Morgunblaðið - 22.12.2015, Side 14

14 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 22. DESEMBER 2015
SVIÐSLJÓS
Anna Lilja Þórisdóttir
annalilja@mbl.is
„Þessar konur búa við skelfilegar
aðstæður sem fæstir geta ímyndað
sér.“ Þetta segir Anna Kristín
Magnúsdóttir mannfræðingur, sem
starfar í næturathvarfi fyrir erlend-
ar vændiskonur í Kaupmannahöfn.
Á hverri nóttu
koma um 110
konur í athvarfið,
sem kallast Nat-
caféen, eða Næt-
urkaffihúsið og er
í kjallaraíbúð á
Colbjørnsens-
gade á Vestur-
brú, skammt frá
aðalbrautarstöð-
inni. Athvarfið er
rekið af samtök-
unum Reden International og þar fá
konurnar hressingu og aðgang að
netinu, fatnað, smokka og ókeypis
læknisaðstoð. Í gær var þeim svo
boðið í jólaboð; þar var jólamatur,
gjafir og „hygge“ að dönskum sið.
Vændi er ekki ólöglegt í Dan-
mörku, hvorki sala þess né kaup, en
aftur á móti eru flestar vændis-
kvennanna á svæðinu ólöglegar, þ.e.
hvorki með dvalar- né atvinnuleyfi.
Að sögn Önnu Kristínar eru flestar
þeirra frá Austur-Evrópu og Afr-
íkulöndum, einkum frá Nígeríu.
Skuld sem aldrei klárast
Hún segir allflestar kvennanna
vera í þessum sporum vegna þess að
þær hafi verið seldar mansali. „Hjá
þeim nígerísku hefst ferlið oft heima
í Nígeríu, þar er þeim lofað hár-
greiðslustarfi eða au-pair starfi og
þeim er gjarnan lánað fyrir ferðinni.
Þegar þær koma inn í Evrópu koma
þær oft fyrst til Ítalíu og síðan er
þeim komið til annarra landa. Þeim
hefur verið nauðgað og misþyrmt á
allan hugsanlegan hátt, heima fyrir
er oft einhver sem fylgist með fjöl-
skyldunni þeirra, margar eiga börn
heima og þeim er hótað því að ef þær
geri ekki það sem til er ætlast af
þeim komi eitthvað hræðilegt fyrir
þeirra nánustu. Margar eru í enda-
lausri skuld vegna ferðakostnaðar-
ins og fá ekki nema lítið brot af því
sem greitt er fyrir það sem þær
selja.“
Anna Kristín segir að Natcaféen
sé nokkurs konar „verndarsvæði“
fyrir konurnar, þar geti þær verið
þær sjálfar, tjáð skoðanir sínar, ósk-
ir og langanir og þar sé borin fyllsta
virðing fyrir þeim. „Hjá okkur eru
allir jafnir. Þetta er hugsanlega eini
staðurinn í þeirra lífi þar sem þær
geta komið fram með óskir um ein-
falda hluti, á götunni eru þeirra
skoðanir núll og nix og þær njóta þar
engrar virðingar.“
Lítil hamingja undir farðanum
Stundum heyrist það sjónarmið að
vændi sé eins og hver annar atvinnu-
vegur sem stjórnist af framboði og
eftirspurn og að fólk eigi að hafa val
um að stunda það eins og hvert ann-
að starf. Anna Kristín segist oft
heyra þetta viðhorf. Til dæmis hafi
kona nokkur spurt sig nýverið hvað
gert væri í athvarfinu. Þegar svarið
var að þar væri t.d. veittur stuðning-
ur konum sem margar hefðu verið
seldar mansali varð konan undrandi
á að heyra það. Hún sæi vændis-
konur oft á götunni, þær væru alltaf
svo fallegar og glaðar og ólíklegt að
einhver hefði þvingað þær til að vera
þarna. „Ég benti henni á að þær
væru kúgaðar til að selja sig og
brosmild vændiskona væri vænlegri
söluvarningur en stúrin. Ég hef ekki
heyrt eina einustu konu segja að hún
sé að gera þetta af áhuga eða vilja.
Ef hamingjusama hóran er til, þá er
hún a.m.k. ekki hér í hverfinu.
Margar eru sláandi fallegar og
kunna svo vel að mála sig, en það er
ekki mikil hamingja undir farðanum.
Þegar talað er um vændi sem vanda-
mál, þá eru það ekki konurnar sem
eru vandamálið – heldur eftir-
spurnin. Ég held að ef fleiri gerðu
sér grein fyrir því hvaða aðstæður
þessar konur búa við, þá væri eftir-
spurnin minni.“
Hamingjusama hóran er ekki hér
 Vændiskonurnar eru ekki vandamálið, heldur eftirspurnin  Ég hef ekki heyrt eina einustu konu
segja að hún sé að gera þetta af áhuga eða vilja  Íslendingar sýna stuðning og vilja gefa fatnað
Ljósmynd/Anna Kristín Magnúsdóttir
Natcaféen Í kjallara Colbjørnsensgade 12 á Vesturbrú í Kaupmannahöfn fá
erlendar vændiskonur athvarf, þar er þeirra „verndarsvæði“.
