Morgunblaðið - 30.05.2016, Síða 6

6 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 30. MAÍ 2016
Framtak-Blossi er umboðsaðili
fyrirVOLVO PENTA á Íslandi
Dvergshöfða 27 , 110 Reykjavík | www.blossi.is | blossi@blossi.is
Framtak-Blossi
kappkostar að bjóða
góða þjónustu og
sanngjarnt verð á
varahlutum.
Hafið samband við
Hafþór í síma 895-3144
eða hafthor@blossi.is
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
Sú áhersla sem lögð hefur verið á
hækkun lægstu launa við gerð
kjarasamninga er ein helsta skýr-
ingin á því að á Íslandi munar
ekki miklu á lægstu launatöxtum
á almenna markaðinum og lægstu
töxtum sem háskólafólk fær
greitt samkvæmt. „Það var sam-
félagsleg nauðsyn að lægstu taxt-
ar yrðu hærri og allir sammála
um það. Því kynntist ég vel sem
framkvæmdastjóri Samtaka at-
vinnulífsins í sjö ár,“ segir Vil-
hjálmur Egilsson, rektor Háskól-
ans á Bifröst.
Vilhjálmur telur fjarri að of
margir séu í háskólanámi í
ákveðnum greinum sé mið tekið
af þörfum samfélagsins. Hann
segist því ekki sammála Þórunni
Sveinbjarnardóttur, formanni
BHM, sem sagði í Morgunblaðinu
á dögunum að fólk með háskóla-
menntun gæti ekki eins og og áð-
ur gengið að öruggri vinnu og
góðum kjörum. Ekki væri þörf
fyrir hundruð nýrra lögfræðinga
árlega.
Margir nýir möguleikar
„Þegar sagt er að ekki þurfi svo
og svo marga lögfræðinga er rétt
að minna á að samfélag með æ
fleiri og flóknari lögum og
reglum skapar þörf á fólki með
lagamenntun. Þegar ég hóf há-
skólanám fyrir bráðum fimmtíu
árum var líka talað um of marga
lögfræðinga, viðskiptafræðinga
og svo framvegis. Sjónarmiðin í
þessari umræðu eru því kunn-
ugleg.“ Alls munu 136 nemendur
útskrifast frá Bifröst í næsta mán-
uði; þar af 57 úr undirbúnings-
deildinni Háskólagátt og símennt-
un, 44 af viðskiptasviði, 13 af
félagsvísindasviði og tólf úr laga-
deild. „Nemendur frá Bifröst
njóta þess ábyggilega að í kennsl-
unni hér er reynt að efla með
nemendum samskipta- og aðlög-
unarfærni og getu meðal fólks til
að geta tekið frumkvæði í starfi
og unnið sjálfstætt,“ útskýrir Vil-
hjálmur. „En þótt fólk fái kannski
ekki í fyrstu lotu störf nákvæm-
lega í samræmi við menntun sína
getur slíkt leitt ýmislegt áhuga-
vert af sér. Svo margir nýir
möguleikar opnast með háskóla-
námi. Oft nefni ég sem dæmi að
fyrir 35 árum þótti tóm vitleysa
hve margir ungir menn frá Ís-
landi fóru í flugvirkjanám til
Tulsa í Oklahoma í Bandaríkj-
unum. Að alþjóðlegur flugrekstur
hafi orðið stór atvinnugrein á Ís-
landi getur þó að einhverju leyti
skýrst af því hve margir hér á
landi hafa flugvirkjamenntun. Þá
vil ég minna á að ég sjálfur þurfti
fyrst að veifa doktorsgáðunni
minni þegar ég sótti um að verða
rektor hér á Bifröst.“
Þurfa þekkingu á rekstri
Útfærslurnar á viðskiptafræði-
námi á Bifröst eru nokkrar og má
þar meðal annars nefna nám þar
sem þjónustugreinar eru í brenni-
depli. „Við viljum ná til fólks í iðn-
greinum sem vantar þekkingu á
rekstri. Í því skyni reyndum við
t.d. matvælabraut, þar sem m.a.
matreiðslumönnum, bökurum,
þjónum og slíkum átti að bjóðast
rekstrarnám. Og langar ekki alla
kokka til að stofna eigin veit-
ingastað? Þessi tilraun gekk þó
ekki upp, því nemendur skorti
gjarnan undirstöðu í kjarnagrein-
um, eins og ensku og stærðfræði,
sem þeir höfðu ekki tök á að
ljúka,“ segir Vilhjálmur. Í þessu
sambandi getur hann þess að nú
sé á vegum menntamálaráðu-
neytis unnið að þróun fagháskóla-
náms þannig að háskólar geti haft
í boði starfstengdar námsbrautir í
takt við þarfir atvinnulífsins.
