Dagblaðið Vísir - DV - 09.02.2011, Qupperneq 13

Fréttir | 13Miðvikudagur 9. febrúar 2011
og annars staðar „Það er allt til hér á
Íslandi. Ég er búin að starfa í þessum
geira lengi þannig að ég hef séð ým-
islegt og sum mál eru mjög alvarleg.“
Eins og Valgerður Rúnarsdóttir
læknir á Vogi bendir á er þessi hópur
ungmenna sem hleypur undan allri
aðstoð í mikilli hættu. „Afleiðingarn-
ar geta verið erfiðar ef fólk er líka í
vímuefnaneyslu. Þessir krakkar eru í
áhættuhóp varðandi sprautunotkun
og dæmi eru um að ungt fólk sé með
sýkingar eftir blóðblöndun eða smit á
veirum eftir sprautufíkn. HIV og lifr-
arbólga C eru þar á meðal.“
Harmsögur fíkla
Ungir og hömlulausir einstaklingar
í þessum aðstæðum eru líka í hættu
varðandi slys, kynsjúkdóma, ótíma-
bærar þunganir og annað slíkt. „Ég
hef séð þetta allt hjá krökkum sem
eru sautján, átján ára gamlir. Yngri
krakkar koma yfirleitt ekki á Vog, þar
sem þeirra aðalvandi er yfirleitt ekki
vímuefnavandi,“ segir Valgerður.
Hún bendir einnig á að á meðal
vímuefnaneytenda sé tíðni kynferð-
isofbeldis há. „Þeir sem eru í neyslu,
hvatvísir og ekki alltaf með fulla
fimm, lenda í ýmsu, meðal annars
kynlífi, hvort sem það er með eða á
móti. En það er svo margt annað líka,
beinbrot, eigum við að telja þau líka?
Það er svo margt sem kemur fyrir fíkla
og alkóhólista sem eru virkir í neyslu.“
Oft þurfa þessi börn að fara aft-
ur og aftur í meðferð áður en hægt
er að ná til þeirra. „Það er algengt að
þau komi oft og staldri stutt við. Það
er allt í lagi þótt einhver ætli sér bara
að vera edrú í nokkra mánuði – heil-
margt getur gerst á þeim tíma. Og það
er mikið í húfi. Sérstaklega þegar við
tökum mið af þeim fylgikvillum sem
hann væri að glíma við ef hann hefði
haldið áfram í neyslu.“
Of fá pláss í neyðarvistun
Flestir foreldrar telja að það ætti að
vera hægt að ganga lengra í því að
stoppa þessi ungmenni af segir Hall-
dóra: „Sem foreldri upplifir þú ákveð-
ið magnleysi gagnvart því að stöðva
barn sem er orðið jafn stórt og þú
en er í mótþróa og jafnvel að berjast
við fíkn. Þessu fylgja mikil átök. Fólk
vill að hægt sé að grípa inn í og setja
barnið strax á meðferðarheimili eða í
neyðarvistun en það getur tekið sinn
tíma og er ekki alltaf hægt.“
Þau heimili sem barnavernd hef-
ur hér í Reykjavík geta ekki tekið við
börnum í mikilli neyslu. Neyðarvist-
un Stuðla er eini staðurinn þar sem
hægt er að loka börn af um tíma. Þar
eru aftur á móti fá pláss, aðeins fimm,
Ólögráða stúlkur í
fangi eldri manna
og þau eru ætluð börnum af öllu
landinu. „Síðan þarf alltaf eitthvað
annað að taka við en það er nokkuð
ljóst að hvert sem við sendum barn-
ið er það aldrei þannig að allar hurð-
ir séu læstar. Ef barnið ætlar sér að
strjúka þá gerir það það. Okkar starf
felst í því að reyna að ná til barnsins,
tala við það og fá það til að samþykkja
að gera eitthvað í sínum málum.“
Vistuð utan heimilis
Stundum er lausnin sú að vista barn-
ið utan heimilis til skamms tíma, á
einkaheimili á vegum barnavernd-
ar, fósturheimili í Reykjavík. „Stund-
um er hægt að gera samkomulag
við stúlku um að hún búi þar að öllu
jöfnu, stundi skóla og hitti kærast-
ann sinn um helgar,“ segir Halldóra.
