Úti - 15.12.1936, Blaðsíða 10

10
ÚTI
Hann var á ferð að vetrarlagi og vorn
með honum 2 Eskimóar og' 1 hvítur mað-
ur. Þeir komu að snjóhúsi sem leit vel
út, og' til þess að spara sjer að gera nýtt
settust þeir að í þessu liúsi. Þeir voru
lieitir eftir ferðina og lil þess að fá sem
fljótast liita í húsið byrgðu þeir alveg fvr-
ir innganginn. Tveir sátu á upphækkaða
pallinum en einn á gólfinu; sjálfur hafði
Vilhjálmur matreiðsluna með höndum
þetta skifti og'. lá á hnjánum fyrir framan
primus, sem hann hafði uppi á snjókögli,
og var að bræða snjó i matinn. Eskimóarn-
ir voru í glaðværum samræðum, eins og
vanalega. í miðri frásögn kastar annar
þeirra sjer afturábak á pallinn og heyrð-
ist eittlivað korrandi hljóð í honum. Hin-
ir hjeldu að þetta heyrði til sögu hans, en
Vilhjálmur bað þó hinn hvíta fjelaga
sinn, að stíga upp og líta eftir honum,
þar sem bið varð á að hann risi upp aft-
ur. En um leið og hann gerði það, fjell
hann á grúfu ofan á Eskimóann. Vil-
hjálmur skildi þá fljótt hvað vera mundi
á seiði, að hér mundi vera um kolsýru-
eitrun að ræða og slökti því strax í prim-
usnum. Hinn Eskimóinn, sá sem var á
góflinu, var hinn rólegasti, og þegar Vil-
hjálmur bað hann að gera i flýti gat á
vegginn, þá ljet hann sjer ekkert liggja á.
Hann reisti sig upp lil að ná i hníf, en
fann þá að liann var máttlaus og með síð-
ustu kröftum kastar hann sér þá aftur á
bak á íshlerann, sem vár fyrir inngangin-
um. Hann skreið svo út, því að hann var
of máttfarinn til þess að geta gengið.
Vilhjálmur fór út á eftir honum og hafði
hann þó afl til að ganga upprjettur. En
það var aðeins um stund, svo fjell hann
niður og lá þarna flatur í snjónum hjá
hinum.
Þarna lágu þeir í stundarfjórðung i 45°
frosti og fremur ljett klæddir. Vilhjálm-
ur ætlaði að reyna að burðast á fætur til
þess að drága fjelaga sína út, þá sem
inni voru, en fann að hann hafði ekki
mátt til þess. Þá sást andlit hvíta manns-
ins í opinu. Hanu var með ráði en Iiafði
þó ekki hugmynd um livað hafði gerst.
Hann spurði gramur hvað þetta ætti að
þýða, að slökkva á prímusnum og opna
fyrir kuldanum inn. En hann skildi þó
fljótt hvað um-var að vera og varð að
leggjast niður hjá hinum.
Enn liðu tiu mínútur og þá skreið Eski-
móinn út. Þá hafði Vilhjálmur náð sjer
svo, að hann gat farið inn og náð í svefn-
pokana, til þess að verja fjelaga sína
kuldanum, kveikti síðan upp og gaf þeim
lieitt í sig. Eftir svo sem klukkutíma
höfðu þrír þeirra náð sjer nokkurn veg-
inn, en Eskimóinn, sem fyrstur fjell, var
ekki orðiun góður fyr en eftir sólarhring.
Er ekki þarna ljós skýring á afdrifum
Andrée og fjelaga hans?
Ferðalög.
Jeg hefi nú sagt <iálítið frá Eskimóun-
um, eða því sem Vilhjjálmur lærði af
þeim. En liann lærði ýmislegt fleira, sem
hjer er ekki rúm til að skýra nánar. I
stuttu máli, honum lærðist að lifa eins og
þeir, gera ekki hærri kröfur til lífsins
en þeir og að afla sjer matar eins ocj þeir.
Hann liafði á unga aldri fengist talsvert
við veiðiskaj) og kvnst hörkuveðrum í
Norður-Dakota, þar sem hann ólst upp.
Hann hafði því óafvitandi fengið góðan
undirbúning. Það sem mestu skifti var þó
gjörhvgli hans, sem hvarvetna kemur
fram. Honum lærðist það, að „lifa af
landinu", að ferðast óraleiðir með Iítinn
eða engan útbúnað annan en skotfæri. í
síðustu rannsóknarferðinni, 1913-1918,
var hann fimm ár án þess að hafa nokk-
urt samband við umheiminn liann
vissi t. d. ekki af ófriðnum mikla fyr en
ári eftir að hann braust út, og fjekk sið-
an aðeins tvisvar óljósar fregnir af lion-
um. Hann liefði alveg eins getað verið
þar tíu eða tuttugu ár í einu.
Nú væri gaman að fylgja Vilhjálmi á
einliverri af ferðum hans, en því miðnr
levfir ekki rúmið mikið af því tægi. Þess
má geta, að Vilhjálmur fór altaf gang-
andi, nema rjett ef hann settist á sleða