Morgunblaðið - 22.05.2019, Blaðsíða 4

4 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 22. MAÍ 2019
Háaleitisbraut 58–60 • 108 Reykjavík • Sími: 553 1380
Sjáum til þess að allar yfirhafnir
komi hreinar undan vetri
STOFNAÐ 1953
eitra fyrir moskítóflugur. Árið 2010
var vélin loks tekin í gegn og endur-
nýjuð og er hún nú merkt í anda
C-47-flugvéla bandaríska flughers-
ins á sjötta áratug síðustu aldar, þ.e.
með hvítan koll, silfraðan skrokk og
vængi og stjörnuna auðþekkjanlegu.
„Það er miklu vinsælla að mála
vélarnar í anda þeirra sem þátt tóku
í innrásum bandamanna í seinna
stríði, en ég er hrifnari af þessu út-
liti. Mér þykir fallegra að sjá hana
svona glansandi,“ segir Karl og bæt-
ir við að flugvél hans hafi ekki flogið
til Evrópu fyrr en nú. Tók hún því
ekki þátt í hernaðarátökum Banda-
ríkjamanna í seinna stríði.
„Í dag fer ég með fjölskylduna í
þessari vél – þetta er dásamleg fjöl-
skylduflugvél því það er nóg pláss
fyrir alla og barnabörnin líka,“ segir
Karl og bætir við að fjölskyldan
muni hitta hann í Evrópu og tekur þá
við langt fjölskylduferðalag.
Aðspurður segir hann flugvélina
svifaseina og þunga í stýri. „Að
fljúga svona flugvél er, eins og ég hef
gjarnan sagt, svipað og að takast á
við svín í leðjupytti. Maður þarf allt-
af að vera einu skrefi á undan vélinni
og ef maður vill fljúga henni al-
mennilega og af nákvæmni þarf
mikla einbeitingu. Ég hef flogið vél-
um af þessari gerð í 53 ár og þarf enn
að leggja mig allan fram.“
Eric Zipkin er við stjórnvölinn í
Placid Lassie sem framleidd var árið
1942. Vél þessi tók þátt í D-deginum
og öllum helstu stóru innrásum
bandamanna sem fylgdu í kjölfarið,
s.s. inn í Holland í september 1944,
umsátrinu um Bastogne í Belgíu í
desember 1944 og sókninni yfir
Rínarfljót í Þýskalandi í mars 1945.
„Hún hefur því verið víða þessi,“
segir Eric og bætir við að vélin hafi í
lok styrjaldar verið notuð sem far-
þegaflugvél í 30 ár og fraktvél í önn-
ur 30 ár. „Við fundum hana svo yf-
irgefna á akri í Georgíuríki árið 2010
og hófum að gera hana upp.“
Þá má geta þess að Placid Lassie
kom seinast hingað til lands 2014 á
leið sinni til Normandí þegar 70 ára
minningarathöfn fór þar fram.
Alls flugu um 820 C-47 með um 24
þúsund fallhlífahermenn yfir Erm-
arsundið til Normandí árla morguns
6. júní 1944. Sameinuðust þeir um
160 þúsund landgönguliðum til að
ráðast gegn herliði Þjóðverja. Sumar
þessara véla höfðu einnig svifflugvél
í eftirdragi og er Placid Lassie í þeim
hópi. „Við vitum ekki til þess að vélin
hafi orðið fyrir tjóni í innrásinni. En
það er auðvitað ekki útilokað.“
Alls munu 15 flugvélar hafa við-
komu hér á landi á leið sinni yfir haf-
ið en að auki munu aðrar 15 vélar
sameinast leiðangrinum fyrir flugið
yfir Ermarsundið til Normandí. Sjálf
hátíðin er haldin 6.-9. júní og munu
margar vélanna einnig taka þátt í at-
höfn í Berlín í sumar til að minnast
þess að 70 ár eru liðin frá lokum
loftbrúarinnar til Berlínar.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Stríðsjálkar Þegar Morgunblaðið kom á Reykjavíkurflugvöll voru menn önnum kafnir við að sinna viðhaldi á Miss Virginia (t.v.) en skömmu síðar kom That’s all brother inn til lendingar.
Stefna nú aftur til Normandí
 Herflutningavélar úr seinna stríði áberandi á Reykjavíkurflugvelli  Flestar tóku þær þátt í inn-
rás bandamanna á meginland Evrópu árið 1944  Ein vélanna var í forystuhlutverki á D-deginum
SVIÐSLJÓS
Kristján H. Johannessen
khj@mbl.is
„Þetta er kannski flugvélin mín, en
hvert sem ég fer legg ég mikla
áherslu á að aðrir geti einnig fengið
að njóta hennar og þeirrar miklu
sögu sem vélinni fylgir,“ segir Karl
Stoltzfus, flugmaður og eigandi flug-
vélarinnar „Miss Virginia,“ í samtali
við Morgunblaðið.
