Læknablaðið - 01.04.2017, Blaðsíða 12

172 LÆKNAblaðið 2017/103
sig er metið hvaða rannsóknir þarf að framkvæma (mynd 1). Fyrir
útskrift úr greiningarferli fer læknir síðan yfir niðurstöður þeirra
rannsókna sem liggja fyrir og er áhersla lögð á að ættingi eða trún-
aðarvinur sé viðstaddur það samtal. Allir sjúklingar sem greindir
eru með lungnakrabbamein í ferlinu eru síðan ræddir á vikulegum
samráðsfundum sérfræðinga sem koma að greiningu og meðferð
lungnakrabbameins á Landspítala. Á samráðsfundunum er farið
yfir gögn sjúklinganna, greiningu og stigun lungnakrabbameins
og ráðleggingar gefnar um frekari rannsóknir og meðferð.
Tilgangur þessarar rannsóknar var að lýsa greiningarferlinu en
um leið að kanna einkenni og sjúkdómsmynd þessa sjúklingahóps.
Með sjúkdómsmynd er átt við lokagreiningu lungnabreytinga,
vefjaflokk lungnakrabbameins og stigun. Einnig var markmið-
ið að kanna hversu stórt hlutfall sjúklinga í ferlinu reyndist vera
með lungnakrabbamein, ásamt biðtíma frá tilvísun til greiningar
og hversu langur tími leið þar til meðferð hófst. Loks voru afdrif
sjúklinga könnuð eftir að greiningarferlinu lauk og þá sérstaklega
borin saman meðferð og lifun sjúklinga sem greindust í ferlinu
árið 2014 við þá sem greindust með lungnakrabbamein utan ferlis.
Efniviður og aðferðir
Rannsóknin var afturskyggn og tók til allra sjúklinga sem fóru í
gegnum greiningarferlið á Landspítala frá 1. febrúar 2008 til 31.
janúar 2015. Upplýsingar um sjúklinga fengust úr framskyggnri
skrá sem haldin var um alla sjúklinga sem fóru í greiningarferlið
á lyflækningadeild Landspítala (A2). Til að bera saman sjúklinga
sem greindust innan og utan greiningarferlis voru allir sjúklingar
sem greindust með lungnakrabbamein á Íslandi árið 2014 (1. janú-
ar - 31. desember 2014) skoðaðir sérstaklega. Upplýsingar um þessa
sjúklinga fengust úr Krabbameinsskrá Krabbameinsfélags Íslands
og úr rafrænu sjúkrahúskerfi Landspítalans (Sögu).
Rafrænn gagnagrunnur með eftirfarandi breytum var útbúinn:
i) Sérkenni sjúklinga; kyn, aldur og fyrri saga um lungna-
krabbamein eða önnur krabbamein, flokkað eftir því hversu langt
var liðið frá þeirri greiningu (minna en eitt ár, 1-5 ár eða meira en
fimm ár). Reykingasaga var flokkuð eftir því hvort sjúklingarnir
höfðu aldrei reykt, reyktu við greiningu lungnakrabbameins eða
höfðu fyrri sögu um reykingar (reykingum hætt að minnsta kosti
einu ári fyrir komu).
ii) Upplýsingar um tilvísandi lækni, hvar greiningarrannsókn-
ir voru gerðar, vefjaflokk samkvæmt meinafræðisvörum (smá-
frumukrabbamein (small cell lung cancer, SCLC), lungnakrabbamein
önnur en smáfrumukrabbamein (non small-cell lung cancer, NSCLC)
og krabbalíki (pulmonary carcinoid)) og stigun sjúkdómsins. Stigun
lungnakrabbameina annarra en smáfrumukrabbameina var gerð
samkvæmt 7. útgáfu TNM-stigunarkerfisins12 og skiptist í stig l-lV.
Útbreiðsla og stigun smáfrumukrabbameins var skipt í takmark-
aðan (limited disease, LD) og útbreiddan sjúkdóm (extensive disease,
ED).13 Meðferð skiptist í skurðaðgerð, með eða án viðbótar krabba-
meinslyfjameðferðar, krabbameinslyfja- og/eða geislameðferð án
skurðmeðferðar eða eingöngu einkennameðferð.
iii) Dagsetning tilvísunar til lungnalæknis var skráð og mið-
aðist við fyrstu skráningu í sjúkraskrárkerfi Landspítala þar sem
kom fram að grunur léki á lungnakrabbameini. Greiningardag-
ur lungnakrabbameins miðaðist við dagsetningu svars á skoðun
vefjasýnis og upphafsdagur meðferðar við fyrstu skráðu skoðun
hjá meðferðaraðila, andlát eða lok eftirlitstíma (1. janúar 2016).
Tímalengd var í öllum tilvikum skráð í dögum og helgar- og frí-
dagar taldir með.
Ofangreindar breytur voru skráðar í forritið Microsoft Office
Excel (Microsoft Corp, Redmond, WA). Lýsandi og greinandi töl-
fræði var unnin með R, útgáfu 3.2.5.14 Kí-kvaðrat og t-próf voru
notuð við samanburð á hópum. Heildarlifun (overall survival) var
áætluð með aðferð Kaplan-Meier fyrir alla sjúklinga sem greindust
með lungnakrabbamein frá 1. janúar til 31. desember árið 2014 þar
sem upplýsingar um greiningar- og dánardagsetningu lágu fyrir
(153 sjúklingar). Eftirfylgd allra sjúklinga hófst við greiningardag,
endaði á dánardegi eða við lok eftirfylgdar sem var 1. janúar 2016.
Samanburður á lifunarkúrfum var gerður með log-rank prófi.
Áhættuhlutfall (ÁH, hazard ratio, HR) fyrir dauða var reiknað með
95% öryggisbili (ÖB, confidence interval, CI) með áhættulíkani Cox
(Cox proportional hazard model), annars vegar fyrir þá sem greindust
með lungnakrabbamein í greiningarferli og hins vegar þá sem
greindust utan ferlis á Íslandi árið 2014. Leiðrétt var fyrir aldri
(sem samfelldri breytu), kyni, vefjaflokki (smáfrumukrabbamein,
R A N N S Ó K N
Mynd 1. Flæðiskema rannsókna greiningarferlisins á Landspítalanum. TS: tölvu sneiðmynd.