Fréttablaðið - 04.07.2019, Síða 18

Frá degi til dags
Halldór
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Einar Þór Sverrisson FORSTJÓRI: Ingibjörg Stefanía Pálmadóttir ÚTGEFANDI: Kristín Þorsteinsdóttir kristin@frettabladid.is
RITSTJÓRAR: Davíð Stefánsson david@frettabladid.is, Ólöf Skaftadóttir olof@frettabladid.is, MARKAÐURINN: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is FRÉTTABLAÐIÐ.IS: Sunna Karen Sigurþórsdóttir sunnak@frettabladid.is.
Fréttablaðið kemur út í 85.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum
án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000, ritstjorn@frettabladid.is HELGARBLAÐ: Kristjana Björg Guðbrandsdóttir kristjanabjorg@frettabladid.is
MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrunb@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrunb@frettabladid.is

Það má
skreyta
félagsmála-
ráðherra með
heitinu
barnamála-
ráðherra en
ef umhyggja
stjórnvalda
sýnir sig ekki
í reynd þegar
þörf er á þá er
hún ósönn.

Raunveru-
leikinn er sá
að stór hluti
þjóðarinnar
ræður ekki
við núver-
andi aðgengi
að sykr-
uðum og
óæskilegum
matvælum.
Félagsmálaráðherra landsins ber auka-titilinn barnamálaráðherra, og fullt heiti er því félags- og barnamálaráðherra. Vísast á þessi aukatitill „barnamálaráðherra“ að vera til marks um umhyggju stjórnvalda fyrir börnum og ungmennum. Því miður er
þessi umhyggja oft æði takmörkuð og ekki ratar hún
alltaf þangað sem sár þörf er fyrir hana. Ef hún væri
sönn og ekta myndi hún beinast að þeim börnum sem
líða þjáningar og hið augljósa markmið væri þá að
gera allt sem mögulegt væri til að gera líf þessara ungu
einstaklinga betra. Hins vegar er það svo að þegar slík
umhyggja kann að kosta stjórnvöld einhver óþægindi
þá eru þau yfirleitt furðu fljót að koma sér í skjól.
Nýleg dæmi blasa við og eru æði sorgleg.
Zainab Safari frá Afganistan er fjórtán ára stúlka
sem þráir ekkert heitar en að fá að búa á Íslandi. Hún
dvaldi í flóttamannabúðum á Grikklandi ásamt
móður sinni og bróður en kom með þeim til Íslands.
Hér líður henni vel og hún er umvafin væntumþykju
samnemenda sinna í Hagaskóla. Hlutskipti hennar
virðist þó eiga að vera það að vera vísað aftur til
Grikklands þar sem óvissan ein bíður hennar. Vinir
hennar hér á landi skilja ekki óréttlætið sem í þessu
felst og eru ekki reiðubúnir að sætta sig við það. Þeir
tala máli hennar af krafti, ástríðu og væntumþykju
en fyrir þeim verður kerfi sem hlustar ekki á tilfinn-
ingarök og er þess vegna ómanneskjulegt.
Hinn afganski Asadollah og ungir synir hans, Ali
og Mahdi, níu og tíu ára fréttu nýlega af því að vísa
átti þeim úr landi. Annar sonurinn fékk taugaáfall og
var fluttur á bráðamóttöku barnaspítala Hringsins.
Vegna þessa hefur brottvísuninni verið frestað tíma-
bundið. Sú frestun virðist gerð í von um að drengur-
inn jafni sig þannig að hægt sé að vísa honum burt.
Þessi drengur var ásamt bróður sínum að byggja upp
nýja tilveru eftir sára reynslu sem ætti ekki að leggja
á litlar og saklausar sálir. Nú bíður þeirra að vera
fluttir úr landi. Þannig er af fullkomnu miskunnar-
leysi verið að kippa fótum undan tilveru barna sem
bjuggu við neyð og óöryggi en töldu sig vera komin í
skjól.
Endalaust má horfa á sjónvarpsfréttir af neyð úti
í löndum og andvarpa samúðarfullt vegna þeirra
skelfilegu aðstæðna sem börn á flótta þurfa að búa
við og hugsa um leið hversu nauðsynlegt sé að koma
þeim til bjargar. Þessi samúð er alls einskis virði ef
enginn vilji er til að hjálpa þessum börnum þegar
tækifæri gefst til þess. Það má skreyta félagsmála-
