Hugur og hönd - 01.06.1994, Page 33

dóra tækifærið ekki einungis til að
draga upp mynd af lífi landans, heldur
einnig til að andmæla því orðspori að
þeir láti sig málefni og hag Islands litlu
varða. Þvert á móti, hún sagði frá því
sem dæmi um hvað menn fylgdust vel
með framþróun mála á Islandi, að með
klukkustundar erindi um það sem nýj-
ast og markverðast væri heima, hefði
hún engar fréttir fært þeim ( Halldóra
Bjarnadóttir, 1938a). Ef til vill tók hún
hér heldur djúpt í árinni til að leiða les-
andanum fyrir sjónir hversu vel að sér
landar í Vesturheimi væru um Island.
Dæmið sýnir þó hug hennar og mat á
viðhorfi lesenda til landa sinna í vestri.
Með lýsingum á menningarlífi Is-
lendinga vestra renndi Halldóra stoðum
undir þá fullyrðingu sína að þeir væru
árvakrir útverðir íslenskrar menningar. I
framhaldi af því áminnti hún lesendur:
„Sannarlega eiga þeir annað skilið af
okkur en afskiftaleysi og tómlæti“
(Halldóra Bjarnadóttir, 1938a, bls. 21).
Það hefði verið ólíkt Halldóru að vekja
máls á vanda án þess að hvetja til
ákveðinna aðgerða. Hún spurði: „Hvað
getum við gert og hvað eigum við að
gera til að viðhalda samúð og vináttu
og auka samvinnu?“(Halldóra Bjarna-
dóttir, 1938a, bls. 33). Svarið hafði hún
á reiðum höndum, hún hvatti til bréfa-
skipta milli ættingja og vina yfir hafið.
Hún hafði fundið, að þeir Vestur-ís-
lendingar sem höfðu bréfasamband
heim stóðu landi og þjóð mun nær en
hinir.
Að mati Halldóru voru samskipti
Vestur- og Austur-Islendinga báðum
aðilum í hag. Islandi í menningar- og
viðskiptalegu tilliti engu síður en þjóð-
arbrotsins í vestri. Hún virðist hafa
myndað sér ákveðna skoðun á stöðu
innflytjenda og eðli þjóðarbrots í stærri
heild, og stenst sú skoðun fyllilega tím-
ans tönn. Um Vesturheim sagði Hall-
dóra: „Þangað eru komnar þjóðir úr
öllum löndum undir himninum, hver
með sína mentun og menningu, and-
lega og líkamlega. Þetta aðkomufólk
verður brátt fyrir miklum áhrifum af
þarlendri menningu og mentun. Svo
vinnur það þau störf í hinum nýja
verkahring, sem þörf og tíðarandi kref-
ur, það er heilbrigð þróun og eðlileg"
(Halldóra Bjarnadóttir, 1938b, bls. 85).
Af þessum orðum má ráða að Hall-
dóru var ekki aðeins í hug að auka
gagnkvæm kynni. Hún gekk skrefi
lengra og tók upp þykkjuna fyrir landa
okkar í vestri, sem lágu jafnvel undir á-
mæli fyrir að hafa hlaupist af landi
brott, flúið frá vanda íslands. Þar með
efndi hún loforðið sem hún gaf að
skilnaði, að reka erindi Vestur-Islend-
inga heima. Það er því óhætt að segja
að Halldóra hafi verið Vestur-Islending-
um góður gestur. Þeir voru henni
einnig góðir gestgjafar, enda sagði hún:
„Árið sem ég var hjá löndum mínum
vestan hafs, er það skemmtilegasta ár,
sem ég hef lifað“ (Halldóra Bjarnadóttir
1938a, bls. 35). Það er að vonum, ef
marka má eftirfarandi kveðju, sem
henni var færð á íslendingadaginn 25.7.
