Morgunblaðið - 01.09.2016, Side 18

18
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 1. SEPTEMBER 2016
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Þau tíðindi bár-ust í gær aðhugbúnaðar-
fyrirtækið Plain
Vanilla væri að loka
skrifstofum sínum á
Íslandi og að öllu
starfsfólki þess, 36
að tölu, yrði sagt upp. Þetta eru
dapurleg tíðindi, ekki aðeins
fyrir starfsmennina og aðra sem
að fyrirtækinu koma, heldur fyr-
ir íslenska hugbúnaðargeirann,
þar sem góðar vonir höfðu verið
bundnar við vöxt fyrirtækisins.
Ástæða lokunarinnar mun vera
sú að forsendur fyrir rekstrinum
hafi brugðist þegar bandaríska
sjónvarpsstöðin NBC hætti við
framleiðslu á spurningaþáttum
byggðum á QuizUp-appinu, sem
hefur verið flaggskip Plain Van-
illa-fyrirtækisins.
Þessi tíðindi hafa, þótt óvænt
séu, átt sér vissan aðdraganda.
Fyrr í sumar bárust fregnir af
uppsögnum hjá fyrirtækinu, sem
hafði vaxið hratt vegna vel-
gengni QuizUp-appsins, en það
varð fljótlega að vinsælasta
spurningaappinu sem snjall-
símanotendum stóð til boða.
Engu að síður var það von
flestra að fyrirtækið myndi ná
að rétta úr kútnum, ekki síst
þegar gengið var til samstarfs-
ins við NBC.
Fallið er hátt, þar sem ekki
eru liðin nema um þrjú ár frá því
að eigendum Plain Vanilla var
boðið að selja fyrirtækið fyrir
um 12 milljarða íslenskra króna.
En þannig er stundum gangur-
inn í viðskiptum; fyrirtæki sem
eina stundina
standa styrkum fót-
um þurfa að gefa
eftir þá næstu.
Þó að tíðindin séu
neikvæð þessa
stundina fyrir ís-
lenska hugbúnaðar-
geirann þurfa þau ekki að vera
það til frambúðar. Þess þekkjast
ótal dæmi, jafnvel hér innan-
lands, að tiltölulega stór fyrir-
tæki í þessum geira líði undir
lok. Önnur hafa þá iðulega fyllt í
skarðið, oftar en ekki skipuð
starfsfólki sem öðlast hafði
reynslu og verkvit af þeim frum-
kvöðlafyrirtækjum sem áður
höfðu mátt lúta í gras.
Þó að stundum gefi á bátinn,
og jafnvel sé siglt í strand, er
engin ástæða fyrir það hæfi-
leikaríka fólk sem starfaði að
Plain Vanilla hér á landi að ör-
vænta. Og það getur verið stolt
af því verki sem þegar hefur ver-
ið unnið, því að árangurinn hefur
á marga mælikvarða verið
mikill. Leikur fyrirtækisins hef-
ur farið hæst á vinsældalistum
víða um heim og vaxið á köflum
hraðar en sum þekkt risafyrir-
tæki á hugbúnaðarsviðinu. Þá
má ekki gleyma því að á meðan
fyrirtækið óx upp hér á landi
kom talsvert fé inn í landið frá
erlendum fjárfestum.
Þeir sem að þessum árangri
unnu munu án efa finna kröftum
sínum annan farveg fljótlega. Þá
munu þeir búa að gagnlegri
reynslu þó að ekki hafi allt farið
á þann veg að þessu sinni sem
björtustu vonir stóðu til.
Starf Plain Vanilla
hér á landi á síðustu
árum var síður en
svo unnið fyrir gýg}
Fremur kaflaskil
en sögulok
Í sumar hafa reglu-lega borist fregn-
ir af hinni skelfilegu
Zika-veiru, sem
herjað hefur á Bras-
ilíu og önnur ríki
Suður-Ameríku. Veiran þykir
skæð, þar sem hún berst milli
manna með moskítóflugum og
getur valdið alvarlegum veik-
indum í taugakerfinu, auk þess
sem hún leggst á börn í móður-
kviði og veldur fósturskaða og
jafnvel fósturláti.
