Dagblaðið Vísir - DV - 11.08.2008, Síða 8

Mánudagur 11. ágúst 20088 Fréttir
„Það eru bara tveir kostir í stöðunni
fyrir þá sem standa í þessu. Ann-
aðhvort selurðu nauðbeygður eða
þráast við þar til þú skellir á eftir
þér, neglir fyrir gluggana og lýsir þig
gjaldþrota. Reynir svo að finna þér
nesti og nýja skó. Svo einfalt er það,“
segir Kristinn Pétursson, fyrrver-
andi þingmaður Sjálfstæðisflokks-
ins og fiskverkandi til margra ára.
Hann rak fiskvinnsluna Gunnólf hf.
um árabil, þar til hún fór á hausinn
fyrir um tveimur árum.
Selja nauðugir
DV sagði um helgina frá örlögum
íbúa Flateyrar. Fyrir ári seldi Hinrik
Kristjánsson, eigandi Kambs hf., fyr-
irtækið fyrir tæpan milljarð króna.
Hinrik flutti á brott með auðinn en
þorpsbúar sátu eftir með sárt enn-
ið. Um 120 misstu vinnuna. Ef ekki
hefði verið fyrir eldmóð Kristjáns
Erlingssonar og félaga, sem hófu
fiskvinnslu á Flateyri í kjölfarið, væri
óvíst hvar samfélagið stæði nú.
Kristinn segir að Hinrik hefði ef-
laust orðið gjaldþrota líka ef hann
hefði ekki selt. „Menn sem standa í
þessu eiga engra kosta völ. Þeir eru
nauðbeygðir til að selja. Að öðrum
kosti verða þeir gjaldþrota,“ seg-
ir hann og bætir við að kvótakerf-
ið leiði alla í ógöngur. „Einhverjir
hafa kannski verið svo heppnir að
sleppa. Aðrir sluppu ekki og sitja
eftir með skuldirnar.“
Sala eða gjaldþrot
Kristinn gerði ráð fyrir því, eins
og aðrir, að það tækist að byggja
þorskstofninn upp. Það hefur ekki
gengið eftir á þeim 23 árum sem nú-
verandi kvótakerfi hefur verið við
lýði. „Þetta er að miklu leyti fiski-
hagfræðingum að kenna. Þeir lugu
í stjórnmálamenn að það væri hægt
að geyma fiskinn í sjónum. Reyndin
er hins vegar sú að það er neikvæð
ávöxtun sem felst í því að geyma
fiskinn í sjónum. Það sýnir reynsl-
an okkur. Ég skil ekki hvers vegna
bankarnir lánuðu allt þetta fé til að
kaupa kvóta á uppsprengdu verði í
neikvæðri raunávöxtun,“ segir Krist-
inn.
Flestir flokkar ábyrgir
Kristinn áréttar að hann beri ekki
kala til þeirra sem hagnast hafa á
bröltinu með því að selja á réttum
tíma. „Ég hef ekki lyst á því að plokka
út þá fáu sem sluppu með skrekkinn
og voru heppnir. Guði sé lof að ein-
hverjir sluppu. Ég er ekki einn þeirra.“
Kristinn segir að fólkið í þorpunum
líði fyrir kvótakerfið. „Það situr eft-
ir atvinnulaust og með verðlausar
eignir. Það situr uppi með vandann
sem nær allir stjórnmálaflokkar hafa
skapað. Það eru fingraför allra flokka
nema Kvennalistans og Frjálslynda
flokksins á kvótakerfinu. Aðrir flokk-
ar hafa allir greitt þessu atkvæði,“
segir hann ákveðinn.
Vanmat um helming
Kristinn hefur sterkar skoðanir á
kvótakerfinu og segir að vandamál
sjávarútvegsins felist í stórfelldu
vanmati á þorskstofninum. „Ég full-
yrði að þorskstofninn er vanmetinn
um helming. Staðreyndin er sú að í
um 90 prósent tilvika er 90 prósent
flotans á bolfiskveiðum að forðast
þorsk á fiskimiðunum, við að reyna
að veiða hinar tíu tegundirnar,“ seg-
ir Kristinn og á þá við aðrar kvóta-
skyldar tegundir í bolfiski og flatfiski
sem heimilt er að veiða við Íslands-
strendur. „Sjómenn eru alltaf með
meiri þorsk í hverri veiðiferð en þeir
mega fá samkvæmt þeirri uppskrift
sem þeir leggja af stað með. Stjórn-
málamenn bitu á spár fiskihagfræð-
inga og bjuggu til kerfi samkvæmt
kenningum þeirra. Þær eru jafn-
marktækar og þegar jörðin var af
færustu vísindamönnum talin flöt,“
segir Kristinn.
