Morgunblaðið - 21.05.2015, Blaðsíða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 21. MAÍ 2015
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Aðgerðirgegn and-ófs-
mönnum hafa ver-
ið hertar svo um
munar í Kína eftir
að Xi Jinping tók
þar við völdum. Fyrir helgi
var lögð fram ákæra á hendur
lögmanninum Pu Zhiqiang,
sem hefur látið til sín taka í
mannréttindamálum. Pu hefur
verið í haldi í rúmt ár og nú er
honum gefið að sök að hafa
„kynt undir hatri þjóðarbrota“
og að „efna til illdeilna og ýta
undir vandræði“ í ummælum á
kínverska félagvefnum Sina
Weibo.
Hámarksrefsing fyrir þessi
sakarefni er annars vegar tíu
ár og hins vegar fimm ár. Lög-
menn Pus segja að í ákærunni
sé vísað í 28 ummæli sem hann
skrifaði á félagsvefinn. Þar er
meðal annars dregin í efa frá-
sögn ríkisfjölmiðla í Kína af
meintu hryðjuverki í Xinjiang-
héraði og kommúnistaflokk-
urinn vændur um að ljúga. Í
raun gerði Pu ekki annað en
að tjá sig um mál líðandi
stundar á félagsmiðli líkt og
tugmilljónir manna um allan
heim gera á hverjum degi.
Í frétt fréttaveitunnar AFP
segir að nánast öruggt sé að
Pu verði sakfelldur. Sam-
kvæmt opinberum tölum séu
99,93% sakborninga í Kína
dæmd sek.
Í nýjasta tölublaði Der
Spiegel er stutt viðtal við
listamanninn Ai Weiwei, sem
verið hefur undir ströngu eft-
irliti og fær ekki að fara úr
landi. Pu hefur verið lögmaður
hans. Ai tekur sérstaklega
upp hanskann fyrir Pu og seg-
ir hann fulltrúa hins nýja
Kína, skynsaman og yfir-
vegaðan. „En hann er tregur
til að gleyma því sem gerðist á
Torgi hins himneska friðar
1989,“ segir listamaðurinn.
„Fyrir það hefur hann setið í
eitt ár í fangelsi og er sakaður
um óheyrilega glæpi, sem ekki
eru til neinar sannanir um.“
Oft heyrist að þrýsta eigi á
kínversk stjórnvöld bak við
tjöldin í mannréttindamálum.
Andófsmönnum sé frekar
greiði gerður með því að tala
máli þeirra bak við luktar dyr.
Ai er á öðru máli: „Það er
rangt. Eigi mannréttindi að
hafa merkingu verður að
nefna þau opinberlega. Það er
virðingarleysi að gera annað,
jafnt gagnvart kínverskum
stjórnvöldum sem manneskj-
unum, sem í hlut eiga.“
Ai segir að nú séu kaldir
dagar, en það stöðvi ekki sum-
arið: „Þannig er því einmitt
farið með Kína. Um þessar
mundir snúa árlega um
350.000 kínverskir stúdentar
til baka frá útlönd-
um, 350.000 ungar,
menntaðar mann-
eskjur. Þetta fólk
er skapandi og
kaldhæðið og
stjórnvöld geta
ekki lengur stjórnað því sem
fer fram í höfðum þess. Þótt
afturför hafi orðið á mörgum
sviðum á undanförnum tveim-
ur og hálfu ári þá breytist
Kína, samfélagið opnast.“
Xi Jinping er um margt
ólíkur fyrri leiðtogum Kína.
Frá því hann tók við hefur
verið ýtt undir leiðtogadýrkun
í landinu. Kínverjar eru
ágengari í utanríkismálum en
áður. Þeir leggja áherslu á að
hasla sér völl í alþjóðlegum
viðskiptum og í þeim efnum
setja þeir frelsi á oddinn og
berjast gegn hindrunum.
Heima fyrir er því öfugt farið.
