Dagblaðið Vísir - DV - 26.09.2011, Blaðsíða 2

2 | Fréttir 26. september 2011 Mánudagur
Mun Meira svigrúM til að
afskrifa hjá alMenningi
Ú
tlán íslensku bankanna
lækkuðu úr nærri 5.500
milljörðum króna í septem­
ber árið 2008 í 2.250 millj­
arða króna í október 2008
eða um heil 60 prósent. Skuldir
heimila lækkuðu úr rúmlega 1.000
milljörðum króna í 585 milljarða
króna eða um 43 prósent. Í júlí á
þessu ári voru lán heimilanna síð­
an orðinn 53 prósentum lægri en
þau voru dagana fyrir bankahrun­
ið. Líklega hafa þó fá íslensk heim­
ili raunverulega fengið svo mikla
lækkun á lánum sínum. „Sláandi
upplýsingar,“ segir Vigdís Hauks­
dóttir, þingmaður Framsóknar­
flokksins, í samtali við DV. Óhætt
er að taka undir orð þingkonunnar
um að tölurnar séu sláandi. Um­
ræddar tölur um útlán íslenskra
innlánsstofnana eru byggðar á
gögnum sem bönkum er skylt að
upplýsa Seðlabankann um mán­
aðarlega.
Tölur um niðurfærslu bank­
anna verða enn ótrúlegri þegar
skoðaðar eru tölur um íbúðalán­
in. Íbúðalán bankanna lækkuðu úr
607 milljörðum króna í september
2008 í 311 milljarða króna í októ­
ber 2008 og eru nú komin niður í
270 milljarða króna. Er það niður­
færsla upp á heil 56 prósent. Því er
ljóst að þrátt fyrir að fleiri þúsund
viðskiptavinir hafi samið um svo­
kallaða 110 prósenta leið eru lík­
lega enn margir að borga miklu
hærri upphæð af lánum sínum en
bókfært virði þeirra hjá nýju bönk­
unum segir til um.
Líkt og flestir þekkja voru nýju
bankarnir þrír, Arion banki, Ís­
landsbanki og Landsbankinn
stofnaðir í október 2008 og því
sýna umræddar upphæðir fram á
hversu miklar niðurfærslur fóru
fram á milli gömlu og nýju bank­
anna. Frá stofnun nýju bankanna
í október 2008 hafa þeir hagnast
um 163 milljarða króna. Er það
meira en fimm milljarðar króna í
hverjum einasta af þeim 32 mán­
uðum sem þeir hafa verið starf­
andi frá hruni. Heimildarmaður
sem DV ræddi við segir að fast­
eignalán bankanna sem voru upp
á 607 milljarða króna í septem­
ber 2008 hafi skipst nokkuð jafnt á
milli bankanna. Um fjórðungur hjá
Landsbankanum, fjórðungur hjá
Glitni, fjórðungur hjá sparisjóðun­
um og síðan hafi Kaupþing verið
eitthvað stærri en hinir.
Þess skal getið að í lok árs 2008
færðust 105 milljarðar af lánum
sparisjóðanna til Íbúðalánasjóðs.
Því liggur skipting lánanna á milli
innlánsstofnana ekki fyllilega fyrir
í dag. Þá voru líka bréf frá Íbúða­
lánasjóði í bókum bankanna upp
á 135 milljarða króna ofan á um­
rædda 607 milljarða króna. Þar
sem um heildartölur fyrir innláns­
stofnanir er að ræða sem ekki eru
útlistaðar niður á hvern og einn
banka og sparisjóð er erfitt að
greina ítarlega frá skiptingu þeirra
á milli.
Allar forsendur fyrir 20 pró-
senta niðurfærslu 2009
Vert er að rifja upp að þegar rætt
var um 20 prósenta niðurfærslu á
fasteignalánum landsmanna í að­
draganda þingkosninganna vor­
ið 2009 hafði íslenska ríkið yfirráð
yfir Arion banka, Íslandsbanka og
Landsbankanum. Á þeim tíma virð­
ast bankarnir þegar hafa verið bún­
ir af afskrifa íbúðalánin hjá sér um
50 prósent og því hefði þeim að
minnsta kosti átt að vera fært að
lækka fasteignalán til viðskiptavina
sinna um 20 prósent. Á þeim tíma
sögðu hins vegar bæði stjórnvöld
og stjórnendur bankanna að ekki
væri svigrúm til staðar til að fara í
svo umfangsmikla lækkun. Til þess
þyrfti þá að koma með aukið fé inn
í nýju bankana. Það að útlán vegna
fasteignalána hafi lækkað úr 607
milljörðum króna í september 2008
í 311 milljarða króna í október árið
2008, eða um 50 prósent, sýnir að
bankarnir voru vel aflögufærir til að
fara í umrædda 20 prósenta niður­
færslu. Öðru máli gegnir hins veg­
ar um Íbúðalánasjóð en nánar er
fjallað um hlutfallslega skiptingu
lántakenda á íslenska fasteigna­
markaðinum í úttekt hér að neðan.