ráðherra með heitinu barnamálaráðherra en ef
umhyggja stjórnvalda sýnir sig ekki í reynd þegar
þörf er á þá er hún ósönn. Af hverju sýna stjórnvöld
ekki mannúð í verki? Þau geta ekki endalaust falið
sig á bak við reglugerðir. Ef reglugerðir eru órétt-
látar þá er skylda stjórnvalda að rísa upp og krefjast
breytingar á því. Ef velferð barna skiptir stjórnvöld
raunverulegu máli þá eiga þau að taka sér stöðu með
þeim börnum sem þola þjáningar. Ekki umvefja sig
þögn.
Af hverju?
Þau Aura svo á mig
Borga
Rukka
Skipta
Lífsstílstengdir sjúkdómar leiða til 86 prósenta allra dauðsfalla á Vesturlöndum. Rekja má um 70 til 80 prósent af öllum heilbrigðiskostnaði til þeirra.
Rúmlega 60 prósent Íslendinga eru yfir kjörþyngd og
fimmtungur þjóðarinnar glímir við offitu. 23 þúsund
landsmanna eru með sykursýki og um 80.000 með
hækkaðan blóðsykur. Meginorsökin er neysla orkuríkr-
ar en næringarsnauðrar fæðu ásamt aukinni kyrrsetu.
Tölurnar sýna að rúmlega helmingur þjóðarinnar er á
heilsufarslegum yfirdrætti. Fáir virðast tilbúnir til að
horfast í augu við skuldadaga. Undanfarið hafa háværar
raddir hagsmunaaðila í matvæla- og landbúnaðariðnaði
mætt umræðu um sykurskatt harkalega. Háværustu
mótrökin eru að inngripið teljist til forræðishyggju og
frelsisskerðingar. Aðrir telja að niðurgreiðsla á hlaupa-
skóm gæti skilað sambærilegum árangri fyrir lýðheilsu.
Hagsmunaaðilar hafa bent á að sykurskatturinn 2013
hafi ekki skilað árangri, en umrædd tilraun stóð ekki
yfir nema í eitt og hálft ár sem er of skammur tími til
að meta árangur. Þá var álagningin ekki nægilega há
og verðbreytingin ekki áþreifanleg fyrir neytendur.
Rannsóknir sýna að verðbreyting sem nemur 20 pró-
senta hækkun á matvæli geti dregið úr neyslu um sömu
prósentu. Reynsla þeirra ríkja sem skattlagt hafa sykruð
matvæli er að dregið hefur úr neyslunni. Skaðinn er
skeður. Núverandi tillaga um sykurskatt er einfaldlega
hluti af neyðarúrræðum stjórnvalda til að bregðast við
heilsufarslegu gjaldþroti Íslendinga. Vandinn er stærri
en kílóverðið á nammibarnum. Raunveruleikinn er
sá að stór hluti þjóðarinnar ræður ekki við núverandi
aðgengi að sykruðum og óæskilegum matvælum.
Landsmenn hafa hingað til séð sjálfir um að skerða
frelsi sitt með öfgafullri neyslu á óæskilegum matvælum
með tilheyrandi höggi á andlegt, líkamlegt og félags-
legt heilbrigði. Sykurskatturinn einn og sér leysir ekki
vandann en er einn hlekkur í hagkvæmri og skilvirkri
pólitískri inngripakeðju sem horfir til langs tíma fremur
en meðferð og meðhöndlun lífsstílstengdra sjúkdóma.
Aðrir mikilvægir hlekkir í keðjunni eru betri merkingar
á matvælum, fjármagn til fræðslu- og forvarnarstarfa
ásamt bættu aðgengi að hollari matvælum.
 Heilsufarshrun
Guðrún
Magnúsdóttir
hjúkrunar-
fræðingur
Leiðin á toppinn
l Leikfélag Reykjavíkur
l Leikfélag Akureyrar
l Ríkisútvarpið
l Þjóðleikhúsið
l Bessastaðir
Kynjahallinn
Fjórar konur og þrír karlar
sækja um stöðu Þjóðleik-
hússtjóra.
Tuttugu og fimm af þrjá-
tíu helstu menningarstofn-
unum landsins er stýrt af
konum.
Eftir að Ragnheiður Elín
Árnadóttir lagði Grím
Atlason fyrir hæfni sakir í
baráttunni um stjórn Evr-
ópsku kvikmyndaverð-
launanna ættu konur að
geta vel við unað og mun
hún án efa gera konum í
listum hátt undir höfði líkt
og aðrar liststýrur lands-
ins.
Og sé Þjóðleikhúsið
aðeins biðstofa eftir frek-
ari vegtyllum, geta þær
sótt aftur um þegar Guðni
sest í helgan stein og Þjóð-
leikhúsið losnar.
adalheidur@frettabladid.is
4 . J Ú L Í 2 0 1 9 F I M M T U D A G U R16 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
SKOÐUN