Morgunblaðið - 25.10.2016, Qupperneq 12

12 DAGLEGT LÍF
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 25. OKTÓBER 2016
Þótt alþjóðlegur dagur sjúkdóms-
ins psoriasis sé 29. október og
víða sé þá haldið upp á hann með
pomp og prakt, verða hátíðahöldin
á Íslandi færð fram til dagsins í
dag, þriðjudagsins 25. október.
Þar sem kosið verður til alþingis
á laugardaginn kusu Spoex, sam-
tök psoriasis- og exemsjúklinga,
fremur að standa fyrir fjölbreyttri
dagskrá í dag og hefst hún kl. 17 á
Grand hótel Reykjavík. Á dag-
skránni er fyrirlestraröð og frum-
sýning fræðslumyndbanda um
psoriasis í húð og liðum og exem,
auk vörukynninga.
Fyrirlesarar eru: dr. Jenna Huld
Eysteinsdóttir, húðlæknir, sem
kynnir niðurstöður doktorsrann-
sóknar sinnar þar sem hún ber
saman áhrif meðferðar í Bláa lón-
inu og hefðbundinnar UVB-
ljósameðferðar. Aníta Sif Elídóttir,
næringarfræðingur, fjallar um um-
búðalæsi, hollustumerkingar og
skyldu fyrirtækja til að tilgreina
næringarlýsingu á flestum forpökk-
uðum mat, og dr. Evgenia Mikaels-
dóttir, verkefnisstjóri í rannsókn á
erfðum psoriasis hjá Íslenskri
erfðagreiningu, heldur erindi um
erfðafræði psoriasis.
Spoex heldur upp á alþjóðadag psoriasis í dag, þriðjudaginn 25. október
Fyrirlestrar og fræðslumynd-
band um sjúkdóminn psoriasis
.
Lón og ljós M.a. verður fjallað um
samanburð á áhrifum meðferðar í
Bláa lóninu og hefðbundinnar UVB-
ljósameðferðar.
Magnaður heimur
Vafþrúðnismála
Óðinn fer til fundar við jötuninn Vafþrúðni í dulargervi og þeir
fara í spurningakeppni þar sem höfuð þeirra eru að veði. Bjarni og
Jón Karl hafa sent frá sér myndasöguna Hvað mælti Óðinn?
Kristín Heiða Kristinsdóttir
khk@mbl.is
Þetta vinnuferli hefur staðið yfir í 25 ármeð hléum, og vissulega er léttir aðbarnið sé fætt eftir þessa löngu með-göngu, “ segja þeir Bjarni Hinriks-
son og Jón Karl Helgason, stoltir feður bók-
arinnar Hvað mælti Óðinn? Bókin sú geymir
myndasögu sem er frjálsleg endursköpun
þeirra félaga á Eddukvæðinu Vafþrúðnis-
málum. Þar segir frá því þegar Óðinn heim-
sækir Jötunheima undir dulnefninu Gagn-
ráður og fer í spurningakeppni við jötuninn
Vafþrúðni þar sem höfuð beggja eru lögð að
veði. Tvær boð-
flennur eru með í
för og reynist
þetta mikil
háskaför.
Nýja bókin
á upptök sín í því
að Jón Karl vann
á sínum tíma út-
varpsþætti í
samstarfi við
Viðar Eggerts-
son.
„Það gerði
ég undir áhrifum
kenninga Terrys
Gunnel um að
Eddukvæðin
væru elsta leiklistin okkar, því þau eru mikil
samtalskvæði. Við tókum fyrir Skírnismál,
Þrymskviðu og Vafþrúðnismál í þessum þátt-
um og unnin var leikgerð af hverju kvæði fyrir
sig. Mig langaði að vinna áfram með þetta efni
og þar sem við Bjarni þekktumst og áttum
sameiginlegan áhuga á myndasögum, þá voru
hæg heimatökin að leita til hans,“ segir Jón
Karl.
