Fréttablaðið - 27.06.2020, Side 93

Fylgstu með á
á Hringbraut
Kynntu þér alla dagskrána á hringbraut.is
Helgarviðtalið
Björk Eiðsdóttir, ritstjóri helgarblaðs
Fréttablaðsins, fer dýpra í efnistök
blaðsins.
Áslaug Magnúsdóttir
hefur getið sér gott orð í tískuheiminum
í New York og er stofnandi Moda Oper-
andi. Eftir erfitt ár 2015 þurfti hún að
finna sjálfa sig á ný og gerði það meðal
annars með því að rækta íslenskar rætur
sínar og setti á laggirnar sjálfbæru fata-
línuna Kötlu. Áslaug er gestur Bjarkar
í helgarviðtalinu á sjónvarpsstöðinni
Hringbraut á sunnudaginn þar sem hún
segir frá ævi sinni og störfum.
FRÉTTAUMRÆÐA, MENNING, HEILSA, LÍFSREYNSLA OG NÁTTÚRA
Heitustu
grillin!
weber.is
Kolagrill
Gasgrill
Rafmagns
grill
Opna svæðið – Tíma-ritið Birtingur og í slen sk u r mó d-ernismi er bók eftir Þröst Helgason sem B ók men nt a- og
listfræðastofnun HÍ og Háskólaút-
gáfan gaf nýlega út. Þröstur er dag-
skrárstjóri Rásar 1 á RÚV og doktor
í almennri bókmenntafræði frá
Háskóla Íslands. Bókin er byggð á
doktorsritgerð hans sem hann varði
árið 2015.
„Ég var forvitinn um Birting sem
menningarfyrirbæri og hafði áhuga
á módernisma og þessum tíma í
menningarsögunni. Þetta verkefni
var greinilega þvermenningarlegt og
á þverfræðilegu rannsóknarsviði og
það talaði til mín,“ segir Þröstur, sem
sjálfur hefur mikla reynslu af rit-
stjórnarstörfum en hann ritstýrði
meðal annars Lesbók Morgunblaðs-
ins um árabil.
Flutti inn erlend áhrif
Tímaritið Birtingur kom út á árun-
um 1955-1968. „Einar Bragi átti hug-
myndina og fékk Jón Óskar, Hörð
Ágústsson og Thor Vilhjálmsson til
liðs við sig. Þeir voru kjarninn í Birt-
ingi. Hannes Sigfússon og Geir Krist-
jánsson voru með í stuttan tíma og
svo bættust f leiri við þegar leið á
útgáfutímann. Birtingsmenn vildu
fyrir alla muni hafa Sigfús Daðason
með sér en hann vildi það ekki. Fyrir
því eru tvær meginástæður, hann
var mjög tengdur Máli og menn-
ingu og svo sá hann ekki fyrir sér að
eiga samleið með öllum í ritstjórn
Birtings.“
Þröstur segir að Birtingur hafi
skipt miklu máli í íslensku menn-
ingarlífi. „Með tilkomu Birtings
opnaðist íslenskt menningarlíf
meira. Auðvitað voru Birtingsmenn
ekki einir um að opna menningar-
lífið. Erlend menningaráhrif komu
með stríðinu og eftir stríð opnaðist
landið og siglingar og ferðalög til
Evrópu hófust á ný. Fjöldi fólks fór
til Evrópu í nám sem tengdist menn-
ingu og listgreinum.
Erlend áhrif komu hingað að
stórum hluta í gegnum tímarit,
eins og til dæmis Vaka sem var
eins konar undanfari Birtings. Svo
kemur Birtingur árið 1955 og verður
stærsta óháða menningartímaritið
og það áhrifamesta. Því er stefnt
gegn ráðandi menningarstofn-
unum á þeim tíma, einkum Máli og
menningu og tímariti hennar. Verk-
efni Birtings var að flytja inn erlend
áhrif, nýja strauma og evrópskan
módernisma.“
Gríðarlega mikil áhrif
Spurður hvernig tekist hafi til segir
Þröstur: „Þetta tókst með glæsi-
brag. Að mínu mati lék Birtingur
mjög stórt hlutverk í því að búa til
íslenskan módernisma. Það var
meðal annars gert með miklum
þýðingum á erlendum módernísk-
um verkum en líka með því að flytja
inn hugmyndir, strauma og stefnur.
Hörður Ágústsson fylgdist til dæmis
mjög vel með því sem var að gerast
í abstraktinu í Evrópu, einkum í
París. Atli Heimir Sveinsson kom
frá Þýskalandi, þar sem hann hafði
verið í námi hjá Stockhausen, og
skrifaði í tímaritið um þá framúr-
stefnulegu tónlist sem var að verða
til í Evrópu.
Tímaritið varð farvegur fyrir
það sem var efst á baugi í Evrópu
og víðar og hafði þannig gríðarlega
mikil áhrif.“
Útgáfu Birtings var hætt árið
1968. „Það fylgir tímaritum af þess-
ari tegund að vera skammlíf. Þau
hafa það hlutverk að vinna í jarðveg-
inum, hræra upp í hlutum og hætta
svo, en þá hafa þau markað spor sem
áhugavert er að rekja,“ segir Þröstur.
Áhrifamikið tímarit
Þröstur Helgason er höfundur bókar um tímaritið Birting.
Markmiðið var að flytja inn erlend áhrif og nýja strauma.
Þetta verkefni talaði til mín, segir Þröstur Helgason, doktor í almennri bókmenntafræði. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrunb@frettabladid.is
Nú um helgina, 27. og 28. júní, breytist Árbæjarsafn í Ævintýrahöll fyrir börn og
fjölskyldur þeirra. Í Ævintýrahöll-
inni verður boðið upp á fjölbreytta
dagskrá fyrir börn á öllum aldri frá
klukkan 10.15 – 16.00 báða dagana.
Meðal viðburða: Gunnar Helga-
son, rithöfundur og leikari, les
upp úr bók og stendur í marki í
vítaspyrnukeppni, fjölskyldujóga,
skapandi smiðjur, sirkussýning
og smiðja, járnbrautarlestarferðir,
fjölskylduafró, dans Brynju Péturs,
börnum boðið á hestbak, blöðru-
smiðja, my ndasög u rat leik u r,
krakk a karókí, krakkareif og Club
Dub. Frítt er inn fyrir fjölskyldur. Gunnar Helgason. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
Ævintýrahöllin í Árbæjarsafni
Á f jórðu tónleikum sumar-djasstónleikaraðar veitinga-hússins Jómfrúarinnar við
Lækjagötu, í dag, laugardaginn 27.
júní klukkan 15.00, kemur fram
kvartett píanóleikarans Benjamíns
Gísla Einarssonar.
Með honum leika þeir Sölvi Kol-
beinsson á saxófón, Þorgrímur
Jónsson á kontrabassa og Einar
Scheving á trommur. Þeir munu
flytja sína uppáhalds standarda úr
amerísku söngbókinni.
Benjamín Gísli Einarsson stundar
framhaldsnám í djasspíanóleik í
Noregi. Á þessum tónleikum á Jóm-
frúnni teflir hann í þessum kvart-
etti saman tveimur kynslóðum
íslenskra djasstónlistarmanna.
Aðgangur er ókeypis.
Benjamín Gísli á Jómfrúnni
Benjamín Gísli, píanóleikari.
M E N N I N G ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 41L A U G A R D A G U R 2 7 . J Ú N Í 2 0 2 0