Morgunblaðið - 27.04.2020, Blaðsíða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 27. APRÍL 2020
Á vef Þjóðkirkj-
unnar birtist eftirfar-
andi niðurstaða 20.
apríl sl. um starfslok
sóknarprests:
„Sr. Skírnir Garð-
arsson hefur starfað
sem héraðsprestur frá
árinu 2016. Í viðtali við
Vísi.is þann 11. apríl
greindi Skírnir frá við-
kvæmum málefnum
sóknarbarns, frá þeim tíma sem
hann starfaði sem prestur við Lága-
fellssókn. Með viðtalinu rauf Skírnir
trúnaðarskyldu presta og braut
starfs- og siðareglur. Sr. Skírnir
Garðarsson hefur lokið þjónustu
fyrir íslensku þjóðkirkjuna.“
Með þessari opinberu birtingu
þjóðkirkjunnar er sett fram röng
fullyrðing um trúnaðarbrot. Bland-
að er saman tveimur málum. Fyrra
meinta trúnaðarbroti, sem varð op-
inbert, var lokið, með því að færa
prestinn til í starfi. Það gefur ekki
tilefni til viðbótarrefsingar. Það
seinna getur ekki undir nokkrum
kringumstæðum reynst trún-
aðarbrot, þegar presturinn tjáði sig
um það sem hann taldi rétt og skylt
að gera, að mál yrði kannað.
Í tilkynningunni er einnig sagt að
hann hafi brotið starfs- og siða-
reglur með umræddu viðtali, án
þess að vísa í þær reglur og hvar
brotið hafi verið. Þar af leiðandi er
ekki hægt að taka mark
á þeirri framsetningu.
Í viðbótarsamningi
ríkis og kirkju frá 6.
september 2019, sem
staðfest var með lögum,
er kveðið á um að
prestar séu ekki lengur
opinberir starfsmenn.
Þar sem engar nýjar
starfsreglur kirkju-
þings um uppsögn
presta hafa verið sam-
þykktar, gilda lög nr.
78/1997 og starfsreglur nr. 1110/
2011, sem vísa til málsmeðferðar
eins og gildir um uppsögn opinberra
starfsmanna eða um málsmeðferð
varðandi tímabundið leyfi frá störf-
um.
Biskup hefur ekki farið eftir gild-
andi lögum og starfsreglum kirkj-
unnar með framsettri uppsögn á vef
kirkjunnar og því misbeitt valdi sínu
með alvarlegum hætti.
Eftir Halldór
Gunnarsson
Halldór Gunnarsson
» Biskup hefur ekki
farið eftir gildandi
lögum og starfsreglum
með því að tilkynna á
vef kirkjunnar að sr.
Skírnir Garðarsson hafi
lokið störfum
Höfundur er fyrverandi
sóknarprestur.
Misbeiting valds
Íslendingar hafa
markað sér sérstöðu
meðal þjóða heims í
baráttunni við þann
heimsfaraldur, sem
dunið hefur yfir mann-
kynið á allra síðustu
mánuðum. Hver er sú
sérstaða? Hún er sú, að
ríkisstjórn Íslands hef-
ur valið sér þá leið í bar-
áttunni, sem engin önn-
ur stjórnvöld hafa borið
gæfu til. Ríkisstjórn Íslands hefur í
baráttunni um að verja líf og eignir –
sem er inntak allrar baráttu gegn vá-
gesti eins og þeim, sem mannkynið
hefur átt við að etja á undanförnum
mánuðum – valið að einbeita sér að því
eins og framast er kostur að varðveita
lífið. Það hefur ríkisstjórnin gert með
því að ákveða að daglegir stefnuráð-
andi málsvarar almannavaldsins skuli
vera þeir einstaklingar, sem hafa yfir
mestri þekkingu að búa allra lands-
manna á því meini, sem við er að fást,
og hafa á bak við sig þær stofnanir
sem og þá mörgu og ólíku starfshópa,
sem þurfa daglega að horfast í augu
við það vandamál að verja líf.