Teiknarar glíma við arfinn
„Persónusköpunin á þessum jötnum í Vaf-
þrúðnismálum var beint framhald af því sem
ég hafði verið að vinna með í teikningunni, ís-
lensku tröllin og þjóðsögurnar. Ég hefði líka
verið að skoða Íslendingasögurnar og ég hafði
sett Hrafnkelssögu í myndasöguform, en það
sem er heillandi við hana er að í henni er mikið
af samtölum og þá er auðvelt að búa til flæð-
andi sögu. Það sama á við með Vafþrúðnismál,
hún er byggð upp á samtölum,“ segir Bjarni
sem hefur mikinn áhuga á hinum forna bók-
menntaarfi.
„Teiknarar hafa löngum verið að glíma
við það hér á Íslandi hvernig á að vinna með
þennan arf, og sama er að segja með kvik-
myndagerðarmenn og rithöfunda.“ Jón Karl
grípur þetta á lofti og bætir við að saga nýrra
listgreina á Íslandi hefjist iðulega á því að
menn standa á öxlunum á bókmenntaarfinum.
„Hvort sem það er Ásgrímur Jónsson að
teikna upp úr þjóðsögum eða kvikmyndagerð-
arfólk að búa til mynd um Gilitrutt. Elstu ís-
lensku teiknimyndahöfundarnir byrja upp úr
þessum arfi og má þar nefna Harald Guð-
bergsson. Fyrsta íslenska teiknimyndin er
Þrymskviða,“ segir Jón Karl.
Margt útpælt í Eddukvæðunum
Bjarni segir það hafa verið heillandi að
velja hvaða myndir hann vildi teikna upp af öll-
um þeim ótal atriðum sem segir frá í Vaf-
þrúðnismálum.
„Það var ögrandi og skemmtilegt að
tvinna þetta saman, að segja í mynd þá miklu
sögu sem kemur fram í hverju erindi og teikna
hinsvegar þessa línulegu frásögn boðflenn-
anna tveggja sem ferðast um inni í jötninum. Í
þessum teiknistíl fannst mér gaman að gera
gróteska hluti til að fanga þessa lýsingu,“ segir
Bjarni og bætir við að hann hafi lært mikið af
vinnunni við að teikna þessa sögu.
„Ég hafði verið að gera mér hlutina
óþarflega erfiða, grunnteikningin vannst
hratt, hinir svörtu blekfletir, en síðan fór ég
að vinna með skyggingu með blýanti og það
tók óratíma, enda mikil nákvæmnisvinna. En
þegar tölvurnar komu til sögunnar þá skann-
aði ég myndirnar inn og vann ofan í blýantinn
til að færa mig nær blekinu, sem var vissu-
lega mikil vinna, en við það lærði ég hvað ég
þurfti að forðast í framtíðinni. Þetta væri allt
önnur bók ef hún hefði verið prentuð fyrr á
vinnuferlinum.“
Jón Karl segir að þó kvæðið láti lítið yfir
sér þá búi það yfir mögnuðu myndmáli.
„Að þeir Óðinn og Vafþrúðnir leggi höfuð
sín undir í spurningakeppni virkar á tveimur
plönum, Óðinn er að afla sér þekkingar úr
höfði jötunsins og hann hefur síðan hausinn
bókstaflega með sér heim í Ásgarð að keppni
lokinni í teiknuðu útgáfu Bjarna,“ segir hann
og bætir við að margt í Eddukvæðunum sé
ótrúlega útpælt.
„Við þetta bætist að Vafþrúðnir segir frá
því að heimurinn allur er gerður úr höfði Ýmis
jötuns. Að baki virðast því vera skemmtilegar
þekkingarfræðilegar hugmyndir um heiminn
eða er hann nokkuð annað en sú þekking sem
við höfum um hann? Í þessu kvæði er
skemmtilega unnið með höfuðið sem tákn. Við
þurftum engu við að bæta, þessar myndir
spretta allar fram úr í frumtextanum.“
Megum ekki vera hrædd við nekt
Þeir segjast renna blint í sjóinn með það
hverjir hafa gaman af þessari bók fyrir utan þá
tvo. „En við teljum þetta höfða til fólks á öllum
aldri og þessi bók er afar gott kennsluefni. Við
hugsuðum þetta reyndar fyrst fyrir skólakerf-
ið og við ritskoðuðum sumar myndir með tilliti
til þess að þetta væri fyrir yngri nemendur. Ég
teiknaði til dæmis teppi yfir nekt Óðins þar
sem Frigg lætur vel að honum, en í endanlegu
útgáfunni er teppið fokið, enda ekkert feimn-
ismál að sýna kynfæri, þetta er falleg stund hjá
þeim skötuhjúum. Við megum ekki vera
hrædd við nekt, hún er eðlileg. Að vera nakin
saman í rúmi og láta vel að hvort öðru er jafn
eðlilegt og að borða,“ segir Bjarni og Jón Karl
bætir því við að í síðari hluta kvæðisins sé Óð-
inn síðan upptekinn við að spyrja Vafþrúðni
„spjörunum úr“.
