Morgunblaðið - 01.09.2016, Qupperneq 14

14 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 1. SEPTEMBER 2016
Smáratorgi 1, 201 Kópavogi, sími 588 6090, vl@simnet.is
Verkfæralagerinn
Mán.-fim. kl. 9-18, fös. kl. 9-18:30, lau. kl. 10-18, sun. kl. 12-17
Ljós í miklu úrvali
Höfuðljós, hjólaljós,
húfuljós og yfir 40 gerðir
af vasaljósum
Led kastarar
í miklu úrvali
frá 5.995
7.999
Halogen
kastarar
2x500W
á fæti
frá 285
Vélamenn Landgræðslunnar fylgjast grannt með
fréttum af jarðskjálftum í Kötlueldstöðinni í Mýr-
dalsjökli. Þeir eru að vinna á Mýrdalssandi, á svæði
sem líklegast er að jökulflóð færi yfir í eldgosi.
Magnús Ingi Gunnarsson vélamaður segir að þeir
muni einfaldlega forða sér í burtu, um leið og Katla
bærir á sér. Ekki sé um annað að ræða en að skilja öll
tækin eftir á sandinum og aka sem leið liggur til Vík-
ur.
„Mér finnst öll svona vélavinna skemmtileg,“ segir
Magnús Ingi um melsláttinn, þegar hann hafði losað
poka sláttuvélarinnar á vörubílspall. Haustið er upp-
skerutíminn og þá reynir mikið á vélamennina og tækin sem þeir hafa.
Þeir slá ekki einungs melgresið heldur afla einnig lúpínu- og grasfræs í
Gunnarsholti.
Þeir eru með fimm öflugar dráttarvélar og heimasmíðaðar sláttuvélar.
Magnús segir að þær hafi reynst vel í gegnum tíðina.
Fylgjast vel með Kötlu
VÉLAMENN Á MÝRDALSSANDI
Sláttur Melgresið er nokkuð hátt eftir gott sumar en fræin ekki tiltakanlega stór.
Magnús Ingi
Gunnarsson
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
„Það lítur vel út með uppskeruna, myndi ég
telja,“ segir Magnús Ingi Gunnarsson, véla-
maður hjá Landgræðslu ríkisins. Hann er
þessar vikurnar með samstarfsmönnum sínum
að afla melfræs á Mýrdalssandi, í kappi við
haustveðrin.
Fimm öflugar dráttarvélar eru fyrir sláttu-
vélunum sem slá melgresið. Fjórar þeirrar eru
með sláttuvélar á gálga út frá hliðinni og ein er
með sláttuvél framan á. Allur búnaðurinn er
heimasmíðaður í Gunnarsholti enda var ekki
unnt að fá slíkar vélar erlendis þegar Land-
græðslan byrjaði að vélvæða melskurðinn.
Melgresið bindur sandinn og myndar hóla og
hæðir. Því er ekki hægt að koma við hefð-
bundnum kornþreskivélum. Áður var melurinn
handskorinn.
Vélamennirnir fylla því vörubílspall daglega
og flytja í Gunnarsholt þar sem afrakstur dags-
ins fer í gegn um rafdrifna þreskivél í fræverk-
unarstöðinni og áframhaldandi vinnslu.
Varabirgðir nauðsynlegar
„Við notum melfræið í sandfokssvæði lands-
ins, meðal annars á Mýrdalssandi og fyrir
norðan. Við notuðum mikið melfræ við Skaftá
eftir jökulhlaupið í fyrra og höfum notað það í
uppgræðslu í Bakkafjöru, við Landeyjahöfn,“
segir Garðar Þorfinnsson, héraðsfulltrúi Land-
græðslunnar. Hann segir að vegna mismun-
andi uppskeru á milli ára og óvæntra verkefna
eins og við Skaftá sé nauðsynlegt fyrir Land-
græðsluna að eiga frábirgðir, umfram árlega
notkun.
Melfræið er ein af forsendum þess að Land-
græðslan geti sinnt því hlutverki sínu að binda
verstu sandfokssvæðin. Engin planta er öflugri
en melurinn við slíkar aðstæður.
Í haust var byrjað á því að slá mel í landi
Hallgeirseyjar en meginöflunarsvæðið er þó á
Mýrdalssandi. Þar hefur mel verið sáð í stórar
rákir sem nýtast vel til frætöku. Landgræðslan
ber tilbúinn áburð á sumar rákirnar til að auka
uppskeruna. Vélamennirnir eru nú að ljúka
þriðju vikunni í melslættinum og Árni Eiríks-
son, aðstoðardeildarstjóri í fræverkunarstöð-
inni í Gunnarsholti, vonast til að hægt verði að
slá út næstu viku.
Vélamennirnir eru að slá í kappi við vindinn
og haustveðrin. Vegna góðrar sprettutíðar í
sumar er melurinn töluvert á undan í þroska,
miðað við meðalár, og er kornið farið að losna.
Það fýkur úr í vindi og minna fer í poka sláttu-
vélanna.
Minni þörf fyrir lúpínufræ
Melfræið er þurrkað í gámum í fræverk-
unarstöðinni, hreinsað og síðan húðað til að
þyngja það. Þá er það tilbúið til notkunar
næsta vor. Það getur lent á Mýrdalssandi eða
öðrum sandfokssvæðum, á svipuðum slóðum og
það var tekið.
Árni áætlar að uppskera haustsins verði um
10 tonn af fullunnu og hreinsuðu fræi.
Starfsmenn Landgræðslunnar afla einnig
lúpínufræs og grasfræs og verka í stöðinni.
Lúpínan er slegin með kornsláttuvél í ná-
grenni Gunnarsholts. Árni reiknar með að
verkað verði um eitt tonn af lúpínufræi. Notk-
un hennar hefur minnkað mikið. Hún er nú ein-
göngu notuð til að loka landgræðslusvæðum
sem grædd hafa verið upp með lúpínu.
Sama aðferð er notuð við öflun grasfræs. Það
er slegið á ökrum í Gunnarsholti. Þar er eink-
um um að ræða beringspunt og túnvingul. Tún-
vingullinn er af íslensku afbrigði sem talið er
duglegra en innflutt og ræktunin er einnig vel
samkeppnisfær í verði við innflutta vöru. Sama
er að segja um beringspuntinn, hann er dýr í
innkaupum. Aðrar grastegundir sem notaðar
eru við landgræðslu eru keyptar erlendis frá.
Grasfræið er notað í landgræðslu og í verkefnið
Bændur græða landið.
Árni segir að fræverkunin gangi vel. Ekki
hafi verið miklar rigningar á frætökutímanum.
Fræið sé því þurrara en oft áður og þurrkunin
taki styttri tíma.
Losun Vélamennirnir losa úr pokum sláttuvélanna á vörubílspall. Afrakstur dagsins er einn fullur pallur sem verður að 5-9 fullum fiskikerum af hreinsuðu og þurrkuðu fræi.
Slá í kappi við veðurguðina
 Fræöflunargengi Landgræðslunnar að störfum á Mýrdalssandi  Afrakstur haustsins er 10 tonn
af melfræi auk lúpínufræs og grasfræs  Melurinn er undirstaða uppgræðslu á sandfokssvæðum
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Melskurður Melgresið safnar að sér sandi og myndar hóla í rákum á Mýrdalssandi. Þarf að nota
öflugar dráttarvélar með sérsmíðuðu tæki til að safna fræjunum sem eru svo þurrkuð.