Í vikunni urðu þáttaskil, þar
sem ljóst er að veiran hefur nú
numið varanlega land í Banda-
ríkjunum, sér í lagi í Flórída.
Leggst þar ýmislegt saman, til
dæmis að þar er kjörlendi fyrir
moskítóflugur, sem bera veiruna,
nánast í miðjum stórborgum eins
og Miami. Hátt í 50 manns hafa
greinst með smit í Flórída og má
gera ráð fyrir að tilfellum fjölgi
ört þar til helsti árstími mosk-
ítóflugunnar er liðinn, sem verður
í október.
Á sama tíma var staðfest að
Singapúr glímir nú við Zika-
faraldur, en þar hafa rúmlega
áttatíu manns smitast af veirunni.
Vekur það ugg, þar
sem borgríkið er ein
helsta fjármálamið-
stöð Suðaustur-Asíu,
og gæti veiran átt
greiða leið þaðan
víða um stærstu álfu heims.
Til að bæta gráu ofan á svart
tilkynnti sóttvarnastofnun
Bandaríkjanna í gær að það fjár-
magn sem stofnunin hefði fengið
til þess að verjast sjúkdómnum
myndi klárast fyrri hluta sept-
ember. Bandarísk heilbrigðisyf-
irvöld hafa brugðist við með því
að færa til stofnunarinnar fjár-
magn sem eyrnamerkt hefur ver-
ið vörnum gegn öðrum sjúkdóm-
um eins og ebólu og HIV. Ljóst er
þó að slíkt mun ekki duga nema til
skamms tíma.
Því eru taldar töluverðar líkur
á faraldri í Bandaríkjunum á
næstu vikum, sem gæti náð alla
leið frá Kaliforníu í vestri til New
York-borgar í austri. Á meðan
ekki er vitað meira um veiruna,
varnir gegn henni og hugsanlegar
aðrar smitleiðir hennar, gæti slík-
ur faraldur haft alvarlegar afleið-
ingar í för með sér fyrir alla
heimsbyggðina.
Zika-veiran lendir í
Bandaríkjunum og
Singapúr}
Ógnvaldur nemur land
S
kólastjóri í Hafnarfirði, Valdimar Víð-
isson að nafni, dúkkar nú reglulega
upp í sjónvarpi með þá hugmynd að
leggja niður hefðbundið heimanám í
grunnskólum. Ég tel afskaplega já-
kvætt að Valdimar skuli loksins vera kominn á
þessa skoðun. Ég var einmitt á sama tíma í sama
grunnskóla og hann fyrir nokkrum árum. Þá var
þetta sama baráttumál í gangi hjá okkur all-
mörgum nemendum en við fengum ekki nokkra
einustu hjálp frá Valdimari.
Ég minnist þess ekki. Þvert á móti gekk hann
iðulega í lið með starfsliði skólans í svo gott sem
öllu sem laut að skólastarfinu. Gekk snemma
með starfið í maganum. Mér fannst alltaf aug-
ljóst að hlífa mætti manni við heimanámi, enda
hafði maður lagt hart að sér í skólastofunni, en
aldrei fékk þessi hugmynd nægilegan hljóm-
grunn. Sérstaklega virtist það fara illa í kennara ef maður
reyndi að taka þessa breytingu upp einhliða.