Völd flokksins skulu vera al-
ger.
Hér áður var nefnt að and-
ófsmaðurinn Pu væri kín-
verskum ráðamönnum þyrnir í
augum vegna þess að hann
vildi halda minningunni um
blóðbaðið á Torgi hins him-
neska friðar vakandi. Pu var
reyndar handtekinn nokkrum
dögum fyrir 4. júní í fyrra þeg-
ar aldarfjórðungur var liðinn
frá því að mótmælin þar og
víðar voru leyst upp með valdi.
Kínversk stjórnvöld vilja
þurrka atburðina á torginu
1989 út úr sögunni. Ráðamenn
í kínverska kommúnista-
flokknum muna fleira sem
gerðist það ár. Þeir líta á hrun
og upplausn Sovétríkjanna
sem víti til varnaðar og eru
staðráðnir í að fara ekki sömu
leið. Þess vegna hugnast þeim
ekki tal um að Kína sé að
breytast og samfélagið að opn-
ast. Þess vegna er ráðist gegn
andófsmönnum. Alla hugsun,
sem ekki nýtur velþóknunar
flokksins, skal bæla niður.
Kínversk stjórnvöld hafa
brugðist öndverð við gagnrýni
á mannréttindabrot í landinu.
Þeir saka Bandaríkjamenn um
hræsni og sagði talsmaður
kínverska utanríkisráðuneyt-
isins eftir að John Kerry, ut-
anríkisráðherra Bandaríkj-
anna, hafði gagnrýnt Kína, að
allir vissu að í Bandaríkjunum
væru „kynþáttafordómar,
pyntingar og alvarleg brot á
mannréttindum“.
Bandaríkin eru ekki full-
komin frekar en önnur ríki, en
þar fer þó fram opin umræða
um brotalamir og bresti og
dómskerfið dansar ekki eftir
fyrirmælum stjórnvalda.
Þannig er málum hins vegar
háttað í Kína og það er engin
ástæða til að hlífa kínverskum
ráðamönnum við umræðu um
það.
Í Kína er frjáls hugs-
un kæfð og dóm-
stólar notaðir til að
fylgja því eftir}
Mannréttindi í Kína
E
in afleiðing þess að hafa alið
manninn á færibandi mennta-
kerfisins allt sitt líf er sú að mað-
ur dregur ósjálfrátt þá ályktun
að annars konar færiband hljóti
að taka við um leið og hempuklæddur rektor
réttir fram prófskírteini. Í mínu tilfelli var það
vekjandi upplifun að átta sig á því að svo væri
ekki og að Raunveruleikinn með stóru erri, líf-
ið þarna handan við hornið, væri rang-
hugmynd — mín biði ekkert sérstakt. Ég
skildi að ég hafði í áranna rás þróað ýmsar
ranghugmyndir um sjálfan mig en hinn kaldi
sannleikur málsins væri að ég væri kerfisafurð
í húð og hár, maður sem þekkti ekkert annað
en að tilheyra ósýnilegu og alltumlykjandi
skipulagi sem færði honum hlutverk, verkefni,
áfanga, markmið og jafnvel tilgang, án þess að hann
þyrfti að velta fyrir sér hvers vegna eða til hvers.
Eflaust var þetta tilvistarvandinn sem stundum er
kallaður „lífsfjórðungskrísan“. Honum er stundum lýst
sem ótta við fullorðinsár en ég sjálfur upplifði hann (og
upplifi vissulega enn) á mun existensíalískari hátt en svo.
Það er eitt að hræðast óvissu, skilja ekki tilveruna,
aukinheldur sitt eigið hlutskipti í henni, en annað að
horfast í augu við að væntingar, skoðanir, hugmyndir og
jafnvel vilji hafa verið mótuð og sköpuð af einhverju allt
öðru en manni sjálfum, nafnlausu afli sem maður stóð of
nærri til að geta komið auga á. Mig grunaði að ég væri
þrátt fyrir allt kannski ekkert sérstakari eða meiri ein-
staklingur en næsti Big Mac-hamborgari, grunlaus um
að hafa verið matreiddur eftir nákvæmlega
sömu uppskrift og milljarðar annarra kjöt-
hleifa.