Fagháskólar geti þá brúað bil á
milli framhalds- og háskóla-
stiga.Á slíku sé nauðsyn.
„Faghagskóli myndi passa við
starfsemina hér á Bifröst. Fjar-
nám og námslotur hér hafa skap-
að mörgum tækifæri til náms
hvar svo sem þeir búa; fólki sem
ella hefði setið hjá,“ segir Vil-
hjálmur sem getur undirbúnings
samstarfs milli Bifrastar og Land-
búnaðarháskóla Íslands í bú-
rekstrarfræðinámi sem ætlað yrði
verðandi bændum.
Vilhjálmur Egilsson er rektor Háskólans á Bifröst
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Skólamaður „Við viljum ná til fólks í iðngreinum sem vantar þekkingu á rekstri,“ segir Vilhjálmur í viðtalinu.
Starfstengdur faghá-
skóli myndi brúa bil
 Vilhjálmur Egilsson er fædd-
ur árið 1952. Hagfræðingur að
mennt, með doktorsgráðu frá
University of Southern Cali-
fornia í Los Angeles. Hann var
lengi framkvæmdastjóri Versl-
unarráðs Íslands og seinna SA.
Sat á Alþingi frá 1991 til 2003.
 Það var árið 2013 sem Vil-
hjálmur, sem er kvæntur Ragn-
hildi Pálu Ófeigsdóttur, tók við
starfi rektors á Bifröst.
Hver er hann?
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Tillaga um orkutengda þjónustu sem
verið er að ræða í fundalotu 50 ríkja í
TiSA-viðræðunum svonefndu grefur
undan aðgerðum sem ákveðnar voru
á loftslagsráðstefnu Sameinuðu
þjóðanna í París í desember, að mati
verkalýðssamtaka og umhverfis-
verndarsamtaka. Íslendingar eiga
aðild að viðræðunum.
Markmið viðræðna um aukið frelsi
í þjónustuviðskiptum (TiSA) er að
auðvelda milliríkjaviðskipti með
þjónustu og auka gegnsæi. Mikil
áhersla er lögð á
að ljúka viðræð-
unum í heild á
þessu ári en á vef
utanríkisráðu-
neytisins kemur
fram að óvíst er
að það takist. Við-
ræðulotunni sem
nú stendur yfir í
Genf lýkur 3. júní.
Boðað hefur verið
til ráðherrafundar TiSA-landanna í
tengslum við ráðherrafund OECD í
París 1. júní. Fram kemur í tilkynn-
ingu Alþjóðasambands starfsfólks í
almannaþjónustu (PSI) að mótmælt
verði við fundarstað í Genf í dag og á
ráðherrafundinum í París á miðviku-
dag.
Almenningur fylgist með
„Það er mikilvægt að fjölmiðlar og
almenningur fylgist með þessum við-
ræðum vegna þess að verið er að
taka örlagaríkar ákvarðanir á bak
við lokuð tjöld. Ég tek undir
varnaðarorð verkalýðshreyfingar-
innar sem hvetja til þess að sam-
félagið sé á varðbergi,“ segir Ög-
mundur Jónasson, alþingismaður
VG, sem varað hefur við afleiðingum
viðræðnanna og ekki síst leyndinni
sem um þær ríkir.
Í tilkynningu PSI kemur fram að
verið sé að ræða tillögur í viðauka
um orkumál sem í raun hafi verið
hafnað í fyrri viðræðum. Þær grafi
undan ákvörðunum loftslagsráð-
stefnu SÞ í desember og viðræðum í
Bonn fyrr í þessum mánuði. Það er
rökstutt með því að benda á að tillög-
urnar stangist á við hvata sem víða
hafa verið notaðir til að auka hlut
endurnýjanlegrar orku og séu líkleg-
ar til að auka nýtingu jarðefnaelds-
neytis að nýju með tilheyrandi áhrif-
um á umhverfið.