Allir kostir slæmir
Hann segir að vegna þessa standi
veiðimenn frammi fyrir þremur
ókostum. „Þú hefur þá í fyrsta lagi
val um að henda þorskinum sem
þú dregur úr hafinu í sjóinn aft-
ur. Í öðru lagi geturðu látið hann
heita einhverju öðru nafni eða tekið
þriðja ókostinn og landað framhjá
vigt. Það er ekkert annað í stöðunni.
Þetta eru þrjár ólöglegar aðferðir
og þú getur ekkert annað en valið
á milli þessara þriggja,“ segir Krist-
inn og bætir við: „Annaðhvort er
þorskstofninn vanmetinn eða hinir
tíu „bolfiskstofnarnir“ allir álíka of-
metnir.“
Leiðrétting nauðsynleg
Hann segir lausn þess vanda sem
sjávarútvegurinn glímir við liggja fyr-
ir: „Ef reiknivillan yrði leiðrétt væri
þorskstofninn 1400 þúsund tonn en
ekki 700 þúsund. Tuttugu og fimm
prósent af því eru 350 þúsund tonn.
Með þeirri veiði fengjust nýjar tekj-
ur í sjávarútvegi upp á 100 milljarða
á ári. Það er tvöföldun á tekjum sjáv-
arútvegsins og eina leiðin til að snúa
þróuninni við,“ segir Kristinn.
Hann furðar sig á hversu lít-
inn gaum fjölmiðlar gefa þessu
stóra vandamáli: „Á meðan tugir
eða hundruð manna eru við það að
missa atvinnuna í litlu þorpunum úti
á landi er verið að rífast yfir einhverri
einni kerlingu sem missir vinnuna
hjá Reykjavíkurborg og þarf að finna
sér nýja vinnu. Já, eða rífast yfir út-
liti á Listaháskóla við Laugaveginn.
Hvaða máli skiptir það samanborið
við þann vanda sem heilu byggðar-
lögin glíma við á landsbyggðinni?“
Kristinn Pétursson, fyrrverandi þingmaður, rak fiskverkun á Bakkafirði um árabil. Fyrir tveimur árum fór
fyrirtæki hans, Gunnólfur hf., á hausinn og Kristinn sat eftir eignalaus. DV sagði um helgina sögu Kambs og
Hinriks Kristjánssonar sem seldi fiskverkun sína fyrir tæpan milljarð króna svo 120 Flateyringar misstu vinn-
una. Kristinn fer ekki leynt með skoðanir sínar á kvótakerfinu sem hann segir á ábyrgð allra flokka nema
Kvennalistans og Frjálslynda flokksins.
Selja kvóta eða
bíða gjaldþrotS
„Þetta er að miklu leyti fiskihagfræðingum að
kenna. Þeir lugu í stjórnmálamenn að það væri
hægt að geyma fiskinn í sjónum. Reyndin er hins
vegar sú að það er neikvæð ávöxtun sem felst í
því að geyma fiskinn í sjónum.“
Sjómenn við löndun „Þú hefur þá í fyrsta lagi val um að henda
þorskinum sem þú dregur úr hafinu í sjóinn aftur. Í öðru lagi
geturðu látið hann heita einhverju öðru nafni eða tekið þriðja
ókostinn og landað framhjá vigt. Það er ekkert annað í stöðunni,“
segir Kristinn Pétursson, fyrrverandi þingmaður og fiskverkandi.
Flateyri Lýsandi dæmi um byggðarlag sem
hefur liðið fyrir kvótakerfið. Brottfluttir
heimamenn komu til bjargar á ögurstundu.
Kristinn með afurð sína saltfiskur frá
Kristni var um árabil vinsælasti
saltfiskurinn á markaðnum í grikklandi.
BALDUR GUÐMUNDSSON
blaðamaður skrifar baldur@dv.is
Situr eftir eignalaus „Menn sem
standa í þessu eiga engra kosta völ. Þeir
eru nauðbeygðir til að selja. að öðrum
kosti verða þeir gjaldþrota,“ segir
Kristinn Pétursson, fyrrverandi
fiskverkandi.