Morgunblaðið - 20.03.2021, Blaðsíða 10

10 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 20. MARS 2021
BAKSVIÐ
Baldur Arnarson
baldura@mbl.is
Félag atvinnurekenda (FA) hefur
krafið samgönguráðuneytið svara
vegna málefna Íslandspósts. Hafi er-
indinu ekki verið svarað innan sjö
daga hyggst félagið senda kvörtun
til umboðsmanns Alþingis.
Guðný Hjaltadóttir lögfræðingur
ritar bréfið fyrir
hönd FA.
Rifjað er upp
að til að uppfylla
fyrirmæli 2. mgr.
17. gr. laga um
póstþjónustu,
sem segir að
gjaldskrá fyrir al-
þjónustu skuli
vera sú sama um
allt land, hafi Ís-
landspóstur inn-
leitt sama verð um allt land „en þó
þannig að verð er lækkað langt undir
raunkostnað við að veita þjónustuna
að viðbættum hæfilegum hagnaði,
þvert á fyrirmæli 3. mgr. 17. gr. lag-
anna“. Gjaldskráin sé því ólögmæt.
Gjaldskráin stæðist ekki lög
FA vísar jafnframt til bréfs Póst-
og fjarskiptastofnunar (PFS) til Ís-
landspósts, dagsett 5. febrúar 2020,
en af því megi ráða að stofnunin telji
gjaldskrá Póstsins ekki standast
áðurnefnda 3. mgr. 17. gr. póstlaga
um að hún skuli taka mið af raun-
kostnaði við að veita þjónustuna að
viðbættum hæfilegum hagnaði.
Guðný segir það því vekja furðu
að í ákvörðun PFS nr. 1/2021 skuli
hvergi vera vikið að 3. mgr. 17. gr.
póstlaga. Til upprifjunar var í
ákvörðuninni úrskurðað að Póstur-
inn skyldi fá 509 millj. vegna ófjár-
magnaðrar alþjónustubyrði 2020.
„Þessi niðurstaða sætir furðu og
ekki síður viðsnúningur stofnunar-
innar á einu ári, þar sem hún víkur
frá grundvallaratriði í póstlögunum
og virðist ekki telja það skipta neinu
máli,“ skrifar Guðný fyrir hönd FA.
Síðan er vikið að svari samgöngu-
ráðuneytisins við fyrirspurn Morg-
unblaðsins 4. mars en þar komi fram
sú afstaða ráðuneytisins að laga-
ákvæðið í 3. mgr. 17. gr. póstlaga
væri „ekki að öllu leyti virkt“.
Gegn þrískiptingu ríkisvalds
Lögfræðingur FA telur svarið
ámælisvert. „Virðist viðsnúning
PFS í eftirliti stofnunarinnar með
því að farið sé að póstlögum mega
rekja til þessarar afstöðu ráðuneyt-
isins. Er það ámælisvert af tveimur
ástæðum.
Í fyrsta lagi vegna 2. gr. stjórnar-
skrárinnar um þrískiptingu ríkis-
valds en framkvæmdarvaldið virðist
með afstöðu sinni hafa vikið til hliðar
gildandi lagaákvæði settu af löggjaf-
arvaldinu og hins vegar vegna 2.
mgr. 1. gr. laga nr. 69/2003 um Póst-
og fjarskiptastofnun en samkvæmt
ákvæðinu er PFS sjálfstæð stofnun
þótt hún heyri stjórnarfarslega und-
ir ráðherra. Ýmislegt fleira bendir til
að stjórnvöld hafi beitt sér með
óeðlilegum hætti bæði til að hafa
áhrif á hina ólögmætu verðskrá og
að beita Póst- og fjarskiptastofnun,
sem á að vera sjálfstæð í störfum
sínum, þrýstingi til að komast að
þeirri niðurstöðu sem að ofan grein-
ir.“
Því næst er fjallað um minnisblað
fjármálaráðuneytisins, sem sagt var
frá í Morgunblaðinu 16. mars sl., en
það var sent fjárlaganefnd Alþingis í
desember 2019, eða nokkrum vikum
áður en gjaldskráin tók gildi.
