Læknablaðið - 01.04.2017, Qupperneq 16

176 LÆKNAblaðið 2017/103
R A N N S Ó K N
ferlis. Munurinn var þó ekki tölfræðilega marktækur en hafa verð-
ur í huga að hóparnir voru litlir og ekki var leiðrétt fyrir öðrum
sjúkdómum sem gæti truflað samanburðinn. Að einhverju leyti
verður að líta á það sem leiðréttingu fyrir öðrum sjúkdómum sjúk-
lings þegar leiðrétt er fyrir meðferðarform í fjölbreytulíkaninu,
enda geta aðrir sjúkdómar verið mjög mikilvægir þegar tekin er
ákvörðun um meðferð. Sambandið var einnig skoðað í hópi sjúk-
linga með lungnakrabbamein önnur en smáfrumukrabbamein.
Þrátt fyrir hættu á ofangreindri bjögun er ekki hægt að útiloka
jákvæð áhrif á lifun af því kerfisbundna og þverfaglega ferli sem
sjúklingar greiningarferlisins gangast undir. Því er ástæða til að
rannsaka þetta samband í stærri hópum og með aukinni stjórn á
bjögunar- og blöndunarþáttum (confounders).
Krabbameinssjúklingar upplifa oft streitu og álag við greiningu
og meðferð sjúkdómsins, ekki síst sjúklingar sem greinast með
lungnakrabbamein.24 Þannig hefur nýleg rannsókn sýnt aukna
tíðni á depurð og kvíða á greiningartímabili krabbameins (ÁH
6,7) og reyndist áhættan mest hjá sjúklingum með illvíg krabba-
mein eins og lungnakrabbamein.25 Líðan sjúklinga sem grunaðir
eru um lungnakrabbamein hefur ekki mikið verið rannsökuð en
þó hafa tvær rannsóknir sýnt fram á merki aukinnar streitu og
andlegs álags í þessum sjúklingahópi.8, 9 Brocken og samstarfsfólk
sýndu að skipulagning rannsókna í áþekku greiningarferli og því
sem innleitt hefur verið á Landspítala, dró hraðar úr tíðni kvíða
og einkennum þunglyndis borið saman við sjúklinga sem voru
greindir utan greiningarferlis.8 Það er því ekki útilokað að hið
nýja greiningarferli hafi jákvæð áhrif á líðan sjúklinga Landspít-
ala sem taldir voru með lungnakrabbamein. Með ofangreint í huga
hófst nýlega rannsókn á streitu og andlegu álagi meðal sjúklinga
í greiningarrannsóknum á Landspítala sem taldir eru vera með
lungnakrabbamein (LUng CAncer, Stress, Survival, LUCASS-stu-
dy), en þar verður streita mæld með sjálfsmati og ýmsum lífmæl-
ingum fyrir og eftir greiningu lungnakrabbameins og reynt að
varpa ljósi á tengsl hennar við æxlisvöxt og langtímahorfur.
Helsti styrkleiki þessarar rannsóknar er að hún nær yfir 7 ára
tímabil og því eru niðurstöður hennar ekki háðar breytileika milli
einstakra ára. Hún gefur einnig gott yfirlit yfir notagildi ferlisins
til greiningar lungnakrabbameins og er fyrsta rannsókn sinnar
tegundar hér á landi sem veitir upplýsingar um biðtíma eftir grein-
ingu og hvenær meðferð er veitt við lungnakrabbameini. Veikleiki
rannsóknarinnar er að hún er afturskyggn og byggir á upplýsing-
um sem fengust úr sjúkragögnum, sem getur haft annmarka í för
með sér þar sem sumar upplýsinganna eru misvel skráðar. Hafa
þarf í huga að val sjúklinga í greiningarferli byggir ekki á stöðluð-
um ábendingum og er háð mati þess lungnalæknis sem ábyrgur er
fyrir ferlinu á hverjum tíma. Skráning á tímaþáttum rannsóknar-
innar, eins og dagsetningu tilvísunar og upphafi meðferðar, var
áætluð út frá fyrstu skráningu í rafræna sjúkraskrá sem tengdist
greiningarrannsóknum og fyrsta skráningardegi meðferðaraðila,
en ekki meðferðinni sem slíkri. Niðurstöður rannsóknarinnar
verður því að skoða með ofangreind atriði í huga. Loks er mikil-
vægt að samanburður á sjúklingum sem greindust árið 2014 innan
og utan ferlisins er ekki fullkominn, enda slembun ekki til staðar
og því hætta á valskekkju.
Þessi rannsókn veitir yfirsýn yfir þann sjúklingahóp sem hefur
farið í greiningarferli við grun um lungnakrabbamein á Landspít-
ala, tíðni og stigun lungnakrabbameins í þeim hópi, ásamt upplýs-
ingum um meðferð, biðtíma eftir greiningu og meðferð, ásamt lif-
un. Sú staðreynd að fleiri sjúklingar greinist innan kerfisbundins
þverfaglegs greiningarferlis verður að teljast jákvæð þróun, enda
er talið að það geti haft jákvæð áhrif á líðan og heilsufar þessara
sjúklinga. Frekari rannsóknir verða að leiða í ljós hvort greining
innan ferlis skilar sér í bættum langtímahorfum.
Þakkir
Þakkir fær allt starfsfólk á lyflæknisdeild A2 á Landspítala í Foss-
vogi sem allt frá upphafi tók verkefninu með opnum hug og sinna
sjúklingum greiningarferlisins af fagmennsku. Sérstakar þakkir
fær Ástrós B. Björnsdóttir deildarritari á A2, sem hefur haldið utan
um skráningu sjúklinga og séð um skipulagningu rannsókna í
ferlinu, og María V. Sverrisdóttir deildarstjóri á A2. Einnig fær
Krabbameinsfélag Íslands þakkir fyrir aðstoð við gagnasöfnun og
félagar við Miðstöð í lýðheilsuvísindum fyrir aðstoð við tölfræði-
úrvinnslu.
Verkefnið hefur hlotið styrk vegna klínískra gæðaverkefna á
Landspítala árið 2008 og verkefnastyrk frá RANNÍS (nr. 141667-
053).