Morgunblaðið - 15.01.2022, Side 21

21
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 15. JANÚAR 2022
Aðstoð Ber er hver að baki nema sér bróður eigi, segir máltækið. Það átti ágætlega við á Sæbrautinni nýverið þegar
tvær konur aðstoðuðu hvor aðra með regnslárnar. Slíkur viðbúnaður getur komið sér vel í vetrarvætutíðinni.
Kristinn Magnússon
Á miðvikudaginn var
ákváðu borgaryfirvöld
að falla frá þeim
skipulagsáformum í
Bústaða- og Fossvogs-
hverfi að láta reisa þar
sautján, nýjar íbúða-
blokkir meðfram
sunnanverðum Bú-
staðaveginum. Þetta
undanhald borgaryf-
irvalda kom eins og
sólskinsblettur í heiði og því full
ástæða til að óska íbúum til ham-
ingju með þennan varnarsigur. Þess
má geta að margir þessara íbúa eru
orðnir langþreyttir á því að börn
þeirra þurfi að sækja grunnskóla og
leikskóla í önnur hverfi vegna lang-
varandi vanrækslu á viðhaldi Foss-
vogsskóla og leikskólans Kvista-
borgar. Þessir íbúar áttu því ekki
von á að borgaryfirvöld bættu gráu
ofan á svart með því að kynna þeim
fyrirhugaða innrás þéttingaröfga í
hverfi þeirra með fyrrnefndum
skipulagsáformum.
Mótmæli íbúanna
Þéttingaráformin vöktu hörð við-
brögð og mikil mótmæli, sem m.a.
komu fram á fjölmennum íbúafundi
í Réttarholtsskóla hinn 8. desember
sl. Þar bentu íbúarnir borgarstjóra
góðfúslega á að þessar öfgar myndu
þrengja mjög að byggðinni sem fyr-
ir er, stuðla að óheyrilegu umferðar-
og umhverfisraski á framkvæmda-
tímanum, byrgja fyrir útsýni, lengja
skugga og fækka sólarstundum, út-
rýma gróðri og grænum svæðum
meðfram Bústaðavegi, fækka bíla-
stæðum nýrra og eldri íbúa, auka
slysahættu við Bústaðaveg, fjölga
íbúum án þess að bæta þjónustustig
íbúanna, draga úr verðgildi eldri
fasteigna og verða auk þess í ósam-
ræmi við yfirbragð og sérkenni
hinnar eldri byggðar. Öllu átti til að
kosta til að ná fram slagorði borg-
arstjórans um þéttingu byggðar!
Kosningaskjálfti
Borgaryfirvöldum var brugðið við
þessi hörðu mótmæli í
svo fjölmennum
borgarhluta, svona rétt
fyrir kosningar, og létu
því framkvæma Gallup-
könnun á viðhorfi íbú-
anna. Niðurstaða henn-
ar var sú að mikill
meirihluti þeirra sem
afstöðu tóku var and-
vígur fyrirhugaðri
þéttingu við Bústaða-
veg og við gatnamót
Háaleitisbrautar og
Miklubrautar.
Borgaryfirvöld sáu sér því ekki
annað fært en að brjóta blað í sam-
skiptum sínum við borgarbúa, taka
tillit til mótmælanna og draga þétt-
ingaráformin til baka meðfram Bú-
staðavegi þó þau þráist enn við á
gatnamótum Háaleitisbrautar og
Miklubrautar.
Önnur ófriðarbál
Um leið og því er fagnað að óbil-
gjörn borgaryfirvöld láti loks undan
harðri andstöðu og skýrum skila-
boðum almennings þegar vegið er
mjög gróflega að nánasta umhverfi
fólks, hljóta samt að vakna eftirfar-
andi spurningar: Hvers vegna eru
áformin um þéttingu við gatnamót
Háaleitis- og Miklubrautar ekki
einnig dregin til baka, en þar er
einnig meirihlutinn mótfallinn þétt-
ingunni? Hversu aukinn þarf meiri-
hluti íbúa að vera svo borgaryf-
irvöld taki tillit til hans? Taka
borgaryfirvöld einungis tillit til
borgarbúa þegar minna en hálft ár
er til borgarstjórnarkosninga? Hvað
um öll hin ófriðarbálin sem borg-
aryfirvöld hafa kveikt um alla borg
vegna öfgafullra þéttingaráforma,
s.s. eins og á reit Stýrimannaskól-
ans, Veðurstofuhæð og samþykktu
skipulagi sem gerir ráð fyrir að
fimmfalda íbúafjölda Skerjafjarðar,
án breytinga á umferðaraðkomu?
