Morgunblaðið - 18.02.2022, Page 20

20 MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 18. FEBRÚAR 2022
✝
Hólmfríður
Skúladóttir
fæddist á Hvamms-
tanga 26. júní 1947.
Hún lést á sjúkrahús-
inu á Hvammstanga
8. febrúar 2022.
Foreldrar Hólm-
fríðar voru hjónin
Halldóra Ingibjörg
Þórðardóttir Líndal
f. 20. júní 1914 d. 30.
júní 1987 og Skúli
Magnússon f. 9. ágúst 1916 d. 17.
nóvember 1969.
Bróðir Hólmfríðar er Þórður
Skúlason f. 27. júlí 1943.
Hólmfríður giftist Þorvaldi
Böðvarssyni f. 24. júlí 1946 á
gamlársdag 1969.
Hólmfríður og Þorvaldur
eignuðust þrjú börn.
1. Guðfinna Halla f. 14. júní
1970 gift Baldri Eiríkssyni f. 1969
og eiga þau tvö börn, Rannveigu
Dóru f. 1995, sambýlismaður
hennar er Kolbeinn Tumi Kára-
Hrútafirði og að síðustu í Hús-
mæðraskólann að Laugalandi í
Eyjafirði. Hún starfaði við versl-
unarstörf, á prjóna- og sauma-
stofunni Drífu og í eldhúsi
sjúkrahússins á Hvammstanga
en hætti þar 67 ára 2013.
Aðalstarf Hólmfríðar, eða
Lillu eins og hún var ávallt köll-
uð, var þó að reka heimili þeirra
hjóna. Mikill gestagangur var á
heimilinu og oft þurfti að hýsa og
fæða aðkomufólk sem tengdist
vinnu eiginmannsins. Hún var
virkur þátttakandi í sínu nær-
samfélagi og sinnti ýmsum fé-
lags- og sjálfboðastörfum meðal
annars í kvenfélaginu Björk þar
sem hún var gerð að heið-
ursfélaga fyrir nokkrum árum.
Lilla var ötul ræktunarkona. .
Hún tók virkan þátt í gróðursetn-
ingum hjá skógræktarfélaginu í
Kirkjuhvammi ásamt því að
gróðursetja í eigið land að Grund
í Vesturhópi með eiginmanni og
börnum en þar er búið að gróð-
ursetja í um 70 ha. og vex upp
vörpulegur skógur.
Hún verður jarðsungin frá
Hvammstangakirkju í dag, 18.
febrúar 2022, klukkan 14.
Hlekkur á streymi:
https://www.mbl.is/andlat
son f. 1990 og Þor-
vald Tuma f. 2001.
2. Skúli Magnús
f. 12. apríl 1973
kvæntur Írisi Björk
Baldursdóttur f.
1973 og eiga þau
tvo syni, Baldur f.
2001 og Ara f.
2005.
3. Harpa f. 16.
maí 1980, sambýlis-
maður hennar er
Guðmundur Atli Pétursson f.
1981. Börn Hörpu og Haraldar
Ægis Guðmundssonar eru Hall-
dóra Björg f. 2003 og Matthildur
f. 2009. Sonur Guðmundar er
Aron Berg f. 2012.
Hólmfríður ólst upp á
Hvammstanga og bjó þar alla tíð
að undanskildu rúmlega hálfu
ári sem hún bjó í Borgarnesi en
þar hófu þau Þorvaldur sinn bú-
skap. Hólmfríður gekk í barna-
skólann á Hvammstanga og það-
an fór hún í Reykjaskóla í
Elsku elsku amma Lilla mín
lést í svefni 8. febrúar eftir langa
og erfiða baráttu við krabbamein.
Þessi magnaða kona og hörkutól
barðist þangað til alveg í endann
þegar ekkert var eftir til að berj-
ast fyrir. Amma tók mig í fangið
við 6 ára aldur þegar Matthildur
systir mín, hitt hörkutólið, fæddist
mikið veik og mamma mín og
pabbi gátu ekki haft mig hjá sér á
spítalanum. Amma og ég vorum
að læra saman þýskuheimanámið
(konan kunni ekki einu sinni
ensku) á Hvammstanga og lærð-
um saman á Skype til að sjá fólkið
okkar í Austurríki.
Núna er þetta minn fyrsti miss-
ir. Þegar ég var 6 ára hélt ég að
amma mín væri alvitur. Nú þegar
ég hugsa til baka, er það dálítið
fyndið þar sem við kenndum hvor
annarri svo margt á þeim tíma.
Hún kenndi mér þó að sauma og
svo seinna að prjóna. Hún kenndi
mér á hrærivélina inni í eldhúsi og
sagði mér frá strák sem missti
puttana við að fikta í henni gang-
andi. Hún kenndi mér að finna
gersemar á nytjamarkaðinum og
kenndi mér að jarða fuglana sem
skölluðu gluggann okkar á sólrík-
um degi. Amma passaði alltaf svo
vel upp á alla og allt í kring. Hún
gerði allt vel sem hún tók sér fyrir
hendur, þótt það væri nú alls ekki
alltaf skemmtilegt eða auðvelt.