Gegn aðgerðum í loftslagsmálum
 Samtök vara við afleiðingum TiSA-samninga  Mótmæli í París og Genf
Ögmundur
Jónasson
Útlit er fyrir að hiti nái 20 stigum í
flestum landshlutum seinni hluta
vikunnar. Þá má búast við ljómandi
fínu veðri alla vikuna að sögn Birtu
Lífar Kristinsdóttur, veðurfræð-
ings á Veðurstofu Íslands.
Á morgun verður suðaustlæg átt,
5-13 m/s, skýjað með köflum og dá-
lítil væta vestast, en hægari vindur
austantil og bjartviðri norðaust-
anlands. Hiti verður á bilinu 10 til
16 stig. Veður fer hlýnandi alla vik-
una og eftir miðvikudag má búast
við því að léttskýjað verði fram yfir
helgi. Sjómannadagshelgin lítur
glimrandi vel út, en þá mun hiti
fara upp í 20 stig í flestum lands-
hlutum og vindur verður hægur.
Útlit fyrir 20 stiga
hita í flestum lands-
hlutum í vikunni
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Búast má við að göngur á stórlaxi
verði allgóðar á komandi veiðisumri.
Meiri óvissa er um hvernig smálaxa-
göngurnar verða. Veiðimenn geta
alla vega ekki gengið út frá því sem
vísu að fá annað eins veiðisumar á
smálaxi og í fyrra.
Bráðabirgðatölur Guðna Guð-
bergssonar hjá Veiðimálastofnun
um laxveiðina á síðasta ári eru birtar
í fréttabréfi Landssambands veiði-
félaga. Fiskigengd í árnar og veiði
var með því mesta sem þekkist.
Veiðin byggðist að mestu á laxi sem
dvalið hefur eitt ár í sjó, svoköll-
uðum smálaxi.
Guðni bendir á að þar sem tengsl
eru á milli göngu á laxi eftir eitt ár í
sjó og tveggja ára árið eftir megi bú-
ast við að göngur stórlaxa verði all-
góðar á komandi veiðisumri. Einnig
eru merki um að hlutdeild stórlaxa
af hverjum gönguseiðaárgangi sé að
vaxa á ný eftir langvarandi lægð.
Óvissa er um hvernig göngur laxa
með eins árs sjávardvöl verða, en
bent er á að kalt var vorið og sum-
arið 2015 og gengu laxaseiði almennt
fremur seint til sjávar. Seiðaárgang-
arnir voru þó víða um og yfir meðal-
tali að stærð.
Lax og urriði yfirtaka búsvæði
Veiði á bleikju hefur minnkað í öll-
um landshlutum frá því um aldamót
og eru bleikjustofnar víða orðnir
smáir. Fram kemur í fréttabréfinu
að sú þróun hafi verið tengd við
hlýnun ferskvatns og sjávar. Á sama
tíma hefur útbreiðsla og veiði sjó-
birtings aukist, einkum á Norður- og
Austurlandi. Að hluta til hefur lax og
sjóbirtingur verið að yfirtaka bú-
svæði bleikjunnar.
Samkvæmt þeim upplýsingum
sem nú liggja fyrir á Veiðimála-
stofnun veiddust í fyrrasumar
74.300 laxar á stöng. Stangveiðin
þetta ár var með því mesta sem
skráð hefur verið í íslenskum ám og í
sama hópi og árin 2009 og 2010.
Mesta stangveiðin var hins vegar
2008 þegar rúmlega 84 þúsund laxar
veiddust.
Stangveiði í þeim ám sem byggj-
ast á villtum löxum var alls 60.600
laxar. Nærri helmingi þeirra var
sleppt aftur og hluti þeirra er tví-
eða þrítalinn í veiðitölum. Í ám sem
byggja á endurheimtum slepptra
gönguseiða, svo sem Ytri-Rangá,
veiddust 13.700 laxar.
Búast við góðum
stórlaxagöngum
 Bleikjustofnar víða orðnir smáir
Morgunblaðið/Einar Falur
Landað Miðfjarðará sló öll met sl.
sumar. Þar veiddust 6.000 laxar.