Vinnan - 01.09.1992, Page 13

Enn er eftir að leysa mörg vandamál vegna sameiningar lífeyrissjóða Málmiðnaðarmanna og
byggingamanna; myndin var tekin á skrifstofu lífeyrissjóðs Málm- og skipasmiða. Til hœgri:
Jóhannes Siggeirsson framkvœmdastjóri og Sigríður Snorradóttir starfsmaður.
geir segir þessar hugmyndir á frumstigi
og ekki sé tímabært að hafa um þær
mörg orð.
Bjargo háir vextir fortíðar-
vanda?
Verðbólguáratugurinn milli 1970 og
1980 lék lífeyrissjóðina illa. Ekki aðeins
gekk á eignir sjóðanna vegna þess að
verðgildi peninganna rýmaði heldur voru
á þessum tíma samþykkt verðtryggingar-
ákvæði sem stórlega juku útgjöld sjóð-
anna.
Það var ekki fyrr en komið var fram á
níunda áratuginn að fjármagnsmarkaður-
inn var kominn í það horf að lífeyrissjóð-
irnir gátu ávaxtað eignir sínar með eðli-
legum hætti. Þegar vextir hækkuðu kom
það lífeyrissjóðunum til góða og háir
raunvextir síðustu ára hafa rétt sjóðina
við og sumir eru komnir í allgott horf þó
að aðrir verða að njóta hárra vaxta enn
um sinn til að eiga sér viðreisnar von.
Hver vaxtaprósenta skiptir máli vegna
margfeldisáhrifa. Þannig tvöfaldast upp-
hæð sem er látin standa á 7 prósent árs-
vöxtum í tíu ár. Undanfarin ár hefur ekki
verið óalgengt að helmingurinn af tekj-
um lífeyrissjóða séu vaxtatekjur, en hinn
helmingurinn er iðgjöld.
Fjárhagur lífeyrissjóðanna batnar í
réttu hlutfalli við háa vexti. Aftur á móti
berjast þeir aðilar sem standa að lífeyris-
sjóðunum, launþegar og atvinnurekend-
ur, með oddi og egg fyrir því að vextir
lækki vegna áhrifa þeirra á afkomu ein-
staklinga og fyrirtækja sem skulda pen-
inga.
Þeir sem standa að Sameinaða lífeyr-
issjóðnum leggja ekki trúnað á að vextir
haldist svo háir sem verið hefur síðustu
ár.
- Við erum ekki trúaðir á að vaxta-
okurstig síðustu þriggja til fimm ára
haldist öllu lengur, segir Benedikt Dav-
íðsson.
Þorgeir Eyjólfsson telur að margir
sjóðir hafi sloppið fyrir hom vegna hárra
vaxta síðustu ára en jafnvel háir vextir
munu ekki bjarga sumum sjóðum.
Til hvers eru lífeyrissjóðir?
Lífeyrissjóðir tryggja sjóðsfélaga og
fjölskyldur þeirra fyrir tekjumissi vegna
örorku, dauða og elli. Þetta þríþætta
markmið er einkenni íslensku lífeyris-
sjóðanna.
Lífeyrissjóðir voru margir hverjir
stofnaðir um sama leyti og almanna-
tryggingakerfið var sett á laggimar, á ár-
unum eftir seinni heimsstyrjöld. Al-
mannatryggingar áttu upphaflega að
tryggja landsmönnum lífeyri þegar þeir
gátu ekki sökum örkumlunar eða elli
stundað vinnu. Reyndin hefur orðið sú
að frá almannatryggingum kemur lág-
markslífeyrir, sem allir landsmann njóta,
en lífeyrissjóðir greiða sjóðsfélögum og
fjölskyldum þeirra í hlutfalli við framlag
sjóðsfélaga. Þannig fær sjóðsfélagi tvö-
falt hærri lífeyrisgreiðslur ef hann hefur
borgað iðngjald af tvöfalt hærri launum
en samstarfsmaður hans. Á síðasta áratug
voru iðgjöld og lífeyrisgreiðslur verð-
tryggð að fullu.
Lífeyrissjóðirnir eru sameignasjóðir
og byggja á hugmyndinni um samtrygg-
ingu sjóðfélaga. Það þýðir meðal annars
að ef sjóðfélagi verður öryrki ungur
maður þá fær hann greiddar örorkubætur
sem miða við að hann hefði greitt til
sjóðsins fram á gamals aldur. Bæturnar,
sem ungi öryrkinn fær það sem hann á
eftir ólifað nema þess vegna mun hærri
upphæð en iðgjaldið sem hann greiddi til
sjóðsins. Það sama gildir um dauðsfall
sjóðfélaga og fær fjölskyldan þá bætum-
ar. Falli aftur á móti ókvæntur og
barnlaus sjóðfélagi frá fyrir ellilíf-
eyrisaldur rennur ekkert til ættingja hans.
Á síðustu árum hefur séreignasjóðum
fjölgað og haldið fram sem valkost við
hefðbundna lífeyrissjóði. I séreignasjóð-
um er litið á iðgjöldin sem séreign sjóð-
félaga og þeir njóta ekki samtryggingar.
Oftast er ellilífeyrir greiddur út á 10
árum eftir að taka hefst og lifi ellilíf-
eyrisþegi lengur verður hann án annarra
lífeyrisgreiðslna en þeirra sem koma frá
almannatryggingakerfinu.
VINNAN