Skyldi eingöngu gilda um bréf
Í minnisblaðinu sagði m.a.:
„Í nýlegum lögum um innleiðingu
3. tilskipunar Evrópusambandsins
var sett ákvæði um sama verð um
allt land á pökkum, en í fyrri lögum
gilti þetta ákvæði eingöngu um bréf.
Þar sem einkaleyfið hefur verið af-
numið mun þetta hafa þau áhrif að
verð á höfuðborgarsvæðinu, þar sem
samkeppni verður mest, mun ráða
verði um allt land, óháð kostnaði Ís-
landspósts við dreifingu á hinum
ýmsu stöðum.“
Að mati Guðnýjar stangast þessi
afstaða á við póstlögin.
„Þessi afstaða fjármálaráðuneyt-
isins gengur þvert á ákvæði 3. mgr.
17. gr. póstlaga sem að ofan greinir.
Jafnframt verður að halda því til
haga að einkaréttur Íslandspósts
náði undir það síðasta eingöngu til
bréfa undir 50 g og hafði afnám hans
því engin áhrif á samkeppni í pakka-
dreifingu, sem á sér áralanga sögu,“
skrifar hún í tilefni minnisblaðsins.
Því næst er vitnað til viðtals
Morgunblaðsins við Birgi Jónsson,
fv. forstjóra Íslandspósts, 13. mars
sl. sem hafi greint frá því að hin nýja
pakkagjaldskrá, sem gilti fyrir send-
ingar upp að 10 kg, hefði þýtt tekju-
tap Íslandspósts og niðurgreiðslur.
Haft sé eftir honum að Pósturinn
hafi bent „ráðherra og ráðamönn-
um“ á tekjufallið sem hlytist af því
að lækka verðið fyrir þjónustuna úti
á landi. „Stjórnmálamennirnir hafi
þá svarað að þetta yrði borgað.“
Ólögmætar niðurgreiðslur
„Ekki hefur komið fram af hálfu
ráðuneytisins hvort það hafi gefið
fyrirheit um greiðslur úr ríkissjóði
vegna hinnar ólögmætu gjaldskrár,
en ofangreind túlkun þess, að
ákvæði póstlaganna um að gjald-
skrár byggist á raunkostnaði sé
óvirkt í þessu tilviki, virðist benda til
að það líti svo á að slíkt sé eðlilegt.
Sé svo, er ráðuneytið að leggja bless-
un sína yfir ólögmæta niðurgreiðslu
á þjónustu ríkisfyrirtækis í beinni
samkeppni við einkafyrirtæki á virk-
um markaðssvæðum,“ skrifar
Guðný.
M.a. með ofangreint í huga fer FA
fram á það við samgönguráðuneytið
„að það hlutist til um að PFS aftur-
kalli ákvörðun sína [nr. 1/2021 um
509 milljóna króna framlag vegna
ársins 2020] á grundvelli 25. gr.
stjórnsýslulaga nr. 37/1993 enda [sé]
ákvörðunin haldin verulegum ann-
marka og því ógildanleg“.
Þá er, með vísan til upplýsinga-
laga, óskað eftir samskiptum ráðu-
neytsins vegna málsins við PFS og
Póstinn, auk samskipta þess við PFS
um eftirlit með gjaldskrám Póstsins.
Loks að ráðuneytið „upplýsi hvort
samráð PFS og Samkeppniseftirlits-
ins hafi farið fram vegna skilgrein-
ingar á óvirkum markaðssvæðum í
ákvörðun 13/2020“.
Krefja samgönguráðuneytið svara
- Félag atvinnurekenda mun ella vísa kvörtun vegna háttsemi Íslandspósts til umboðsmanns Alþingis
Morgunblaðið/Hari
Samdráttur Bréfum hefur fækkað mikið hjá Íslandspósti á síðustu árum.
Guðný
Hjaltadóttir
Gerumheiminn
grænan saman
Ársfundur 2021
Í streymi þriðjudag
23. mars kl. 14
Hlekkur á streymið
á landsvirkjun.is