Morgunblaðið - 08.07.2017, Síða 23

23
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 8. JÚLÍ 2017
Froðuleikur Engu var líkara en andarungi þessi væri að synda sæll í mjólkurfroðu í kaffibolla, en hann reyndist vera að éta flugur úr froðu sem hann fann á ferð sinni um Elliðaárnar í gær.
Golli
Ég er skíðagöngu-
maður. Sem slíkur er
ekkert verra en að vera
staddur á heiði í snjó-
komu og vindi þar sem
allt er hvítt. Maður
verður hálfsjóveikur,
veit ekki hvort maður
er að fara upp eða nið-
ur, austur eða vestur.
Það að vera í stjórn-
málum á Vestfjörðum
er svipuð tilfinning. Maður reynir að
fóta sig og ganga í rétta átt en líkt og
í þoku á heiði fýkur maður blindur á
milli stofnana ríkisins þar sem hver
bendir á annan. Þar hittir maður fyr-
ir embættismenn og forstjóra sem
hefur tekist að búa til einhverskonar
apparat þar sem að mál fara bara inn
og koma aldrei út. Allt gerist á for-
sendum embættanna og algjörlega
virðist gleymast fyrir hverja stofn-
anirnar eru.
Mikil sóknarfæri eru nú á Vest-
fjörðum og útlitið bjartara en í ára-
tugi. Hagsmunamál okkar Vestfirð-
inga hafa ekki bara þýðingu fyrir
Vestfirði, heldur þjóðina alla. Þar má
nefna helst virkjunaráform, upp-
byggingu fiskeldis og samgangna.
Hér eru íbúar og fyrirtæki tilbúin í
uppbyggingu en samt gerist allt á
hraða snigilsins. Málin bara þvælast
um í kerfinu og þegar forsvarsmenn
verkefna eru spurðir, hvar málið sé
statt, hafa þeir stundum ekkert svar.
Málið er bara í kerfinu. Einhvers-
konar svartholi sem enginn skilur.
Gæti orðið verðmætasta
útflutningsgreinin
Á Vestfjörðum hefur fiskeldi verið
að byggjast upp. Í samanburði við
aðrar nágrannaþjóðir okkar er það
hinsvegar agnarsmátt. Fiskeldi er
orðið stærra að umfangi en sala
villtra sjávarafurða bæði í Noregi,
Færeyjum og Skotlandi. Enda er
það skynsamlegt því hagkvæmt er
að framleiða mat í sjó og laxfiskur
þykir heppileg fæða út
frá lýðheilsusjónar-
miðum.
Nú þegar er búið að
fjárfesta fyrir á þriðja
tug milljarða í fiskeldi á
Vestfjörðum og á þriðja
hundrað manns vinna
við eldið í nánast öllum
sveitarfélögum fjórð-
ungsins. Áform fiskeld-
isfyrirtækjanna eru
hófleg og raunhæf en
til að geta vaxið og
dafnað þurfa þau leyfi.
Leyfin fara í umsóknarferli þar sem
hinar ýmsu ríkisstofnanir koma að
og ætti taka 1-2 ár að jafnaði. En svo
er ekki.