Ég held því auk þess fram að ég hafi verið á undan
minni samtíð í öðru máli sem snýr að mennta- og uppeldis-
málum. Á síðustu misserum hafa ýmsir pólitíkusar kveikt
á því að snjallræði væri að seinka klukkunni hérna á eyj-
unni. Ég viðraði oft þessa hugmynd á skólaárunum en
bæði grunn- og framhaldsskólar hófu iðulega kennslu á
undarlegum tímum. Æ fleiri eru nú sammála um að þá sé
enn nótt. Pólitíkusarnir eru hins vegar of ragir við al-
mennilegar breytingar og vilja færa klukkuna um klukku-
tíma til eða frá. Ég myndi halda að svona fimm tímar séu
hæfilegur tími ef fara á í þessa vinnu á annað
borð.
Hér á hið sama við og með heimanámið að
ekki er heiglum hent fyrir nemanda að breyta
þessum reglum einhliða. Rúnar Vífils skóla-
stjóri hlustaði ekkert á þennan málflutning og
bauð bara upp á einkennilega röksemdafærslu
um að gott væri að fara fyrr í háttinn. Auk þess
hringdi Steina Hraunbergs heim og vakti
mann ef maður tók ekki þátt í þessum skrípa-
leik með óbreytta klukku og skólastarf nætur-
innar.
Þar sem ég er nú með menntamál til um-
fjöllunar má ég til með að minnast á að Illugi
Gunnars, hæstvirtur, vill nú gefa einkunnir í
bókstöfum. Við Illugi þekkjum báðir mann
sem gekk í Menntaskólann á Ísafirði á þeim
tíma þegar einkunnir voru gefnar í bókstöfum.
Þessum skemmtilega nemanda þótti fagið tjáning alveg
sérlega leiðinlegt og áttaði sig ekki á tilgangi þess. Hann
var á hinn bóginn alveg prýðilegur skopmyndateiknari. Í
skyndiprófi í faginu ákvað hann að láta spurningarnar
lönd og leið og gaf listamannseðlinu lausan tauminn í stað-
inn. Tókst honum að rissa upp mjög nákvæma og
skemmtilega mynd af kennaranum, þar sem hann sat
grafkyrr og las bók meðan á prófinu stóð. Taldi okkar
maður þetta sérlega vel heppnað og skilaði inn prófinu
með myndinni á. Ekki eru til heimildir um neinn annan
sem fengið hefur Ö á prófi í íslenskum framhaldsskólum,
svo ég viti til. kris@mbl.is
Kristján
Jónsson
Pistill
Enginn er spámaður í eigin skóla
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
FRÉTTASKÝRING
Viðar Guðjónsson
vidar@mbl.is
Nokkur samhljómur var umflest þau atriði sem lögðeru til í skýrslu starfs-hóps um endurskoðun á
stefnu í vímuefnamálum.
Ríkislögreglustjóri skilaði þó
séráliti um tillögu þess efnis að af-
nema fangelsisrefsingar fyrir vörslu
neysluskammta. Eru þar m.a. sett
fram þau rök að ekki liggi fyrir skil-
greining á neysluskammti. Þá
minnki skilyrðislaust afnám fang-
elsisvistar fyrir vörslu neyslu-
skammta áhættu þeirra sem bendl-
aðir séu við umfangsmikil
fíkniefnaviðskipti.
Borgar Þór Einarsson, formað-
ur nefndarinnar, segir að það sé hlut-
verk þeirra sem semji nýtt frumvarp
að skilgreina neysluskammt.
Starfshópurinn var settur sam-
an fyrir tilstuðlan Kristjáns Þórs
Júlíussonar velferðarráðherra um
endurskoðaða stefnu í vímuefna-
málum og samanstóð af fulltrúum frá
embætti landlæknis, SÁÁ, ríkislög-
reglustjóra, geðsviðs Landspítala,
Rauða krossi Íslands og velferðar-
sviði Reykjavíkurborgar. Ráðherra
skipaði Borgar sem formann nefnd-
arinnar.
Minnkar áhættu einstaklinga
Ríkislögreglustjóri birti sérálit
með athugasemd við tillögu nefndar-
innar um að afnema beri fangelsis-
refsingar fyrir vörslu neyslu-
skammta. „Ekki getur það talist
sérstakt markmið að refsa neyt-
endum fíkniefna með fangelsisvist.