Merki um styrk
Þessir þrír einstaklingar, sem birst
hafa okkur daglega sem stefnumark-
andi fulltrúar almannavaldsins um
verndun lífs, njóta meira trausts meðal
þjóðarinnar en nokkrir kjörnir fulltrú-
ar hafa nokkru sinni notið. Engar aðr-
ar ríkisstjórnir en sú íslenska hafa val-
ið þann kost í daglegri sambúð
almannavalds og almennings að
treysta öðrum betur en sjálfri sér fyrir
því hlutverki, sem „þríeykinu“ var fal-
ið. Það er ekki veikleikamerki heldur
styrkleikamerki fyrir ríkisstjórn Ís-
lands. Ímyndið ykkur, góðir lesendur,
ef forseti Bandaríkjanna hefði haft
gæfu og gjörvileika til þess að fela
þeim, sem mest vita um verndun lífs,
að veita almannavaldinu leiðsögn
gegnum fjölmiðla og með beinu sam-
bandi við almenning fremur en að
reyna að gera það sjálfur. Þúsundir
Bandaríkjamanna, sem nú eru ekki
lengur á meðal viðmælenda, hefðu get-
að borið vitni þar um hefðu stjórnvöld
þar borið gæfu til þess að fara sömu
leið og íslensk stjórnvöld
hafa gert.
Að verja líf –
og eignir
Ríkisstjórn Íslands
hefur valið þann kostinn
að heimila þeim, sem
best eru að sér um
verndun lífs, að fara með
daglega stefnumótun
undanfarnar vikur í bar-
áttunni við faraldurinn.
Sjálf hefur ríkisstjórnin
ekki setið aðgerðalaus
hjá. Síður en svo. Hún hefur einbeitt
sér að því að reyna að verja eignir í
fyllstu merkingu þess orðs. Eignir eru
nefnilega miklu meira en bara pen-
ingaleg verðmæti. Atvinna og atvinnu-
tækifæri eru líka eignir. Samhygð og
samábyrgð eru líka eignir. Heilbrigt
fjölskyldulíf, gott mannlíf, heilbrigði og
hamingja eru líka eignir. Ríkisstjórnin
hefur gripið til margra úrræða til þess
að verja eignir í þessum skilningi.
Sumt má gagnrýna. Annað ekki. Sumt
má betur gera og sumt gera öðruvísi.
Allt eru þetta verkefni stjórnvalda.
Vandmeðfarin verkefni, sem öðrum en
stjórnvöldum er vart eða alls ekki unnt
að sinna.
Aldrei eign á kostnað lífs
Það er gæfa okkar Íslendinga að
stjórnvöld skuli hafa staðið að mál-
um eins og þau hafa gert. Að ekki
séu verndaðar eignir á kostnað lífs.
Fyrir það á núverandi ríkisstjórn
hrós skilið – og þá ekki síst frá þeim,
sem hvorki er né hefur verið í stuðn-
ingsliði hennar. Slíkt hrós er mér
ljúft að veita. Vonandi verður ekki
hvikað frá þeirri lífsreglu, sem nú-
verandi ríkisstjórn hefur sett sér
umfram allar aðrar ríkisstjórnir í
heiminum – að aldrei séu verndaðar
eignir á kostnað lífs.
Hrós – úr óvæntri átt
Eftir Sighvat
Björgvinsson
Sighvatur
Björgvinsson
» Það er gæfa okkar Ís-
lendinga að stjórn-
völd skuli hafa staðið að
málum eins og þau hafa
gert. Að ekki séu vernd-
aðar eignir á kostnað lífs.
Höfundur er fv. ráðherra.