Hér lifa eldisfyrirtækin „Ground-
hog Day“, eða það sama aftur og aft-
ur. Þegar frestir stofnana eru að líða,
taka þær upp pennann og óska eftir
frekari skýringum. Þá kaupa þær sé
meiri tíma. Þegar þær geta ekki
keypt sér meiri tíma senda þær bréf
þar sem afsakað er að ekki sé hægt
að svara innan tilskilins frests vegna
manneklu og fjárskorts. Ja, eða gefa
bara enga skýringu eða þá þoku-
kennda. Allir sem vilja, sjá að þetta
er fyrirsláttur óhæfra embættis-
manna og stjórnenda vanvirkra
stofnana sem jafnvel virðast láta per-
sónulegar skoðanir sínar á fram-
kvæmdum ráða för! Stjórnendum
stofnana sem virka með þessum
hætti á að skipta út. Þeir eiga ekki að
komast upp með svona vinnubrögð
og ráðamönnum ber skylda til að sjá
til þess að í stofnunum séu hæfir
stjórnendur sem virða lög, reglur og
tímaramma, og fara að gerðum sam-
þykktum og ákvörðunum æðri
stjórnstiga
Hvað fiskeldi varðar er það senni-
lega eitt mikilvægasta mál opinberra
fjármála á landinu í dag, að vel takist
til með uppbyggingu fiskeldis. Innan
fárra ára gætu tekjur af fiskeldi orð-
ið meiri en af hefðbundnum sjávar-
útvegi og ferðaþjónustu. Það mun
skila sér í auknum skatttekjum rík-
isins. Þannig að mikið er undir fyrir
samfélagið okkar og þar með ríkis-
sjóð.
Virkjanakostir á
Vestfjörðum í biðstöðu
Hvalárvirkjun á Ströndum hefur
verið í undirbúningi í áratug eða svo
og er nú komin á framkvæmdastig.
Fleiri virkjanakostir eru til skoðunar
svo sem Austurgilsvirkjun innst í
Ísafjarðardjúpi. Til að hægt sé að
fara í framkvæmdir þarf að skil-
greina nýjan tengipunkt í raforku-
kerfinu, þar sem virkjunin tengist
við meginflutningsnet raforku lands-
ins sem er í eigu Landsnets sem er
að öllu leyti í ríkiseigu. Öllum má
vera ljóst að skynsamlegt og sann-
gjarnt er að setja þennan tengipunkt
upp einhvers staðar nálægt Nauteyri
í botni Ísafjarðardjúps. Flestir eru
sennilega komnir á þá skoðun. Þar í
kring eru margir virkjanakostir sem
einnig munu nýta þennan tengi-
punkt.
Vestfirðir yrðu um leið útflytjandi
orku inn á meginnetið í stað þess að
flytja inn orku. Þetta myndi stór-
bæta raforkuöryggi hér og draga úr
notkun olíu við raforkuframleiðslu.
Sem sagt umhverfisvænt. En hvað
gerist? Jú, beðið er eftir ákvörðun
um umræddan tengipunkt. Engin
stofnun, ráðuneyti eða fyrirtæki
virðist eiga að taka ákvörðunina.
Alltaf er von á ákvörðun í næsta
mánuði en í raun bendir hver á ann-
an, Landsnet, Orkustofnun, ráðu-
neyti og jafnvel fleiri. Þetta er ótækt
og á ekki að líðast. Þarna bera
stjórnendur stofnana og ráðamenn
mikla ábyrgð.
Samgöngurbótum
þarf að hraða
Allir þekkja umræðuna um sam-
göngur á Vestfjörðum. Hún er eilíf
enda gerast hlutirnir hægt og verk-
efnið er risastórt. Þó er ánægjulegt
að hafin er vinna við gerð Dýrafjarð-
arganga en það er bara svo mikið
annað eftir. Einnig má nefna innan-
landsflugið. Í áratugi höfum við þurft
að fljúga um eldgamla herflugstöð í
Vatnsmýri. Stöð sem engan veginn
þjónar nútímaflugsamgöngum.
Flugvöllurinn á Ísafirði er sennilega
að verða a.m.k. 50 ára og allan þenn-
an tíma hefur ekki fundist fjármagn
til að malbika bílastæðin við flug-
stöðina. Aldrei á 50 árum hefur verið
til peningur í það. Svo skilur enginn
að farþegum fækki! Hvernig eiga
flugrekstraraðilar að þora að fjár-
festa í svona umhverfi. Þetta gengur
einfaldlega ekki upp. Nú þarf að taka
ákvarðanir líkar og þeim sem Jón
Gunnarsson samgönguráðherra boð-
ar. Ákveða að völlurinn verði þarna
a.m.k. næstu 20 árin. Þá er hægt að
byggja upp þarna og nýta svo þessi
20 ár til að taka ákvörðun um fram-
haldið. Það er skynsamleg nálgun og
20 ár er stuttur tími þegar svona stór
mál eru annars vegar.