1937 í Blaine, Washington. Kvæðið er
eftir Þórð Kr. Kristjánsson og fer vel á
að ljúka þessari samantekt á orðum
hans, því þau lýsa annars vegar þeim á-
hrifum sem gesturinn hafði á áheyrend-
ur sína og hins vegar þeim hugsjónum
sem heimsókn hennar byggðist á.
HEIMILDIR:
Auglýsing. Lögberg 14.10.1937, 4.
11.1937, 3.2. 1938, 2.4. 1938, 14.4.
1938, 28.4. 1938.
Halldóra Bjarnadóttir (1925b). Utsala á ís-
lenskum heimilisiðnaði. Hlín 9,46-48.
Halldóra Bjarnadóttir (1938). Kveðja og
þökk. Lögberg28.4. 1938.
Halldóra Bjarnadóttir (1938a). Hjá Islend-
ingum í Vesturheimi. Hlín 21. 17-35.
Halldóra Bjarnadóttir (1938b). Heimilis-
iðnaður íslendinga í Vesturheimi. Hlín
21. 76-85.
Jakobína Johnson (1937). Bréf. Lögberg
7.10. 1937.
Júníus H. Kristinsson (1983). Vesturfara-
skrá 1870-1914. Sagnfræðistofnun Há-
skóla Islands, Reykjavík.
Magnús Guðmundsson (1988). Ull verður
gull. Ullariðnaður Islendinga á síðari
hluta 19. aldar og á 20. öld. Safn til
Iðnsögu Islendinga II. Hið íslenska bók-
menntafélag, Reykjavík.
R. M. (1938). Hátíð í Laugardagsskólanum.
Lögberg 10.2. 1938.
S. Guðmundsson (1937). Fréttir frá Ed-
monton. Lögberg 11.11. 1937.
Séra Jakob Jónsson (1937). Halldóra
Bjarnadóttir í Vatnabyggðum. Lögberg
7.10. 1937.
Tímarit Þjóðræknisfélags íslendinga, 19. ár
(1938). Atjánda þing Þjóðræknisfélagsins.
Tímarit Þjóðræknisfélags Islendinga, 20. ár
(1939). Nítjánda ársþing Þjóðræknisfé-
lagsins.
Tímarit Þjóðræknisfélags Islendinga, 21. ár
(1940). Tuttugasta ársþing Þjóðræknisfé-
lagsins.
Ur borg og byggð. Lögberg 10.3. 1938.
V.B. (1937). Íslendingahátíð í Blaine. Lög-
berg 26.8. 1937.
Vilhjálmur S. Vilhjálmsson (1960). Hall-
dóra Bjarnadóttir, ævisaga. Setberg,
Reykjavík.
Þórður Kr. Kristjánsson (1937). Ávarps-
kveðja til Halldóru Bjarnadóttur frá
Reykjavík. Lögberg 26.8. 1937.
GuSrún Helgadóttir
Ávarpskveðja til Halldóru
Bjarnadóttur fró Reykjavík.
Eins skær eins og Venus við skýrof á I|fclchj:;Q¥|JT
i skafrennings landnorðan haustnátta byl,
með lýsigullsbjarma frá íslenskum eldi,
sem árdísir kynda í Þórgunnu veidi,
meðan ísland, vort ættland, er til.
Þú komst til að flytja okkur kveðju til minja,
um kærasta blettinn á þessari jörð.
Þeim velvildarhug ekki viljum við synja,
án vinfengis tengsla, sálborgir hrynja,
í móðurlands tunguna myndast skörð.
Já, velkomin sértu frá sambandi kvenna,
•er sendi þig ókunna vestur um haf,
í spor þín hér aldrei mun óhróðri fenna,
því ættgöfgis tign má í svip þínum kenna,
sem Guð þér í heimanmund gaf.
Og þegar þú lendir við landgöngubrúna,
eftir langferða hnjaskið um Kanada strönd,
þá fagni þér íslenzkir fánar við húna,
og föðurlandsástin með samvinnutrúna,
til orku um alheimsins lönd.
33