Hvers vegna hefur ekki verið hlust-
að á íbúa þessara svæða, né þeir
fengið skoðanakönnun? Svar við síð-
ustu spurningunni er hins vegar
einfalt: Borgaryfirvöld vita að þau
eru víða að framkvæma þétting-
aráform sem borgarbúar myndu
hafna, rétt eins og við Bústaðaveg-
inn.
Faglegt skipulag eða
slagorðastefna
Hvers vegna skyldi skipulags-
stefna borgaryfirvalda hafa kveikt
ófriðarbál um alla borg? Fyrir því
eru hugmyndafræðilegar ástæður:
Fagleg skipulagsvinna felst í mati á
mörgum og ólíkum umhverfis-
þáttum og skipulagsfræði snúast um
rannsóknir á samverkandi áhrifum
þessara þátta á mannlífið og um-
hverfið. Skipulag þarf því að vinna á
breiðum grunni, með opnum huga
og margvíslegum tölfræðilegum
upplýsingum.
Einhliða, pólitískar slagorða-
stefnur stuðla hins vegar að þröng-
sýni og einhæfni, draga úr yfirveg-
uðu mati og skilningi á því hvernig
þróun eins þáttar hefur áhrif á ann-
an. Þegar slagorð fara að móta sam-
félög og umhverfi snúast þau oft
upp í andhverfu sína eins og þau
hafa nú þegar gert með skipulags-
og samgöngustefnu borgaryfirvalda.
Slagorð draga einnig úr umburð-
arlyndi og hafna oftast lýðræðislegri
samvinnu.
Ákvörðun borgaryfirvalda sl. mið-
vikudag er þó spor í rétta átt og
batnandi mönnum er best að lifa.
En þessi sömu yfirvöld hafa ekki
tekið sönsum fyrr en þau átta sig á
því að skipulag er fyrir íbúana
sjálfa, ekki yfirvöld. Skipulag er alls
staðar og alltaf fyrir íbúana, ekki
einungis korter fyrir kosningar, og
viðbrögð íbúanna við þéttingaröfg-
unum við Bústaðaveg eru skýr
skilaboð um gjaldþrota skipulags-
stefnu.
Eftir Mörtu
Guðjónsdóttur » Borgaryfirvöld vita
að þau eru víða að
framkvæma þéttingar-
áform sem borgarbúar
myndu hafna
Marta Guðjónsdóttir
Höfundur er borgarfulltrúi
Sjálfstæðisflokksins.
Skýr skilaboð um
gjaldþrota skipulagsstefnu
Það ætti ekki að
koma neinum á
óvart að margir
heimshlutar glíma
við erfiða tíma.
Skuggi heimsfarald-
ursins hvílir á okkur
öllum. Hiti, regn og
ofsaveður herja á
okkur nú þegar
loftslagskreppan
herðist.
Sameinuðu þjóðirnar og sam-
starfsaðilar okkar telja að 274
milljónir manna þurfi fé, mat, lyf,
skjól og aðra mannúðaraðstoð í
63 ríkjum. Þetta er 17% aukning.
Fjáröflunarstarf okkar miðar
að því að tryggja að fólk lifi af,
öðlist von og geti lifað við reisn.
Þeir sem við hjálpum hafa orðið
fyrir hamförum, orðið fyrir
barðinu á átökum eða verið
stökkt á flótta einfaldlega vegna
fæðingarstaðar síns.
Afganistan þarfnast nú 4,5
milljarða. Það þarf 2,8 miljarða
til að hjálpa Eþíópíubúum að
sigrast á þurrkum og átökum.
Það kostar 10 milljarða að koma
flóttamönnum víða um heim til
hjálpar.
Að hjálpa þeim sem
eru í mestri hættu
Áætlanir okkar byggjast á fé-
lagslegum og efnahagslegum
staðreyndum. Við reynum að
forðast tvítalningu og erum með-
vituð um kostnað. Við gerum
okkur grein fyrir að við getum
ekki gert allt. Við stefnum að því
að hjálpa tveimur þriðju hlutum
þeirra sem eru í mestri lífshættu
eða hafa tapað öllu.
Í mannúðarstarfi Sameinuðu
þjóðanna og samstarfsaðila okkar
er tekist á við margs konar að-
stæður og oft er um líf eða dauða
að tefla. Árið 2021 útveguðum við
10 milljónum Jemenbúa heilsu-
gæslu og komum í veg fyrir
hungursneyð í Suður-Súdan.
Okkur hefur tekist að verða klók-
ari og skilvirkari. Við notumst í
ríkari mæli við peningaflutninga
og að koma aðstoð til fólks áður
en neyðin nær heljartökum. Við
vitum að hamfarir og stríð herja
öðru vísi á konur en karla. Þær
eru útsettari í ríkari mæli fyrir
kynferðislegu ofbeldi og verða að
leggja meira á sig til að sjá sér
farborða.