Samgöngur innan Vestfjarða eru
svo annar kafli. Ef fram heldur sem
horfir má gera ráð fyrir að við þurf-
um að bíða til ársins 2050 a.m.k. til að
þær komist í eðlilegt horf. Sem dæmi
má nefna að stysta leiðin á milli
stærstu byggðakjarna á Vest-
fjörðum þ.e. Ísafjarðarbæjar, Bol-
ungarvíkur og Súðavíkur þar sem
búa 5.000 manns og flestar opinberar
stofnarnir svæðisins eru og til Vest-
urbyggðar og Tálknafjarðar annars
vegar eru um 130 km. Þar af eru um
60 km ómalbikaðir og geta varla kall-
ast vegir og eru bara opnir hluta úr
ári. Á veturna þarf að aka hálfa leið-
ina til Reykjavíkur áður en snúið er
við og keyrt aftur vestur samtals yfir
500 km til að komast á milli þessara
svæða sem hið opinbera heldur fram
að sé eitt þjónustu- og atvinnusvæði.
Til að setja hlutina í samhengi hefur
ekki verið malbikaður 1 km á leiðinni
Ísafjörður – Bíldudalur frá því fyrir
1990, s.s. á þremur áratugum hefur
okkur ekki tekist að bæta að neinu
leyti vegasamgöngur á milli Ísafjarð-
ar og Bíldudals. Í raun hefur sam-
göngunum farið aftur því þetta eru
jú sömu gömlu ónýtu vegirnir með
einbreiðum brúm og tilheyrandi
beygjum. Þetta gengur náttúrlega
ekki upp! Það þarf að hugsa málið
upp á nýtt!
Hér er svæði þar sem íbúum hefur
fækkað. Það er samt á engan hátt
baggi á samfélaginu og er fjárhags-
lega sjálfbært. Það hlýtur því að vera
eðlileg krafa okkar að uppbyggingu
verði hraðað og eðlilegar samgöngur
komist á innan svæðisins. Í því sam-
hengi væri skynsamlegt að horfa til
samstarfs við t.d. lífeyrissjóði lands-
manna og fá þá til að fjármagna upp-
byggingu innviða hér. Klára helstu
vegi á 5-7 árum. Þannig fengi sam-
félagið og þar með ríkissjóður hagn-
aðinn af bættum samgöngum strax
sem er örugglega meiri ávinningur
en vaxtakostnaður framkvæmdanna.
Ríkið myndi eftir sem áður sjá um
framkvæmdina en greiða fyrir þá á
lengri tíma þannig að kostnaður
dreifist á fleiri ár.
Höfum í huga að Vestfirðir eru
sjálfbært samfélag. Við leggjum
meira til samfélagsins en við fáum til
baka og svo hefur ávallt verið og það
eykst bara með tilkomu fiskeldis og
nýrra virkjana. Það er því ekki sann-
gjarnt að við getum ekki forgangs-
raðað fjármagni í þágu uppbygg-
ingar á okkar svæði. Það á við um
vegabætur, raforkuver og fiskeldi.
Allt eru þetta skynsamlegar og sjálf-
bærar framkvæmdir fyrir Ísland í
heild sinni. Það gengur heldur ekki
upp að óhæfir embættismenn geti
árum saman tafið framgang verk-
efna með sinnuleysi sínu. Ráðamenn
þurfa að sjá til þess að slíkt fólk
þvælist ekki fyrir framförum.
Eftir Daníel
Jakobsson »Höfum í huga að
Vestfirðir eru
sjálfbært samfélag.
Við leggjum meira
til samfélagsins en
við fáum til baka og
svo hefur ávallt verið.
Daníel Jakobsson
Höfundur er oddviti Sjálfstæðis-
flokksins í Ísafjarðarbæ.
Svarthol sem enginn skilur