„Þá geta foreldrar ekki sætt sig við að
barnið þeirra flytji heim til kærast-
ans en hún ber við alls konar sam-
skiptavanda og vill ekki vera heima.
Kannski er hægt að leysa svona úr
málunum á meðan verið er að vinna
fjölskylduna saman.
Auðvitað myndi maður alltaf vilja
hafa fleiri og fjölbreyttari úrræði,“
segir Halldóra.
Sameinast á netinu
Í langflestum tilfellum eiga þessi
börn það sammerkt að þau hafa verið
í mjög slæmum aðstæðum á meðan
þau voru í hvarfi. Eins og sjá má á Fac-
ebook-síðunni hans Jóns stóra tengj-
ast þessi börn oft á netinu. Þar kynnt-
ist hann til dæmis ólögráða stúlku
sem lögreglan sótti heim til hans.
Halldóra ítrekar það við foreldra að
fylgjast með netnotkun barna og
segir að í gegnum Facebook og aðr-
ar samskiptasíður sé greiður og op-
inn aðgangur að krökkunum. „Ung-
ar stúlkur setja af sér myndir sem eru
alveg á mörkunum siðferðislega, þó
að þeim finnist það ekki sjálfum. Það
kallar á viðbrögð karla úti í bæ. Sum-
ar síður virðast helst snúast um kyn-
líf og samskipti kynjanna. Mjög ung-
ir krakkar skiptast á skoðunum, tala
illa um hvort annað og nota niðrandi
orð.
Ég þreytist því aldrei á því að biðja
fólk um að fylgjast með því hvað
börnin þeirra séu að gera í tölvunni,
hverjir séu vinir þess og hvar þau
séu. Það þarf að tileinka sér það frá
því að þau eru mjög ung að vera vel
inni í þeirra lífi og vera í samskiptum
við foreldra vina þeirra. Það er erfitt
að ætla að byrja á því á þegar börnin
komast á unglingsárin.“
Foreldrar á varðbergi
Halldóra hvetur foreldra barna í þess-
ari stöðu til að vera óhrædda við að
leita sér ráðgjafar, hvort sem það er á
þjónustumiðstöð, í Foreldrahúsi eða
hjá barnavernd. „Fólk upplifir þetta
oft sem frumskóg þar sem það þarf að
fara í gegnum alls kyns hindranir en
við reynum samt að fylgja því í gegn-
um þessa vegferð. Í gegnum 112 get-
ur fólk fengið þjónustu barnaverndar
allan sólarhringinn. Ef neyðin er mikil
er alltaf hægt að kalla starfsmann út.
Annars fær barnavernd í viðeigandi
sveitarfélagi tilkynningu að morgni.
Að lokum segir Steinunn að allir
séu af vilja gerðir til þess að hjálpa for-
eldrum í þessari stöðu. „Það er til svo
mikið af fólki sem vill öðrum illt og
börn eru útsettari fyrir því. Foreldrar
verða alltaf að vera á varðbergi. Í raun
og veru er alveg ótrúlegt að í svona
litlu samfélagi skuli svona viðgangast.
Það vill þetta enginn.“
Lögreglan sótti stúlku til Jóns stóra
Jón H. Hallgrímsson er er betur þekktur sem Jón
stóri. Hann er 32 ára og hefur ítrekað komið fram
í fjölmiðlum þar sem hann hefur tjáð sig um sig
og um hann hefur verið skrifuð bók. Virðist Jón
vera vinmargur maður ef litið er til þess að hann
á 4.900 vini á Facebook. Síðan hans er opin og þar
tjáir hann sig opinskátt um sitt hversdagslíf.