Mér finnst við amma alltaf hafa
átt sérstaka tengingu. Við vorum
mikið tvær þegar ég var að alast
upp og það eru fáir sem voru mér
jafn nánir og hún, þótt ég hafi
stundum gleymt að sýna það. Hún
vissi það nú alveg samt. Amma var
fyndin og stríddi mér oft fyrir alls
kyns hluti, en þar sem hún varð
aldrei reið gat maður treyst henni
fyrir öllu. Hún vissi hverju hún
átti að halda fyrir sig, svona að
mestu leyti.
Í síðasta samtalinu okkar var
hún aðeins að skamma mig fyrir
kjánaskap í mér, en hún gerði það
í síma þar sem enginn annar í fjöl-
skyldunni mátti vita hvað ég gerði
af mér. Hún sagði engum, ekki
einu sinni afa. Jú, svo töluðum við
um útskriftina mína sem hún
sagðist hlakka mikið til. Covid hélt
okkur í sundur en hún hafði fólkið
sitt hjá sér. Hún var ekki mjög
væmin en það færðist klárlega allt
yfir á mig. Hún gerði alltaf allt fyr-
ir alla alltaf en núna þarf ég að
vökva hindberin í gróðurhúsinu
fyrir hana. Passa að þau verði allt-
af rauð og sæt.
Hún á stóran hlut í mér, stærri
en ég kannski gerði mér grein fyr-
ir.
Það kemur svo margt í ljós við
missi eins og þennan. Ég mun
sakna hennar alveg ógurlega.
Góða nótt og sofðu rótt amma mín.
Bregður lítil býfluga á leik
í hlýja gróðrinum
á hól
á Hvammstangabrautinni 32.
Næringin sem sunnan henni færir
Gerir hana svo væna og sátta
Birta fyrir lífinu fram undan
og blómunum í garðinum um leið.
Þarna situr hún amma mín
á viðarstólnum sínum á skræfaþurri
stéttinni.
Fylgist með flugunni flögra í átt til
hennar.
En hrædd er hún ekki, bara ánægð og
hreykin.
Hreykin með garðinn sinn
og öllu sem honum tilheyrir.
(Halldóra Björg Haraldsdóttir)
Þín Halldóra Björg.
Elsku amma Lilla hefur kvatt
þennan heim allt of snemma.
Amma fékk risastórt verkefni í
hendurnar þegar hún greindist
með krabbamein, stuttu eftir
hjartaáfall. Hún barðist eins og
hetja allt til enda og sýndi ótrúleg-
an styrk.
Amma var dásamleg kona. Hún
var fyndin, stríðin og svindlaði
stundum í Gaur. Amma vildi allt
gera fyrir fólkið sitt. Húsmóðir með
stóru H-i og átti alltaf til nýbakað
bakkelsi fyrir gesti og gangandi.
Hún tók alltaf vel á móti öllu sínu
fólki og öllum sem þeim fylgdu.
Amma var mikil handavinnu-
kona og sem krakka fannst mér
fátt skemmtilegra en að kíkja í
heimsókn á saumastofuna eða
kíkja í alla kassa og skúffur í
Handavinnuhöllinni. Amma mikl-
aði hlutina ekki fyrir sér þegar
kom að prjóna- eða saumaskap,
frekar en öðru, enda lítið mál að
skella í lopapeysu á nokkrum dög-
um að hennar mati, eða þá ferm-
ingarkjól.
Við amma vorum miklar vin-
konur og ég er þakklát fyrir það
samband sem við áttum. Það voru
ófá símtölin milli okkar síðustu ár-
in, þar sem við ræddum allt milli
himins og jarðar. Oftar en ekki
hringdi ég til að fá aðstoð við
prjónaskap, heimilisstörf eða eitt-
hvað álíka og amma hafði alltaf
svörin. Síðasta hálfa árið snerist
að mestu um spurningar tengdar
nýfæddum börnum, enda er eitt
lítið langömmubarn á leiðinni.
Þær fá ekki að hittast í hefð-
bundnum skilningi, en litla stúlk-
an fær þó að njóta þess að fara í
tandurhrein og straujuð rúmföt
frá langömmu Lillu. Amma tók
ekki annað í mál í sumar en að
ganga í það verkefni sjálf, því ekki
ætlaði hún að senda okkur með
óstraujuð rúmföt milli landa!
Það er vont og skrýtið að þurfa
að kveðja ömmu svona snemma.
Hennar verður sárt saknað en
minning hennar mun lifa í hjört-
um allra sem hún snerti. Ég mun
minnast ömmu við hverja prjón-
aða lykkju, í hvert sinn sem ég
strauja rúmföt heimilisins og þeg-
ar ég vökva blómin mín. Ég veit
hún mun fylgjast með fólkinu sínu
áfram, hvaðan sem það verður.
Elsku amma mín, takk fyrir allt og
við sjáumst síðar.
Rannveig Dóra Baldursdóttir.