Mikil leynd ríkt um afskriftir
Háværar kröfur hafa verið um það í
n Útlán lækkuðu úr 5.500 milljörðum króna í september 2008 í 2.250 milljarða króna
mánuði síðar n Útlán til eignarhaldsfélaga hafa lækkað um 85 prósent frá hruni
Annas Sigmundsson
as@dv.is
Úttekt
Vigdís Hauksdóttir, Framsóknarflokki:
Sláandi upplýsingar
um afskriftir
Þ
etta eru sláandi upplýsing­
ar,“ segir Vigdís Hauksdóttir,
þingmaður Framsóknar­
flokksins, um það að útlán
íslenskra banka til innlendra aðila
hafi lækkað um nærri 60 prósent
við bankahrunið. „Það er með ólík­
indum að búið sé að afskrifa slík­
ar upphæðir án þess að það komi
fram fyrr en nú og ég minni á ítrek­
aðar fyrirspurnir og umræður af
hálfu okkar Framsóknarmanna um
þessi mál í þinginu,“ segir hún.
Upplýsingar um að fasteigna­
lán bankanna til heimila hafi lækk­
að úr 607 milljörðum króna í sept­
ember 2008 í 310 milljarða króna
mánuði síðar við stofnun nýju
bankanna sanni það endanlega
að tillaga Framsóknarflokksins um
20 prósenta afskriftarleið hafi ver­
ið raunhæf og rúmlega það. „Það
er þyngra en tárum taki að ríkis­
stjórnin hafnaði þeirri leið alfar­
ið. Ábyrgð þeirra er mikil, sér í lagi
þegar litið er til þess að á þessum
tíma voru bankarnir allir í ríkis­
eigu. Hefði verið ráðist strax í 20
prósenta niðurfærslu allra lána
væri öðruvísi umhorfs hér á landi
nú bæði hjá heimilum og fyrirtækj­
um,“ segir Vigdís.
Að hennar mati er það víta­
vert ábyrgðarleysi að stjórnvöld
hafi ekki upplýst um umræddar
ábyrgðir. Vísar Vigdís þar til laga
um ráðherraábyrgð. „Blekkingin
og spillingin hjá þessari ríkisstjórn
hefur náð nýjum hæðum við þess­
ar upplýsingar,“ segir Vigdís að lok­
um.
Haraldur Líndal hagfræðingur:
Lög sett um að upp-
lýsa um afskriftir
H
araldur Líndal Haralds­
son hagfræðingur er einn
þeirra sem hefur gagnrýnt
hversu hægt hafi gengið að
leiðrétta stöðu lána hjá almenningi
og að koma hjólum atvinnulífsins
í gang. Í samtali við DV segir hann
það mjög alvarlegt að ekki hafi ver­
ið upplýst um það að útlán til inn­
lendra aðila hafi lækkað úr nærri
5.500 milljörðum króna í septem­
ber 2008 í um 2.000 milljarða króna
mánuði síðar. „Það er alvarlegt og
ætti að setja í lög að afskriftir yfir
ákveðnu hámarki ættu að vera
gerðar opinberar,“ segir hann.
Að mati Haraldar sýna þessar
tölur að vel hefði mátt veita ís­
lenskum heimilum meiri afskriftir
og hið sama eigi við um meðalstór
fyrirtæki. „Ég tel það öruggt enda
eru bankarnir núna að sýna mik­
inn hagnað. Sá hagnaður er ekki af
reglulegri starfsemi heldur vegna
þess að þeir eru að uppfæra þessi
lán á hærra virði en þeir tóku þau
yfir á,“ segir hann. Það sé líka alvar­
legt að umræddur hagnaður hafi
að mestu runnið til erlendra kröfu­
hafa sem eigi meirihlutann í Arion
banka og Íslandsbanka. „Þetta hef­
ur þar af leiðandi hamlandi áhrif á
hagvöxt, þar sem sparnaður heilla
kynslóða verður tekinn út úr hag­
kerfinu,“ segir Haraldur. Hann ít­
rekar að það ætti að setja í lög að
afskriftir bankanna verði gerðar
opinberar. „Það er ekki eðlilegt í því
ástandi sem við erum í núna að tala
um bankaleynd þegar sumir eru að
fá jafnvel milljarða króna afskrifaða
og aðrir þurfa að greiða allt upp í
topp,“ segir hann að lokum.