Læknablaðið - 01.04.2017, Page 7

LÆKNAblaðið 2017/103 167
R I T S T J Ó R N A R G R E I N
Röntgenmyndatökur af lungum má eflaust flokka með algengustu
rannsóknum sem gerðar eru í heilbrigðisþjónustu. Tiltölulega al-
gengt er að slík mynd sýni hnút í lunga og í kjölfar þess þarf með-
höndlandi læknir að varpa nánara ljósi á eðli þeirrar breytingar.
Þá er afar brýnt að atburðarásin sé rökföst og fumlaus. Enn mikil-
vægara er að sjúklingar séu vel upplýstir og fái jafnóðum vandað-
ar útskýringar um hvert skref sem stigið er. Upplýsingar draga úr
óvissu og kvíða meðal sjúklinga og spara tíma og orku allra sem
eiga hlut að máli. Flestir vita að hnútur í lunga boðar ekki gott,
spurningarnar hrannast upp í huga fólks og brýnt að ræða þær
vel og vandlega strax í upphafi og viðurkenna þá óvissu sem er
óhjákvæmileg þar til greining liggur fyrir. Margir sjúklingar lýsa
óvissunni sem erfiðasta hluta þessarar vegferðar.
Því miður eru til dæmi um að eftirlit með hnútum í lungum
hafi mistekist með tilheyrandi töf á greiningu. Einnig eru til dæmi
um að sjúklingar kvarti um skort á upplýsingum við þessar að-
stæður. Það er því ánægjulegt að lesa grein Hrannar Harðardóttur
og félaga í þessu hefti Læknablaðsins sem lýsir þróun á metnaðar-
fullu greiningarferli fyrir sjúklinga með hnúta í lungum. Um er að
ræða kerfisbundna samvinnu sérgreina sem gegna lykilhlutverki
í greiningu og meðferð lungnakrabbameins. Höfundarnir beita
vísindalegri nálgun á viðfangsefni sem er í senn fræðilega flókið
og brýnt gæðamál. Niðurstöðurnar benda til þess að þjónusta við
þennan hóp sjúklinga hafi batnað umtalsvert með þessum vinnu-
brögðum. Ekki var marktækur munur á lifun þeirra sjúklinga sem
voru í ferlinu borið saman við þá sem voru utan þess þegar leið-
rétt hafði verið fyrir mismunandi samsetningu hópanna, en greina
mátti vissa tilhneigingu í þá átt. Áhugavert verður að sjá fram-
haldsrannsóknir hvað þetta varðar.
Sú aðferð sem höfundar lýsa við skipulagða greiningu sjúk-
linga með hnúta í lungum er í samræmi við vaxandi kröfur al-
mennings um skjóta, örugga og upplýsta þjónustu. Niðurstöður
greinarinnar eru ekki síður hvatning til þess að gera megi betur
í þjónustu við aðra sjúklingahópa, með teymisvinnu og nýtingu
meðferðarferla. Slíkir ferlar ættu að beina sjúklingum með tiltekna
sjúkdóma í skipulegan farveg allt frá fyrstu samskiptum þeirra við
heilbrigðiskerfið til þeirra síðustu. Með þessu má bæta þjónustu,
draga úr óvissu og spara fjármuni.
Greinin er einnig tilefni til umhugsunar og umræðu um teym-
isvinnu og samvinnu lækna almennt, óháð þessu tiltekna við-
fangsefni. Við læknar erum alin upp við áherslu á sjálfstæð vinnu-
brögð og ábyrgð hvers og eins á eigin verkum. Það er gott svo
langt sem það nær, en hefur alvarlega fylgikvilla sem koma meðal
annars fram í vissum eintrjáningshætti. Greiningar á alvarlegum
atvikum sem sjúklingar verða fyrir á Landspítala og kvartanir sem
berast frá sjúklingum varðandi þjónustuna, sýna svo ekki verð-
ur um villst að almenningur kallar eftir meiri og betri samvinnu
milli lækna alls staðar í heilbrigðiskerfinu. Sjúklingar eiga rétt á
að fá álit frá þeim sérfræðingum sem best þekkja til hverju sinni,
óháð deildum, sviðum, vaktaskipulagi, kjarasamningum og öðr-
um þeim hindrunum af mannavöldum sem geta staðið í vegi fyrir
samvinnu og öryggi sjúklinga. Álitinu þurfa nauðsynlega að fylgja
mikil og vönduð samskipti við sjúklinga, milli lækna og síðast en
ekki síst aukin samskipti og samvinna við aðrar heilbrigðisstéttir.
Framtak Hrannar og félaga er því ekki aðeins jákvætt fyrir þá
sem greinast með hnúta í lungum, heldur einnig þörf staðfesting
á að samhentari læknastétt geti bætt verulega þjónustu við sjúk-
linga, öllum til hagsbóta. Þegar litið er til framtíðar er líklegt að hið
vandaða starf teymisins verði jafnvel enn mikilvægara, ef kerfis-
bundin skimun gegn lungnakrabbameini verður að veruleika. Að
auki munu tæknilausnir gerbreyta aðgangi fólks að eigin sjúkra-
skrá og þátttöku sjúklinga í samskiptum um niðurstöður mynd-
rannsókna og vefjasýna, sem ætti að auðvelda þau flóknu sam-
skipti sem vinna af þessu tagi gerir kröfu um.
Farsælt starf greiningarteymisins minnir okkur á nauðsyn
þess að læknar sinni vísinda- og gæðastarfi af krafti og stundi
markvissa teymisvinnu. Samtímis þurfum við að tileinka okkur
nýjustu samskiptatækni þannig að vísindi, sköpun gagnreyndrar
þekkingar og þjónusta haldist í hendur og vísi okkur veginn til
framtíðar.
Teymisvinna við greiningu
lungnakrabbameins á Landspítala skilar árangri
Ólafur Baldursson
lungnalæknir
framkvæmdastjóri lækninga
á Landspítala
olafbald@landspitali.is
Multidisciplinary approach to the diagnosis
of lung cancer at Landspítali
Ólafur Baldursson
MD, PhD Chief Medical Officer Internist/Pulmonologist,
Landspitali University Hospital Eiríksgata 5
101 Reykjavik Iceland
https://doi.org/10.17992/lbl.2017.04.128
Öðlastu nýtt
viðhorf
Inflectra er fyrsta mAb samheitalíftæknilyfið.
Lyfið var þróað til að hafa sambærilega virkni
og öryggi og frumlyf infliximab til að auka
meðferðarval sjúklinga með gigtar-, meltingar-
og húðsjúkdóma.1.
Heimildir:
1. INFLECTRA™. European Public Assessment Report (EPAR). June 2013.
Available at: http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/
EPAR_-_Public_assessment_report/human/002778/WC500151490.pdf
http://www.ema.europa.eu/docs/is_IS/document_library/EPAR_-_Product_
Information/human/002778/WC500151489.pdf
Fyrsta samheitalíftæknilyfið sem er einstofna mótefni (mAb)
og notað í gigtar-, meltingar- og húðsjúkdómum.