Vilja láta rappa textann
Í fyrsta uppkasti af bókinni hafði Jón Karl
gert einhverskonar nútímaútgáfu af frumtexta
Vafþrúðnismála. „Við ákváðum að færa hann
enn nær nútímanum og búa til rapptexta. En
þar sem Jón Hallur Stefánsson er þrisvar sinn-
um hagmæltari en ég, þá fékk ég hann til að
endurbæta þessa rappþýðingu. Allt sem er vel
gert í þessum texta er honum að þakka,“ segir
Jón Karl og bætir við að þá langi til að fá Dóra
DNA eða einhvern annan til að flytja textann.
„Nú liggur þessi nútíma rappútgáfa af þessum
magnaða texta fyrir og hvaða rappara sem er,
er frjálst að flytja hann, eða Skálmöld að
syngja hann.“
Þeir félagarnir segjast vel geta hugað sér
að snúa sér að því að gera myndasögu úr öðru
Eddukvæði.
„Við gætum sent frá okkur svona bók á 25
ára fresti og klárað þennan þríleik þegar ég
verð orðin 102 ára,“ segir Jón Karl og hlær.
Japanir vinna með íslenskar
miðaldabókmenntir
Jón Karl gefur út bók í Bretlandi í vor þar
sem hann fjallar m.a. um hvernig íslenskar
miðaldabókmenntir hafa verið endurskapaðar
af teiknimyndahöfundum, þar á meðal af lista-
mönnum Marvel og dönskum hópi sem gerði
Valhalla-seríuna á árunum 1979 til 2009.
„Myndasagan okkar er hluti af stórri hefð
og áhrifaríkri. Ég var í Japan fyrri nokkrum ár-
um til að kynna mér japanskar myndasögur
sem byggjast á íslenskum miðaldabókmenntum
og þar er af nógu að taka. Til dæmis má nefna
Makoto Yukimura sem vann á árunum 2005 til
2013 við verkið Vínland saga. Sagan gerist á Ís-
landi, í Bretlandi, í Vesturheimi og Danmörku á
miðöldum. Þetta er verk sem nær yfir meira en
2000 síður, en mánaðarlega koma út 30-40 síður
í þessari sögu. Yukimura rekur litið stúdíó í
kringum þetta verkefni og er með 2-4 listamenn
í vinnu við það.“
Bókin Hvað mælti Óðinn?
Vafþrúðnir Hann tekur ágætlega á móti Óðni. Heimsmynd Margir koma við sögu þar.
Morgunblaðið/Golli
Loksins Jón Karl og Bjarni við nokkrar af frumteikningunum í útgáfuboðinu.
Margt má sér til gamans gera
og svo var um þennan ágæta
slöngutemjara sem gerði
ýmsar kúnstir með slöngunni
sinni á hátíð einni sem haldin
var í Myanmar í Asíu á dög-
unum.
Hátíðin var haldin til að
fagna 63 ára afmæli hennar
Momo, sem er kvenkyns fíll
en í Myanmar eru hvað flestir
fílar í veröldinni, en þeir eru
þó sagðir í hættu, meðal ann-
ars vegna þess að þeim er
smyglað til Taílands til notk-
unar í ferðaþjónustunni.
Haldið upp á afmæli fíls
AFP
Kúnstir Flinkur slöngutemjari.
Slöngutemj-
ari sýnir listir