Því fer fjarri. Hins vegar er það svo
að hver sá sem býr yfir „neyslu-
skömmtum“ kann að vera bendlaður
við umfangsmikil fíkniefnaviðskipi
sem lýst er í lögum. Skilyrðislaust
fráhvarf frá fangelsisrefsingu
minnkar áhættu viðkomandi ein-
staklings eða hóps að stunda slíka
brotastarfsemi. Jafnframt ber að
hafa í huga að neytendur ólöglegra
fíkniefna eru iðulega um leið sölu-
menn þeirra. Því er það svo að erfitt
að gera þann skarpa greinarmun á
neyslu annars vegar og hins vegar
annarri meðferð og sölu fíkniefna
sem að mati ríkislögreglustjóra kem-
ur fram í skýrslu hópsins,“ segir m.a.
í sérálitinu. Þá er vakin athygli á því
að hvergi sé skilgreint hugtakið
neysluskammtur í tillögunum og það
skapi óvissu um framkvæmd lög-
reglustarfa. Tillagan kalli því á nán-
ari útfærslu.
Afstöðubreyting
Borgar segir aðspurður að
hópurinn hafi verið meðvitaður um
að lagaákvæði um að beita fangelsis-
refsingum vegna vörslu neyslu-
skammta hefði ekki verið beitt um
langa hríð. Hins vegar væri um af-
stöðubreytingu að ræða. „Núverandi
lagatexti veitir möguleikann á því að
beita fangelsisrefsingum. Með þess-
ari breytingu erum við að taka út
möguleikann á því að þeim verði
beitt. Í dag virkar þetta þannig að
ríkissaksóknari gefur út leiðbein-
ingar um beitingu úrræðisins. En
það kemur ekki fram í lagatextanum
að ekki skuli beita fangelsisrefs-
ingum fyrir vörslu neysluskammta.
Ef þessu verður breytt í lagatext-
anum þarf Alþingi að taka þá ákvörð-
un aftur um að fangelsisrefsingum
verði beitt. Um það snýst af-
stöðubreytingin,“ segir
Borgar.
Varðandi skilgrein-
ingu á neysluskammti
segir Borgar hópinn
ekki hafa verið að vinna
að frumvarpi heldur til-
lögum og að slíkar skil-
greiningar verði á hönd-
um þeirra sem
vinni nýtt laga-
frumvarp.
Hvað felst í hugtak-
inu neysluskammtur?
Morgunblaðið/Júlíus
Fíkniefni Tillaga starfshóps er sú að fólk sé ekki sett í fangelsi fyrir vörslu
neysluskammta. Vararíkissaksóknari segir slíkt ekki hafa verið gert lengi.
Helgi Magnús Gunnarsson
vararíkissaksóknari sagði í
samtali við mbl.is í gær að til-
laga starfshóps, um að afnema
fangelsisrefsingu fyrir vörslu á
neysluskömmtum af vímuefn-
um, væri skrýtin.
Ástæðan sé sú að fangels-
isrefsing hafi hingað til ekki
verið við lýði í slíkum málum
heldur hafi sektum verið beitt.
„Í mínum huga er þetta
delluumræða. Fólk hefur ekkert
verið fangelsað út af því einu
að það sé með einhverja
neysluskammta af fíkniefnum
á sér,“ segir Helgi Magnús, að-
spurður.
Hann bendir á fyrirmæli
frá ríkissaksóknara til
ákærenda frá árinu 2009
um brot sem ljúka má
með lögreglusátt. Þar er
greint frá sektarheimildum
vegna kannabisefna, am-
fetamíns, LSD, MDMA og
skyldra efna og kók-
aíns.
Telur um-
ræðuna dellu
VARARÍKISSAKSÓKNARI
Helgi Magnús
Gunnarsson