Anna Kristín
Magnúsdóttir
Anna Kristín segir að konurnar búi gjarnan margar sam-
an. Í því felist tiltekin vernd í þeim harða heimi sem þær
tilheyri. Greinilegt sé að talsverð stéttaskipting sé í
hópnum; þær eldri njóti gjarnan meiri virðingar en þær
yngri og þá gefur ensku- og lestrarkunnátta þeim fé-
lagslegt forskot. „Sumar af þessum eldri halda utan um
þær yngri, siða þær t.d. til ef þeim finnst þær dónalegar
við okkur í athvarfinu. Við vitum ekki hvað þessar yngstu
eru gamlar, margar líta út fyrir að vera á barnsaldri en
þegar við spyrjum þær um aldur segjast allar vera eldri
en 18. Þær vita að þær mega ekki vera yngri en það.“
Að sögn Önnu Kristínar er mansal þriðji stærsti ólög-
legi atvinnuvegurinn í heiminum, á eftir fíkniefna- og
vopnasmygli. Hún segir að á árunum 2007-2012 hafi
komið upp um 290 mansalsmál í Danmörku. „En það er
með þetta eins og aðra glæpi, sérstaklega kynferð-
isglæpi, það er bara brotabrot sem kemur upp á yfir-
borðið. Við verðum að hafa í huga að konurnar búa við
hótanir og ofbeldi og þær eru undir pressu frá þeim sem
kaupa þær og selja.“
En mansal getur tengst ýmsu öðru en vændi. Til dæm-
is féll fyrr í þessum mánuði dómur í svokölluðu „geit-
ungabúsmáli“ [á dönsku hvepsebo] þar sem 95 manns
voru handteknir vegna gruns um aðild að stórfelldu man-
sali þar sem allt að 300 Rúmenar voru lokkaðir til Dan-
merkur með loforðum um góð störf. Þegar fólkið kom til
landsins fékk það danskar kennitölur sem þeir sem
dæmdir voru notuðu m.a. til að svíkja út varning og fé-
lagslega aðstoð, taka smálán og stofna bankareikninga
með yfirdráttarheimildum. Rúmenarnir voru síðan í haldi
þeirra sem ginntu þá til landsins og bjuggu þar við illan
kost þar sem þeir fengu lítið að borða og sættu ofbeldi.
Þær segjast allar vera eldri en 18 ára
MANSAL GETUR TEKIÐ Á SIG ÝMSAR MYNDIR
Augnhvílan
Margnota augnhitapoki
Fæst í helstu apótekum og Eyesland Gleraugnaverslun, Glæsibæ
Ef augnhvílan er notuð tvisvar á dag með
reglulegu millibili hefur hún jafnan jákvæð
áhrif á hvarmabólgu (Blepharitis), vanstarfsemi
í fitukirtlum, augnþurrk, vogris, augnhvarma-
blöðrur og rósroða í hvörmum/augnlokum.
Sniðugjólagjöf!
Konurnar, sem koma á Nat-
caféen, standa úti á götu alla
daga og allar nætur og oft er
napurt í veðri. Margar þeirra eiga
lítið af fatnaði og nýverið aug-
lýsti Anna Kristín í Facebookhópi
Íslendinga í Kaupmannahöfn eft-
ir skjólfatnaði fyrir konurnar.
Margir vildu rétta þeim hjálpar-
hönd, bæði Íslendingar búsettir
ytra og margir sem búa hér á
landi. Sumir, sem svöruðu beiðn-
inni, sögðu Kaupmannahafnar-
ferð vera á döfinni og ætluðu að
kippa með sér hlýjum fötum fyrir
konurnar. „Ég held að Íslending-
ar séu alveg einstakir hvað þetta
varðar; að létta undir með þeim
sem minna mega sín,“ segir
Anna Kristín.
Það er kalt á
götunni
MARGIR VILJA HJÁLPA
Jafnt og þétt álag hefur verið á
slysadeild Landspítala undanfarna
dögum sökum hálkuslysa. Í samtali
við mbl.is í gær sagði Hjalti Már
Björnsson, bráðalæknir, að fjöldi
fólks hefði leitað á slysadeild með
áverka eftir hálkuslys.
„Það er mjög hált úti núna og það
eru þónokkrir sem hafa komið hér í
dag með beinbrot og höfuðhögg.
Sem betur fer eru það sjaldnast al-
varlegir áverkar,“ segir Hjalti.
Hann segir það áberandi að margir
hinna slösuðu hafi ekki verið með
mannbrodda. Hjalti hvetur því fólk
til þess að nota mannbrodda auk
þess að gæta að því að salta tröpp-
urnar heima við.
Álag á slysadeildinni vegna mikillar hálku