S
ystir mín kallar veiruna
sem tröllríður öllum
heiminum „kóríander-
veiruna“. Hún þolir
ekki kóríander, finnst
hann vondur og segir að lyktin
minni á sig helst á óhreina borð-
tusku! Þessi örsmáa kórónuveira
sem sést ekki með berum augum
hefur haft gríðarleg áhrif á heim-
inn allan svo ekki sér fyrir endann
á og þar á meðal á samskiptahætti
okkar. Við höfum af illri nauðsyn
einangrað okkur hvert frá öðru,
hætt að heilsast með venjulegum
hætti og það er orðið eðlilegt að
taka stóran sveig fram hjá hvert
öðru þegar við mætumst á förnum
vegi.
Reyndar eru ekki
allir sveigjanlegir.
Nýverið mættum ég
og vinkona mín
manni á göngustíg
sem staldraði við á
sinni göngu með vísi-
fingurinn á lofti til að
benda okkur á hvert
við ættum að fara.
Honum var greini-
lega í mun að halda
tveggja metra regl-
una en virtist ekki
hafa dottið í hug að
hann gæti sjálfur
vikið til hliðar. Og
þannig eru mannleg
samskipti. Það reyn-
ir á að vera mann-
eskja og við erum öll
að reyna að fóta okk-
ur í tilverunni hvert
með öðru. Oft erum
við meðvitaðri um
hvernig aðrir eiga að haga sér en
eigum erfiðara með að sjá hvað við
getum gert til að vera í góðum
tengslum.
Því miður er stundum hreinlega
nauðsynlegt að halda fólki í hæfi-
legri fjarlægð þó engin kór-
ónuveira ógni. Fólk hefur nefnilega
svo mismunandi nærveru. Með
sumu fólki líður manni ætíð vel en
aðrir geta með nálægð sinni valdið
óþægindum og vanlíðan. Stundum
er nauðsynlegt að halda fólki í
hæfilegri fjarlægð vegna nei-
kvæðra áhrifa þess og það er ekki
gott.
Í dag er hinsvegar æskilegt að
hafa sem flesta þannig. Til þess að
varna því að veiruskömmin æði um
allt þurfum við að halda fólki í hæfi-
legri fjarlægð og halda okkur sjálf-
um í burtu. Einmitt á tímum þar
sem við þurfum svo mikið hvert á
öðru að halda og þegar við vildum
svo gjarnan vera nálæg. Við finn-
um sárt til þess að geta
ekki umfaðmað þau
sem við tengjumst fjöl-
skyldu- og vinabönd-
um. Við erum reyndar
svo lánsöm að geta haft
samband í gegnum alls-
kyns nútímatækni sem
kemur sér vel. Þetta
ástand hefur opnað fyr-
ir fólki möguleika
snjalltækjanna og fjöl-
margir hafa tileinkað
sér nýja færni.
En hvernig sem tjá-
skiptin fara fram þá er
mikilvægt að þora að
vera nálægur. Að
hlusta vel og skynja
einnig það sem ekki er
sagt. Pirringur og reiði
er ef til vill merki um
undirliggjandi ótta
sem of sárt er að orða.
Nöldrið og tautið er
kannski tákn um væntumþykju
sem erfitt er að tjá. Við gætum öll
hlustað betur hvert á annað. Verið
með eyrun opin og ekki bara upp-
tekin af því sem við ætlum að segja
næst. Það jafnast fátt á við góðan
hlustanda sem leggur sig fram um
að heyra og hefur lifandi áhuga á
því sem þú hefur fram að færa.
Þegar við eigum gott samtal við
fólk sem kann að hlusta þá finnst
okkur sem svo margt dýrmætt hafi
verið sagt þó að orðin hafi ekki ver-
ið ýkja mörg. Í góðu samtali tengj-
umst við öðrum sterkum böndum
og upplifum nánd. Já, sem betur
fer felst nándin við aðra ekki aðeins
í því að hittast og knúsast.
