg ótrúlegt hvernig
Verðandi stórlaxabóndi í Jökuldal
Vilhjálmur Snædal á Skjöldólfsstöðum segir Jöklu vera að breytast í bestu og flottustu laxveiðiá landsins. Hann talar tæpitungulaust. Ekki er
hlaupið að því að koma böndum á Jöklu, einhverja öflugustu og úfnustu jökulá sem þekkist – en það hafðist að nokkru með Kárahnjúkavirkjun.
Í KAFFI Á SKJÖLDÓLFSSTÖÐUM Villi var fremur ósáttur við að vera vakinn á
ókristi legum tíma en útsendarar Fréttablaðsins voru á ferð uppúr hádegi. Villa þótti
ástæðulaust að hafa sig til fyrir einhverja Evrópusinnaða kóna úr borginni.
MYND/STEFÁN SNÆR
Jakob Bjarnar
Grétarsson
jakob@frettabladid.is
VILLI Á SKJÖLDÓLFSSTÖÐUM Skelmislegur og það hvín í tálknunum á honum þegar svo ber undir. Bændur á Jökuldal lentu í átökum vegna steinboga sem hindraði göngu laxfisks upp Dal. Villi hefur ekki mikið álit á
gáfnafari þeirra sem stóðu í vegi fyrir því að það yrði lagað. MYND/STEFÁN SNÆR