Vél hans er af gerðinni Douglas
C-47 og var hún framleidd fyrir
Bandaríkjaher árið 1943. Var hún
ein fjögurra C-47 sem staðsettar
voru á Reykjavíkurflugvelli um há-
degisbil í gær þegar Moggamenn litu
þar við. Hinar vélarnar, „Placid Las-
sie“, „Liberty“ og „That’s all brot-
her“, tóku allar þátt í D-deginum
svonefnda í Normandí árið 1944, en
Miss Virginia hélt sig aftur á móti
vestanhafs í seinna stríði. Eru vélar
þessar komnar hingað til lands í
tengslum við athöfn sem haldin verð-
ur í Normandí í Frakklandi 6. júní
næstkomandi í tilefni þess að 75 ár
verða þá liðin frá innrás banda-
manna í Evrópu. Markaði innrásin
upphaf endaloka styrjaldarinnar.
Eins og svín í leðjupytti
Miss Virginia var í þjónustu
Bandaríkjahers allt til ársins 1978,
en fyrirtæki Karls eignaðist hana
1990 og var flugvélin þá notuð til að
„Þessi flugvél er ein fárra sem voru
í forystuhlutverki á D-deginum,
hún leiddi yfir 800 flugvélar yfir
Ermarsundið,“ segir Andy Maag,
flugmaður vélarinnar That’s all
brother, en þessi sögufræga flugvél
lá lengi öllum gleymd í bænum Osh-
kosh í Wisconsinríki.
Búið er að gera vélina upp og má
segja að þessi öldungur sé sem nýr í
dag. Vélin er mjög hrá að innan, í
anda hersins, og má m.a. finna í
henni sæti sömu gerðar og fallhlífa-
hermenn seinna stríðs sátu á á leið
sinni yfir Ermarsundið. Í loftinu má
svo sjá vír sem notaður er til að
festa sleppibúnað fallhlífa við.
Líkt og með Placid Lassie tók vél
þessi þátt í fleiri stórsóknum
bandamanna á vígvöllum Evrópu.
Flugstjórnarklefinn Andy Maag flugmaður fer yfir stjórnbúnað vélarinnar.
Leiddi eitt sinn yfir 800
flugvélar á leið til átaka
Hafrannsóknastofnun hefur að und-
anförnu fengið nokkrar ábendingar
um loðnu fyrir Norður- og Norðaust-
urlandi. Sérfræðingur á Hafrann-
sóknastofnun segir að breytingar
hafi orðið á síðustu 15-20 árum í þá
veru að meiri loðna sé fyrir norðan
og austan. Sú loðna sem komi þetta
seint hrygni mun seinna en megin-
göngurnar.
Andri Viðar Víglundsson, sjómað-
ur á Ólafsfirði og formaður Kletts
sem er félag smábátaeigenda á
Norðurlandi eystra, segist heyra af
loðnugöngum í Eyjafirði á hverju
ári. Sjálfur hafi hann ekki orðið var
við loðnu frá því í mars. Hins vegar
hafi kunningi hans fundið ómelta
loðnu í þorski fyrir skömmu.
Þorsteinn Sigurðsson, sviðsstjóri
uppsjávarlífríkis hjá Hafró, segir að
slíkar ábendingar berist á hverju ári,
fyrir öllu Norður- og Norðaustur-
landi, á vorin og fram á sumar. Loðn-
an hafi verið að hrygna fram í júní
fyrir austan. „Við vitum ekki ná-
kvæmlega hvað er að gerast,“ segir
hann og bætir því við að ekki sé hægt
að meta hversu mikið magn er á
ferðinni þar sem engar mælingar séu
gerðar utan vertíðar.
Þorsteinn bendir á að hiti og
ástand umhverfisins í hafinu sé svip-
að og var á árunum 1920 til 1960. Vís-
ar hann til skrifa Bjarna Sæmunds-
sonar fiskifræðings frá árinu 1926
sem segir að loðnan hrygni við norð-
vestur- og norðurströndina í júní-júlí
og við austurströndina ekki fyrr en í
júlí-ágúst. Meginhrygningin er við
suðvesturströndina. Af þessu ræður
Bjarni að loðnan hrygni allt í kring-
um landið en á mismunandi tímum.
helgi@mbl.is
Loðna enn að hrygna við
norður- og austurströndina
 Sjómenn fundu ómelta loðnu við hrygningu í þorskmaga
Við hrygningu Ómelt loðna fannst í
þorskmaga í Eyjafirði.