Fréttablaðið - 12.10.2017, Blaðsíða 17

Hvað skiptir meira máli á vett­vangi stjórnmálanna en að virða eftirsókn þjóðarinnar
eftir nýrri stjórnarskrá? – skýran vilja
eins og hann birtist í þjóðaratkvæða­
greiðslunni 2012 og aftur í tveim
nýjum skoðanakönnunum á þessu ári.
Ekkert – ekkert! – skiptir meira máli
að minni hyggju.
Lýðræðisveizluspjöll
Alþingi bauð kjósendum 2012 til
mikilvægustu atkvæðagreiðslu sem
fram hefur farið í landinu, sannkall­
aðrar lýðræðisveizlu þar sem kjós­
endur fengu færi á að segja hug sinn
til gamalgróinna ágreiningsefna milli­
liðalaust, þ.e. án þess að stjórnmála­
flokkarnir hefðu smalað á kjörstað
og haldið uppi linnulausum áróðri
kostuðum af harðdrægum hagsmuna­
samtökum. Peningar komu hvergi við
sögu. Þetta var þjóðaratkvæðagreiðsla
eftir reglunni: Einn maður, eitt
atkvæði. Úrslitin reyndust vera í fullu
samræmi við þá vitneskju sem fyrir
lá skv. ítrekuðum skoðanakönnunum
um afstöðu kjósenda til helztu mála
svo sem auðlinda í þjóðareigu og jafns
vægis atkvæða.
Úrslitin þurftu ekki að koma
neinum á óvart þar eð frumvarp
Stjórnlagaráðs til nýrrar stjórnar­
skrár speglaði þjóðarviljann. Þess var
vandlega gætt að hafa frumvarpið í
sem fyllstu samræmi við niðurstöðu
þjóðfundarins 2010 þar sem fulltrú­
arnir höfðu verið valdir af handahófi
úr þjóðskrá. Hefðu kjósendur hafnað
nýju stjórnarskránni 2012 hefðu þeir
komið aftan að sjálfum sér. Það gerðu
þeir ekki. Þeir reyndust fyllilega sam­
kvæmir sjálfum sér. Frumvarpið hlaut
stuðning 67% kjósenda. Auðlinda­
ákvæðið hlaut stuðning 83% kjós­
enda. Skýrari gat niðurstaðan varla
verið. Þjóðin hafði talað. Þinginu
bar að hlýða. Möglunarlaust, líkt og
Bandaríkjaþing gerði 1787.
Auðlindir í þjóðareigu
Hvað segir auðlindaákvæðið? Það
segir einkum tvennt. Annars vegar
þetta: „Auðlindir í náttúru Íslands,
sem ekki eru í einkaeigu, eru sam­
eiginleg og ævarandi eign þjóðarinn­
ar. Enginn getur fengið auðlindirnar,
eða réttindi tengd þeim, til eignar
eða varanlegra afnota og aldrei má
selja þær eða veðsetja.“ Og hins vegar
þetta: „Stjórnvöld geta á grundvelli
laga veitt leyfi til afnota eða hagnýt­
ingar auðlinda eða annarra takmark­
aðra almannagæða, gegn fullu gjaldi
og til tiltekins hóflegs tíma í senn. Slík
leyfi skal veita á jafnræðisgrundvelli
og þau leiða aldrei til eignarréttar eða
óafturkallanlegs forræðis yfir auð­
lindunum.“
Fulltrúi Vinstri grænna á Alþingi
breytti „fullu gjaldi“ í „eðlilegt gjald“
þvert gegn rökstuddum tilmælum
Stjórnlagaráðs. Fyrir þingmanninum
vakti trúlega að blíðka útvegsmenn
með því að reyna að tryggja þeim
stjórnarskrárvarinn afslátt af fullu
gjaldi. Réttast væri að færa orðalagið
aftur í upprunalegt horf. Stjórnar­
skrárnefnd Alþingis 2013­2016 gerði
síðan fyrir luktum dyrum aðra tilraun
til að úrbeina auðlindaákvæðið enn
frekar og tvö önnur ákvæði til við­
bótar, en atlagan mistókst eins og vita
mátti og var aðstandendum sínum til
minnkunar.
Hvað segja kjósendur?
