Velferð - 01.06.2019, Blaðsíða 8

8 Málgagn Hjartaheilla
Dr. Felix Valsson, svæfi nga- og gjörgæslulæknir hjá Landspítalanum, var um langt skeið formaður Endurlífgunarráðs
Íslands. Hann hefur um langt skeið verið í forystusveit lækna og heilbrigðisstarfsfólks sem hafa látið sig endurlífgun miklu
varða og hann hefur haft forgöngu um ýmsar nýjungar í þeim málafl okki.
Þegar sem unglæknir var Felix einn þeirra sem stofnaði læknavakt á björgunarþyrlum, fyrst í sjálfboðavinnu, þar til vaktin
hafði sannað gildi sitt og var viðurkennd sem nauðsyn.
Þá átti hann stóran þátt í undirbúningi alþjóðlegrar ráðstefnu evrópska endurlífgunarráðsins sem haldin var hér á landi
2016. Níu hundruð og tuttugu sérfræðingar frá öllum heimshornum sóttu ráðstefnuna.
Felix var einnig upphafsmaður kælimeðferðar á Íslandi, en þá eru sjúklingar kældir ef þeir eru meðvitundarlausir eftir
hjartastopp. Kælimeðferðin dregur úr taugaskaða eftir hjartastopp.
Ritstjóri Velferðar átti fróðlegt spjall við Felix um endurlífgun, fyrstu viðbrögð við hjartastoppi, hjartastuðtæki og fl eira
sem þetta varðar.
Hjartahnoð skiptir sköpum
Þátttaka almennings er gífurlega mik-
ilvæg í endurlífgunarferðinu. Það byrj-
ar allt þar. Þegar hjartastopp verður
þá eru sérfræðingar sjaldnast á staðn-
um. Hafi þeir sem þar eru staddir hins
vegar réttar upplýsingar þá geta þeir
veitt dýrmæta fyrstu hjálp og jafnvel
bjargað mannslífi .
Þegar einhver verður meðvitundarlaus
og hættir að anda þá er um hjartastopp
að ræða þar til annað hefur komið í
ljós. Mikilvægt er að kalla strax á hjálp,
að hringja í 112 ef það er unnt. Strax
þegar hefur verið kallað eftir hjálp er
nauðsynlegt að byrja hjartahnoð. Það
er gríðarlega mikilvægt atriði, því með
hjartahnoðinu verður blóðfl æði til
heila og hjarta. Rétt hnoð skiptir miklu
máli, maður setur báðar hendur á neðri
miðhluta bringubeinsins og þrýstir
mjög fast, helst svo bringubeinið gangi
inn, ca 5-6 cm, og hnoðar svo 100-120
sinnum á mínútu. Ef maður treystir sér
til, eftir hver 30 hnoð, gefur maður tvo
blástra munn við munn, eða gegn um
sérhannaða maska ef þeir eru á staðn-
um. Ef sá sem er að hnoða treystir sér
ekki til að blása, af einhverjum ástæð-
um, þá er samt mjög mikilvægt að
halda stöðugt áfram að hnoða. Þetta
er grunnendurlífgun og það skiptir
gífurlega miklu máli að almenningur
þekki þessar aðferðir og geti beitt þeim,
því það er yfi rleitt fólk úr þeirra röð-
um sem verður vitni að hjartastoppi og
getur þá lagt lið. Ísland stendur sig afar
vel í samanburði við aðrar þjóðir hvað
þetta varðar og við þurfum að halda
þeirri stöðu með stöðugri fræðslu. Á
Íslandi eru það 60-70% sem verða vitni
að hjartastoppi sem he a grunnend-
urlífgun, það er mjög gott hlutfall borið
saman við aðrar þjóðir.
Námskeið og hjartastuðtæki
Það má hiklaust mæla með því að sem
fl estir sæki námskeið í endurlífgun og
kunni þessi grunnhandtök. Það hefur
margoft sýnt sig að þeir sem hafa sótt
námskeiðin vita hvað gera skuli, jafnvel
þó nokkuð sé um liðið. Námskeiðin eru
í boði víðs vegar, oft á vegum vinnuveit-
enda. Með því að sækja slík námskeið
getum við bjargað fl eiri mannslífum.
Sömuleiðis þurfa sem fl estir að kynna
sér notkun sjálfvirkra og hálfsjálfvirkra
hjartastuðtækja sem eru núna komin
mjög víða. Má nefna líkamsræktar-
stöðvar, sundlaugar og sumarbústaða-
byggðir. Þá eru komin hjartastuðtæki í
stóran hluta íslenska fi skiskipafl otans.
Endurlífgun
Pétur Bjarnason ræðir við
dr. Felix Valsson