Verkefnin eru stundum mjög
sértæk. Nýlega heimsótti ég at-
hvarf fyrir fórnarlömb kynferð-
islegs ofbeldis í Eþíópíu. Það læt-
ur lítið yfir sér, stendur rótum í
nærsamfélaginu og bjargar bók-
staflega lífi kvennanna sem ég
hitti. Þær höfðu verið misnotaðar
í hatrömmu borgarastríði.
Annars staðar í áætlun okkar
fyrir árið 2022 er að finna aðstoð
við Afganistan. Við sjáum um
helmingi Afganistans fyrir mat
og við sjáum sýrlenskum flótta-
mönnum fyrir hita í vetrar-
kuldum. Við bólusetjum milljónir
í Mjanmar fyrir Covid-19 á sama
tíma og við tryggjum skólagöngu
barna annars staðar eftir jarð-
skjálfta eða fellibylji.
Við erum þakklát fyrir að hafa
náð að safna 17 milljörðum dala
til sameiginlegs mannúðarstarfs
okkar. Stærstur hluti þess fjár
kemur úr vasa skattgreiðenda í
auðugum ríkjum. Þetta er sér-
staklega rausnarlega í ljósi Co-
vid-19-faraldursins.
Að festa fé þar sem
það skilar mestu
Engu að síður þurfum við að
minna ríku löndin á að þessi fjár-
útlát eru aðeins lít-
ið brot þess fjár
sem varið er til
hernaðar. Einnig að
ef við ráðum ekki
niðurlögum veir-
unnar alls staðar,
snýr hún aftur til
að ógna okkur.
Barnabörn okkar
munu ekki fyrirgefa
okkur ef við gerum
ekki meira til að
koma í veg fyrir og
búa okkur undir
loftslagshamfarir.
Við höfum á að skipa öflugu
hjálparstarfsbandalagi. Það
skipa jafnt samtök heimamanna
á hverjum stað sem öflugar sér-
stofnanir Sameinuðu þjóðanna.
Ég er stoltur af því að vinna
með þessari fjölbreyttu og sam-
viskusömu sveit hjálparstarfs-
manna sem flestir koma úr röð-
um þeirra samfélaga sem við
þjónum.
Til þess að hjálparstarfsmenn
geti leyst verkefni sín af hendi
verðum við að treysta á að rík-
isstjórnir, fyrirtæki, sjóðir og
einstaklingar láti fé af hendi
rakna til þeirra markmiða sem
tilgreind eru í áætlun okkar um
mannúðarstarf í heiminum 2022
(2022 Global Humanitarian
Overview).
Mannúð og auðmýkt
Auk þess að halda í við sí-
breytilegt neyðarástand víða um
heim, ber hjálparstarfi að líta
sjálft sig gagnrýnum augum.
Okkur ber að hlusta í ríkari
mæli á nauðstatt fólk og gefa því
kost á að vera með í ákvarð-
anatöku. Alþjóðlegu hjálparstarfi
ber að sýna auðmýkt og virðingu
í samstarfi við staðbundnar
stofnanir og stíga til hliðar þeg-
ar þess er ekki þörf.
Við verðum að skera upp her-
ör gegn kynþáttahyggju og
hugsunarhætti nýlendustefnu
innan vébanda stofnana okkar.
Slík hugsun er svik við gildi
okkar og grefur undan lögmæti
okkar. Við verðum líka að bregð-
ast harðar við misferli og mis-
notkun.
Nútímamannúðarstarf á rætur
að rekja til blóðugra styrjalda í
Evrópu á nítjándu öld. En að-
stoð við bágstadda stendur
sterkum rótum í öllum menning-
arheimum og heimshlutum. Við
erum öll hjálparstarfsmenn.
Auðug ríki hafa varið trillj-
ónum í aðstoð við þegna sína
tengslum við Covid-19, hvort
heldur sem er atvinnuleys-
isbætur eða ókeypis bólusetn-
ingar. Þetta er mannúðarastoð
eða hjálparstarf í þágu eigin
borgara. Í samanburði er 41
milljarðs dala ákall til langtíma
hjálparstarfs aðeins dropi í haf-
ið. Víða felst langtímalausn
vanda í friðarsamningi eða lang-
vinnri og kostnaðarsamri efna-
hagslegri þróun. En í millitíðinni
þurfum við á mannúðaraðstoð að
halda til þess að halda fólki á
floti og bjarga lífi þess.
Slíkt er aldrei of dýru verði
keypt.
Hjálparstarf er
aldrei of dýru
verði keypt
Eftir Martin
Griffiths
Martin Griffiths
»Engu að síður þurf-
um við að minna
ríku löndin á að þessi
fjárútlát eru aðeins lít-
ið brot þess fjár sem
varið er til hernaðar
Höfundur er framkvæmdastjóri
hjálparstarfs Sameinuðu
þjóðanna.