Í janúar 2017 gerði Félagsvísinda­
stofnun Háskóla Íslands könnun á
afstöðu kjósenda til nýju stjórnar­
skrárinnar. Frá þeirri könnun var
ekki sagt opinberlega af einhverjum
ástæðum, en hún sýndi að 72% þeirra
sem tóku afstöðu lýstu sig hlynnta því
að „á komandi löggjafarþingi verði
lagt fram frumvarp að nýrri stjórnar­
skrá byggt á tillögu stjórnlagaráðs
frá 2011“. Í september sl. birti MMR
síðan niðurstöður nýrrar könnunar
sem tekur af öll tvímæli um afstöðu
kjósenda.
Þar kemur m.a. þetta fram:
• 70% þeirra sem taka afstöðu telja
„mikilvægt að fá nýja stjórnarskrá á
næsta kjörtímabili“.
• Stuðningurinn er mikill úti á landi
(63%) og enn meiri á höfuðborgar­
svæðinu (74%).
• Meiri hluti stuðningsmanna allra
flokka nema Sjálfstæðisflokksins
styður nýja stjórnarskrá. Stuðning­
urinn er mestur meðal stuðnings­
manna Pírata (99%) og Samfylkingar
(98%), næstmestur meðal þeirra sem
styðja Vinstri græna (92%), næst
koma stuðningsmenn Viðreisnar
(61%) og þá Framsóknar (55%). Þeir
sem styðja Sjálfstæðisflokkinn reka
lestina (19%). Björt framtíð var ekki
skráð sérstaklega.
• Stuðningurinn er meiri meðal lág­
tekjufólks (78%) en meðal hátekju­
fólks (67%).
• Aðeins tveir hópar hafa á að skipa
fleiri andstæðingum nýju stjórnar­
skrárinnar en stuðningsmönnum.
Annar er Sjálfstæðisflokkurinn sem
þegar hefur verið nefndur (19%).
Hinn hópurinn er – haldið ykkur nú
fast! – stjórnendur og æðstu emb­
ættis menn; innan við helmingur
þeirra styður nýja stjórnarskrá (43%).
1. desember 2018
Sjálfstæðisflokkurinn hefur málað sig
út í horn. Nýs Alþingis bíður að setja
Sjálfstæðisflokkinn til hliðar eins
og hann setti Framsókn til hliðar af
hliðstæðu tilefni 1942 og 1959. Við
þurfum nýja ríkisstjórn sem staðfestir
nýja stjórnarskrá án frekari tafar og
tilrauna til skemmdarverka. Þá mun
þjóðin geta fagnað 100 ára afmæli
fullveldisins 1. desember 2018 með
sæmd.
Ekkert skiptir meira máli
Þorvaldur
Gylfason
Í dag
Við þurfum nýja ríkisstjórn
sem staðfestir nýja stjórnarskrá
án frekari tafar og tilrauna til
skemmdarverka. Þá mun þjóðin
geta fagnað 100 ára afmæli full-
veldisins 1. desember 2018 með
sæmd.
HEKLA · Laugavegi 170-174 · Reykjavík · Sími 590 5000 · hekla.is
Höldur Akureyri · Bílasala Selfoss · Bílás Akranesi · HEKLA Reykjanesbæwww.volkswagen.is
Passat GTE Variant togar í mann.
Passat GTE Variant. Dráttarbeisli fylgir.
Nú fylgja dráttarbeisli með öllum Volkswagen Passat GTE Variant. Hann er jafnvígur á rafmagn og
bensín. Þú kemst flestra þinna ferða á raforkunni einni saman, en í langferðum tekur sparneytin
bensínvélin við. Láttu það eftir þér að krækja í nýjan Passat GTE Variant.
Verð frá 4.930.000 kr.
Við látum framtíðina rætast.
S k o ð u n ∙ F R É T T a B L a ð i ð 17F i M M T u d a g u R 1 2 . o k T ó B e R 2 0 1 7
1
2
-1
0
-2
0
1
7
0
4
:2
3
F
B
0
7
2
s
_
P
0
6
9
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
5
6
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
0
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
7
2
s
_
P
0
1
7
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 1
D
F
4
-8
9
1
0
1
D
F
4
-8
7
D
4
1
D
F
4
-8
6
9
8
1
D
F
4
-8
5
5
C
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
3
B

F
B
0
7
2
s
_
1
1
_
1
0
_
2
0
1
C
M
Y
K