Við mætumst einnig þegar við
hugsum hlýtt hvert til annars, finn-
um til hvert með öðru og biðjum
hvert fyrir öðru. Bænin er dýr-
mætt verkfæri sem Guð hefur gefið
okkur. Við þurfum ekki einu sinni
orð til þess að iðka hana. Á þeirri
stundu sem við nálgumst Guð í
bæn er eins og við opnum fyrir
Jesú sem kemur til okkar. Hann er
okkur nálægur í anda sínum og við
getum fundið frið hans innra með
okkur. Kannski er langt síðan þú
hefur beðið. Þú baðst ef til vill sem
barn en hefur ekki vanið þig á það á
fullorðinsárum. Nú er kjörið tæki-
færi til að prófa bænina og láta á
það reyna hvort hún breyti ein-
hverju. Gott er að gefa sér ákveð-
inn tíma, á morgnana eða kvöldin
og jafnvel ákveðinn stað. Setjast
niður í næði og nota eigin orð þó
það hljómi skringilega til að byrja
með. Nú eða bænavers sem við
kunnum frá bernsku eða lærum al-
veg upp á nýtt. Á veraldarvefnum
er til dæmis hægt að finna ýmsar
bænir með því að fletta upp bæn
sem leitarorði. Þegar við gerum
þetta að reglu og gefum bæninni
tíma í lífi okkar þá mun bænin hafa
sín áhrif til góðs. Við finnum innri
frið og ró sem eflir okkur og nærir.
Við sjáum hlutina í skýrara ljósi.
Við finnum að við erum hluti af
stærri biðjandi heild um heim allan
og skynjum nálægð Guðs sem er
engu öðru lík. Bænin breytir miklu
og mun örugglega breyta okkur
sjálfum til hins betra.
Á tímum sem nú er ótrúlega dýr-
mætt að vita af því að Jesús kemur
til okkar og er hjá okkur. Hann
hjálpar okkur í óvissunni sem við
glímum öll við og gefur okkur styrk
til þess að styðja við aðra. Í bæn-
inni erum við á sérstakan hátt ná-
læg Jesú og hvert öðru þó að við
séum landfræðilega í órafjarlægð
hvert frá öðru. Við getum öll verið í
hæfilegri fjarlægð og nauðsynlegri
nálægð með því að vera með hvert
öðru í andanum.
Kirkjan til fólksins
Hæfileg fjarlægð
og nauðsynleg nálægð
Hugvekja
Petrína Mjöll
Jóhannesdóttir
Höfundur er prestur í
Árbæjarkirkju.
petrina@arbaejarkirkja.is
Petrína Mjöll
Jóhannesdóttir
Nú er kjörið
tækifæri til að
prófa bænina og
láta á það reyna
hvort hún breyti
einhverju.
Ljósmynd/Petrína Mjöll Jóhannesdóttir
Samvera „Það reynir á að vera manneskja og við erum öll að reyna að
fóta okkur í tilverunni hvert með öðru.“
Það rigndi fjörutíu daga og fjörutíu nætur í Nóaflóðinu
og heimurinn varð allur annar á eftir. Nú eru sextíu dag-
ar og sextíu nætur frá fyrstu smitgreiningu hér og óhætt
að segja að heimsmyndin sé önnur en var.
Um framhaldið og framtíðina veit enginn en menn láta
sig dreyma um að allt geti fallið í ljúfa löð með haustinu.
Þjóðinni hafi gengið vel í þessu andstreymi með góðri
leiðsögn og sífelldum áminningum sem eru nauðsynlegar
því ástandið er svo óvenjulegt að auðvelt er að gleyma
sér og halda að þetta hafi allt verið draumur og við séum
að vakna til gömlu, góðu tilverunnar á ný.
Gott væri það, en við verðum að hafa þolinmæði drjúg-
an teyming enn.
Svo er það umheimurinn. Hvar stendur hann eftir
veiru? Ónýt flugfélög, efnahagur i rúst. Hröpuð kaup-
geta og bullandi atvinnuleysi. Menn munu þykjast góðir
að komast af, hitt verður að bíða. Við skulum samt vona á
fortíðina í framtíðinni, og kannski hringir heimasíminn
einn góðan veðurdag, en það verður að tengja hann fyrst.
Sunnlendingur
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Að lifa samtímasöguna
Senn vorar.