Mælir með ungum stúlkum
Þar segir hann: „er það að segja manni eitthvað
þegar lögrelgan kemur heim til að sækja kær-
ustuna að beiðni barnaverndar ... 6 mán í að hún
verði 18 ... lenti í þessu í síðustu viku :S ... eigum
við ekki bara að hækka sjálfræðisaldurinn uppí
25? ... 18 ára er ekki barn lengur ...“
Nokkrar athugasemdir eru við þessa færslu og sú
fyrsta hljómar svona: „Minnir líka að þú hafir lent
í svipuðu fyrir frekar mööööööörgum árum ;).“
Jóni líkar þessi athugasemd og segir: „við 17 ára
aldur fá þær bílpróf og treyst fyrir lífi sínu og ann-
arra en ekki klofinu ... hvað er málið með það ...“
Undirtektirnar láta ekki á sér standa og 22 aðilum
líkar sú athugasemd. Einn spyr: „Ég hef heyrst
svoldið vel af þessum úngu stelpum látið en mað-
ur heyrir samt alskonar hérna, en mælir þú með
þessu?“ Jón gerir það: „Já, ég mæli klárlega með
þeim ;)“
Stundum veltir hann því þó fyrir sér hvort
kærastan hans, sem hann kallar „mín litla kæró“,
sé of ung, eins og þegar hann sagði: „er það að
gefa manni smá clue að kærastan sé of ung ef hún
tekur nammið út úr sér og geymir á maganum á
manni á meðan hún gefur manni blow job??? ;D“
Honum fannst þetta samt „bara eitthvað svo súrt
atriði á jákvæðan hátt.“
Eftirlýst og fræg
Einn lesandinn stingur upp á því að gefin verði
út bók um statusana hans og kommentin. Jóni
líkar það. Jón er ófeiminn við að ræða opinskátt
um hagi sína og hann færir fréttir af sambands-
slitum, framhjáhaldi (því: „hún fór á stuðla og
lögrelgan sagði mér að ég myndi ekkert sjá hana
aftur fyrr en í sumar þegar hún yrði 18 ... átti ég
að hætta að ríða en sorry er bara mannlegur) og
öðrum hugðarefnum.
Þar kommentar líka sextán ára stúlka sem
lýst var eftir í fjölmiðlum og segir: „heyrðu ég
er bara að ná þér í frægðinni elskan, við erum
bara á fullu í fréttunum haha ;)..“ Tólf aðilum lík-
ar þessi athugasemd og Jón segist hafa vitað að
hann gæti treyst á hana. „hehe auðvitað,“ svarar
hún.
„Skilist vinsamlega til mín ;D“
Þegar líst var eftir stúlku sem hafði verið týnd
í sólarhing, grannvaxinni, dökkhærðri og 159
sentimetrar á hæð, í svörtum strigaskóm, dökk-
grænum buxum og svartri mittisúlpu óskaði
Jón eftir því að stúlkunni yrði skilað til sín. Í at-
hugasemdum við þessa færslu velta nokkrir sjálf-
ræðisaldrinum fyrir sér, hvort að sextán sé ekki
ennþá löglegt og Jón segir að það eigi örugglega
að fara að breyta því í 35 ára. Einhverjir telja að
stúlkan sé tólf, þrettán ára gömul og einn spyr
hvort það sé ekki best, „komið smá gras á vollinn
og svona ;)“ Annar bendir Jóni á að hún sé svo lág-
vaxin að hún sé „eins og rúnkhólkur“ í höndun-
um á Jóni. „hahaha hún er 12 ára .. þetta er sjúkt
...“ svarar stúlka og Jón segist ekki hafa „clue um
hana“ en það sé nú oftast einhver ástæða fyrir því
að krakki vilji ekki vera í faðmi fjölskyldunnar á
jólunum. Síðan bætir hann því við að hann hafi
nú bara verið að djóka með þetta.
Hann hikar ekki heldur við að láta vita af því
þegar hann er graður og „vantar 2-3 píkur að
sjúga á mér skaufann eftir langa helgi“. Þegar
hann er spurður út í fyrrverandi kærustu sína
spyr hann til baka „WHO???“ en honum er þá tjáð
að hún hafi fyrr um daginn sagt á Facebookinu
sínu að þau væru saman. Hann kommentar ekki
frekar á það.
„Þetta eru ungar
stúlkur sem óttast
að þeim verði refsað. Þær
eru hræddar. Fólk er hrætt.
MynD SkjáSkOt aF FacEbOOk
SV
ið
SE
t
t
M
y
n
D
S
ig
tr
y
g
g
u
r
a
r
i