Morgunblaðið - 17.07.2020, Síða 10

SVIÐSLJÓS
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
Stuðlagil á Jökuldal austur á landi
skorar hátt um þessar mundir og er
vinsæll viðkomustaður ferðafólks.
Áætlað er að í sumar komi allt að 500
manns daglega á þessar slóðir og þá
er rennt í hlað á bænum Grund sem
er norðanvert í Jökuldalnum. Þaðan
eru um 300 metr-
ar niður að gilinu,
sem háir stuðla-
bergshamrar
setja sterkan svip
á. Þarna er far-
vegur Jökulsár á
Dal – Jöklu – en
leysingavatni sem
þarna rann áður
er nú stærstan
hluta árs safnað
upp í Hálslón inn af Kárahnjúkas-
tíflu og því svo veitt til Fljótsdals-
virkjunar og fram í Lagarfljót. Blátt
bergvatn fellur nú fram í gilinu, þar
sem yfirborð vatnsins er sjö til átta
metrum lægra en var fyrir virkjun.
Síðustu daga – nú þegar best læt-
ur á sumrinu þegar Íslendingar
ferðast innanlands – hafa margir birt
myndir af Stuðlagili á Facebook og
öðrum sambærilegum miðlum. Lýst
töfrum staðarins, sem er heitur reit-
ur.
Hlutirnir gerast hratt
En hvað er eiginlega í gangi?
„Fólk streymir á staðinn og fyrir
okkur hefur þessi mikla ásókn verið
svolítill höfuðverkur. Það er alls ekki
svo að við höfum komið niður á gull-
æð,“ segir Stefanía Katrín Karls-
dóttir viðskiptafræðingur sem er frá
Grund og talsmaður landeigenda
þar. Hún segir að eðlilega hafi eng-
inn vitað af stuðlabergshömrunum í
gilinu meðan Jökla streymdi þar
fram. Árið 2016 birtust ljósmyndir af
staðnum í ferðatímariti WOW air.
Því blaði var dreift víða auk þess sem
myndir birtust á ýmsum samfélags-
miðlum. „Þegar myndir sem á annað
borð vekja athygli fara í dreifingu á
netinu gerast hlutir hratt,“ útskýrir
Stefanía. „Fyrst vissum við Grund-
arfólk ekki hvaðan á okkur stóð veðr-
ið. Þekktum gilið, en gerðum okkur
ekki grein fyrir áhuganum. Ferða-
menn fóru í hópum að renna í hlað og
banka upp á hjá öldruðum foreldrum
mínum sem þarna eru á sumrin. Fólk
spurði hvar gilið væri, salernis-
aðstaða og fleira, rétt eins og þetta
væri þekktur viðkomustaður og öll
aðstaða fyrir hendi.“
Fyrst þegar fólk fór að streyma að
á Grund var reynt, segir Stefanía,
með ýmsu móti að stemma stigu við
átroðningi, sem var tilgangslaust.
Girðingar reyndust ekki mann-
heldar. Tæpast hafi verið annar kost-
ur í stöðunni en að bregðast við svo
útbúin voru bílastæði og settar upp
merkingar og skilti.
Miklar framkvæmdir
Í sumar verða nærri Stuðlagili
settir upp pallar og stigar og salerni.
Hafa framkvæmdir notið tilstyrks úr
Framkvæmdasjóði ferðamannastaða
og úr þeim potti komið um 100 millj-
ónir króna. Á næsta ári stendur jafn-
vel til að útbúa tjaldsvæði á Grund en
daglega gistir fólki í bílum eða tjöld-
um. Landeigendur hafa lagt 10 hekt-
ara tún undir bílastæði, göngustíga
og fleira. Ekki veitir af, því miðað við
að mest 500 manns komi á svæðið á
dag á sjö til átta vikna háönn ferða-
mannatímans gerir það með námund
stærðfræðinnar um 25 þúsund
manns. Í ár eru þetta mest Íslend-
ingar og ef erlendum túristum
bregður fyrir á næsta ári verður að-
sóknin meiri.