Ein ástæða þess að margir upplifa slíka
krísu við að útskrifast úr háskóla er, að ég tel,
sú að ýmiss konar falin skilaboð og straumar í
samfélaginu hafa innrætt þeim frá blautu
barnsbeini að þeir eigi að vita nákvæmlega
hvað þeir vilji. Í hinu eðlilega ástandi sé lífið
eins og kvikmyndahandrit þar sem eitt leiði
eðlilega af öðru og maður sjálfur, aðalkarakt-
erinn, sé í fullkomnu samræmi við sjálfan sig.
Fólki er sagt að elta ástríðu sína, láta drauma
sína rætast, gera það sem það elskar og svo
framvegis, eins og það sé sjálfsagt mál að
þetta liggi allt saman fyrir. Þegar við svo upp-
götvum að líf okkar, draumar og hugsanir eru
ekki í samræmi, heldur ólíkar dag frá degi, læsir skelf-
ingin sig um hugarheim okkar.
Mannshugurinn virðist forritaður til þess að elska frá-
sagnir, eflaust vegna þess að þannig getur hann talið
sjálfum sér trú um að hann skilji umhverfi sitt. Líf okkar
er hins vegar ekki handrit og sannleikurinn er sá að við
skiljum afskaplega lítið í okkur sjálfum, hegðun okkar og
ákvarðanatöku. Kannski ættum við að segja þetta oftar
við krakka — fullorðið fólk líka reyndar — að það sé allt í
lagi að skilja ekki sjálfan sig og vita ekki hvað maður vill.
Það færir okkur ekki aðeins nær því að sættast við okkur
sjálf eins og við erum, gölluð ólíkindatól, heldur líka aðra
sem við áttum okkur ekki á, vegna þess að þegar allt
kemur til alls, þá skilja þeir sig ekki heldur. haa@mbl.is
Halldór
Armand
Pistill
Að vera Big Mac-einstaklingur
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
BAKSVIÐ
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Ágreiningur innan bænda-stéttarinnar um aðferðirvið innflutning á sæði til aðkynbæta holdanautastofn-
inn er nú kominn inn á vettvang Al-
þingis. Stjórn Bændasamtaka Ís-
lands klofnaði þegar gengið var frá
umsögn um stjórnarfrumvarp um
innflutninginn og leggst meirihlutinn
gegn þeirri aðferð sem þar er gert
ráð fyrir. Minnihlutinn styður afstöðu
stjórnar Landssambands kúabænda
og frumvarpið í óbreyttri mynd.
Klofningurinn kemur einnig fram í
umsögnum bænda, dýralækna og vís-
indamanna.
Það kemur skýrt fram í umsögn-
um meiri- og minnihluta stjórnar
Bændasamtaka Íslands að báðir hóp-
ar eru sammála um nauðsyn þess að
fá nýtt erfðaefni inn í holda-
nautastofninn til að renna styrkari
stoðum undir nautakjötsframleiðsl-
una og auðvelda henni að svara inn-
lendri eftirspurn. Eins og fram hefur
komið hefur neysla aukist mjög um-
fram framleiðslu og er svo komið að
innflutt kjöt er um þriðjungur nauta-
kjötsmarkaðarins.
Mismunandi leiðir
Ágreiningurinn í stjórn Bænda-
samtakanna kristallast í afstöðunni til
tillagna starfshóps sem ráðherra fól
að gera drög að reglugerð um inn-
flutning erfðaefnis. Starfshópurinn
klofnaði og stendur einn fulltrúi að
hvoru áliti en sá þriðji studdi hvorugt.