Ferðafólk streymir í Stuðlagil
 Nýr áfangastaður á Austurlandi var óvænt uppgötvun  Falin perla í farvegi Jöklu  Blátt berg-
vatn  Átroðningur og landeigendur þurfa að bregðast við  Framkvæmt fyrir 100 milljónir króna
10 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 17. JÚLÍ 2020
Úrval mælitækja frá
Stuðlabergið í Jökuldal varð fólki
sýnilegt árið 2007, í kjölfar þess að
Kárahnjúkastíflan var gerð. Fyrst
eftir það var talað um stuðlabergið
við Grund. Örnefnið Stuðlagil
komst ekki í daglegt mál fyrr en
ferðamenn fóru að sjást á svæðinu í
kjölfar myndbirtinga á netinu sum-
arið 2016. Alls er klettagil þetta um
300 metra langt og stuðlabergs-
veggirnir þar, beggja vegna ár, 20-
30 metra háir.
„Stuðlagil birtist nánast upp úr
þurru og varð frægt á einni nóttu.
Heimamenn réðu engu um hvort
eða hvenær staðurinn varð þekktur
meðal almennings. Það leiddi til
þess að allt í einu fengu landeig-
endur holskeflu ferðamanna yfir
sig og land sitt og vissu varla hvað-
an á sig stóð veðrið,“ segir í skýrslu
um svæðið sem unnin var af Rann-
sóknarmiðstöð ferðamála og líf- og
umhverfisvísindasviði Háskóla Ís-
lands. Er þar lýst margvíslegri ögr-
un sem óvæntar vinsældir staðarins
hafa leitt af sér. Sjá sumir þær sem
ógn en aðrir telja tækifæri vera í
stöðunni, svo sem að í dalnum verði
komið upp upplýsingamiðstöð,
bændagistingu, kaffihúsi, minja-
vöruverslun, safni, tjaldstæði og
náttúrugripasafni og efnt verði til
skipulegra ferða – enda búi Jökul-
dalur yfir fleiru áhugaverðu en
bara Stuðlagili. sbs@mbl.is
Landkönnuðir Guðfinna Harpa Árnadóttir, bóndi á Straumi í Hróarstungu,
með börnin sín; Guðrún Katrínu og Árna Elís, á göngu í Stuðlagili.
Frægt á einni nóttu
Ef fólk ætlar að Stuðlagili er
ekið til suðurs af hringveginum
rétt innan við Skjöldólfsstaði á
Jökuldal, inn á veg númer 923.
Þaðan eru um 19 km að Grund.
Gönguleið er þaðan að brú sem
þarna er yfir Jöklu. Þaðan er
ágætt útsýni ofan í gilið, en ekki
fært ofan í það.
Hin leiðin að Stuðlagili er að
aka af hringveginum fram
Jökuldalinn að bænum
Hákonarstöðum og leggja bíln-
um við brúna við Jökulsá. Þaðan
er svo gengið eftir slóða um
fimm kílómetra að Stuðlagili –
og má ætla að þrjá til fjóra tíma
taki að fara þessa leið fram og
til baka.
Ekið fram
Jökuldalinn
GREIÐ LEIÐ AÐ GILINU
Ljósmynd/Helgi Jóhannsson
Gil Straumþung Jökla streymdi fram á þessum slóðum um aldir alda. Svo var stíflað við Kárahnjúka, vatninu veitt í
Lagarfljót og þá kom í ljós óvænt þessi dýrðarstaður sem nú dregur að tugi þúsunda ferðamanna á ári hverju.
Stefanía Katrín
Karlsdóttir
■ Klaustursel
Grund ■
Stuðlagil
Stuðlafoss
Jö
ku
ls
á
á
D
al
Stuðlagil
G
ru
nn
ko
rt
/L
of
tm
yn
di
r e
hf
.
1
923J
ö
k
u
ld
a
ls
h
e
ið
i
F
l j
ó
t s
d
a
l s
h
e
ið
i
■ Skjöldólfsstaðir