Álit Eggerts Gunnarssonar, dýra-
læknis á Keldum, gerir ráð fyrir því
að sett verði upp sérstök sóttvarn-
arstöð. Þar verði sæddar holdakýr og
afkvæmi þeirra ekki flutt til notkunar
á búum fyrr en eftir átján mánaða
aldur. Gengur þetta mun lengra en
álit Sigurðar Loftssonar, formanns
Landssambands kúabænda, sem
leggur til að heimilað verði að sæða
kýr á viðurkenndum sóttvarnarbúum
og afkvæmin megi flytja út af búun-
um þegar héraðsdýralæknir leyfir.
Tekur tillaga Sigurðar mið af áhættu-
mati sem sýnir að hættan af því að
flytja inn sæði og dreifa er hverfandi
eða lítil.
Tillaga Sigurðar er í samræmi
við hugsunina í frumvarpi ráðherra
sem sniðin er eftir undanþágum sem
veittar eru til innflutnings erfðaefnis
svína. Breyta þarf frumvarpinu til að
tillaga Eggerts nýtist.
Á bak við vakir hugsun um for-
dæmisgildi þess að leyfa innflutning
holdanautasæðis. Bændastéttin er
klofin í herðar niður í afstöðunni til
þess hvort vernda beri íslenska
mjólkurkúakynið eða leyfa innflutn-
ing á sæði til að auka afkastagetu
kúnna. Meirihluti stjórnar Bænda-
samtakanna telur að gæta þurfi sér-
staklega að erfðaauðlindum innlenda
kynsins við þennan innflutning.
Atvinnuveganefnd Alþingis er
þessa dagana að fjalla um málið.
Ljóst er að mikill kostnaður er
við að koma upp sérstakri sóttvarn-
arstöð. Sigurður Loftsson segir að sú
leið sem LK hefur talað fyrir grund-
vallist á því að greinin sjálft geti stað-
ið undir kostnaðinum. Ef önnur leið
verði farinn þurfi utanaðkomandi
fjármagn til að standa undir því.
Sindri Sigurgeirsson, formaður
Bændasamtakanna, telur vel koma til
greina að forgangsraða því fjármagni
sem varið er til kynbótastarfs í naut-
griparækt til innflutnings holda-
nautasæðis, ef áhugi er á.
Þá segir Sigurður að með leið
stjórnar LK fengju íslenskir holda-
nautabændur beinan aðgang að
ræktunarstarfi norska fyrirtækisins
sem útvegar sæðið. Það myndi á til-
tölulega skömmum tíma lyfta rækt-
unarstarfinu hér upp á sama stall.
Sætt á sóttvarnar-
stöð eða -býlum?
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Hold Holdanautastofnarnir hér koma undan fáum nautum og eru orðnir úr-
kynjaðir. Miklar framfarir verða með innflutningi erfðaefnis frá Noregi.
Athygli vekur að stjórn Bænda-
samtakanna klofnaði eftir bú-
greinum. Fjórir sauðfjárbændur
standa að meirihlutaálitinu og
tveir kúabændur að áliti minni-
hlutans og garðyrkjubóndi
studdi hvorugt álitið. „Mér þykir
það mjög umhugsunarvert og at-
hyglisvert að stjórnin skuli
skiptast með þessum hætti,“
segir Sigurður Loftsson þegar
hann er spurður hvort þarna sé
ein búgrein að stjórna annarri.
Sindri Sigurgeirsson formaður
svarar sömu spurningu með því
að benda á að allir stjórnarmenn
Bændasamtakanna séu kosnir á
búnaðarþingi og verði að taka af-
stöðu til mála eftir efni þeirra og
óháð því úr hvaða búgrein þeir
koma. „Við erum að verja hags-
muni landbúnaðarins alls. Þarna
er verið að fara í innflutning sem
skapar áhættu fyrir alla atvinnu-
greinina.“ Þá bendir hann á að
ekki sé einhugur meðal kúa-
bænda um tillögur stjórnar LK.
Fjárbændur
í meirihluta
KLOFIN EFTIR STÖRFUM