Elsku besta amma mín. Þú
munt alltaf vera elskuð mjög mikið
í þessari æðislegu fjölskyldu og það
munu allir hugsa mikið um þig allt-
af. Við eigum öll svaka fallegar og
góðar minningar um þig og um
okkur fjölskylduna saman og við
hjálpuðum hvert öðru alltaf í gegn-
um erfiða tíma. Þú varst mjög oft
tilbúin með kökur og nýbúin að
baka stundum þegar við komum.
Þú varst alltaf að gera eitthvað gott
fyrir alla. Þér fannst skemmtilegt
að fara í sund og synda aðeins. Mér
fannst þú dugleg að láta ekkert
stoppa þig þegar þú varst hérna
heima og samt svolíið veik en þú
vildir samt ennþá gera fullt af þess-
um hlutum sem þér fannst
skemmtilegir eins og til dæmis að
hitta vinkonur þínar, fara í sund og
planta blómum og fara svo í sveit-
ina okkar sem heitir Grund. Þér
fannst svo gaman að vera þarna
með okkur öllum líka.
Þú varst svo glöð og kát þegar
við öll komum til þín og afa. Við
spiluðum oft saman og svo varstu
líka alltaf tilbúin að vera með mér
ef ég fékk ekki að vera með hinum
krökkunum og mamma ekki ná-
lægt, þá varstu alltaf til staðar til
að gera eitthvað með mér. Ég fór
stundum með þér að vökva blómin
í kirkjugarðinum og í heimsókn til
vinkvenna þinna. Það var gaman
þegar við vorum saman!
Þú heklaðir fullt af dýrum og
mér finnst gott að eiga þau hjá
mér.
Ég sakna þín amma mín og ég
vona að þér líði betur núna.
Þín
Matthildur.
Í þrjú ár barðist Lilla systir mín
við krabbameinið. Það var mikið
lán þegar hún komst norður á
Sjúkrahúsið á Hvammstanga og
gat verið samvistum við fólkið sitt
heima um jólin og sínar síðustu
stundir.
Að undanförnu spjölluðum við
dálítið saman í síma og nú síðast
fjórum dögum áður en hún dó. Þá
var hún þrotin kröftum og ljóst í
hvað stefndi en hugurinn var skýr
og hún sagði fréttir að norðan.
Þetta voru nokkuð sérstök samtöl
og við ræddum ýmislegt sem við
höfðum aldrei áður gert. Það voru
uppvaxtarár okkar í Víðigerði,
fólkið sem að okkur stóð og mann-
líf á Tanganum á þeim tíma.
Öll sumur lögðust foreldrar
okkar út í vegavinnutjöldin. Þar
var ég hjá þeim meðan Lilla var
heilu sumurin hjá afa okkar og
ömmu í litla húsinu þeirra neðan
við Víðigerði. Þar lærðum við bæði
að lesa með bandprjónsaðferðinni.
Stundum vorum við þó saman í
tjöldunum og þar dvaldi hún síðan
meira eftir að ég varð 11 ára og fór
að vera í sveitinni. Ég var fjórum
árum eldri og ekki alltaf góður við
systur mína en það jafnaði sig
fljótt. En stundum bitnaði það líka
á vinkonum hennar, þessum
englaljósum.
Við Lilla rifjuðum upp glaðar
stundir eins og jólin, hvað afi og
amma komu seint með pakkana
vegna jólamessunnar og þegar
Hólmfríður
Skúladóttir
✝
Dóra Ólafs-
dóttir fæddist í
Sigtúnum á Kljá-
strönd í Grýtu-
bakkahreppi í Suð-
ur-Þingeyjarsýslu
6. júlí 1912. Dóra
lést að morgni 4.
febrúar 2022, á
110. aldursári.
Foreldrar henn-
ar voru Ólafur
Gunnarsson út-
gerðarmaður og Anna María
Vigfúsdóttir húsfreyja. Að
loknu gagnfræðaprófi frá Gagn-
fræðaskólanum á Akureyri, síð-
ar MA, fór Dóra til Kaupmanna-
hafnar. Eftir það var hún tal-
símavörður hjá Landsímanum á
Akureyri í rúm 40 ár, á árunum
1936 til 1978. Hún bjó lengst af í
Norðurgötu 53 þar
í bæ. Dóra var orð-
in 100 ára þegar
hún hætti að sjá um
sig sjálf í Norður-
götunni og fluttist í
hjúkrunarheimilið
Skjól í Reykjavík.
Eiginmaður
Dóru var Þórir Ás-
kelsson, sjómaður
og seglasaumari.
Hann lést árið
2000. Sonur Dóru og Þóris er
Áskell blaðamaður og dóttir
Dóru er Ása Drexler sem búsett
er í Bandaríkjunum.
Dóru verður sungin sálu-
messa í Péturskirkjunni á Akur-
eyri í dag, 18. febrúar 2022,
klukkan 13. Jarðsett verður í
Grenivíkurkirkjugarði síðdegis.
Ég fel í forsjá þína,
Guð faðir, sálu mína,
því nú er komin nótt.
Um ljósið lát mig dreyma
og ljúfa engla geyma
öll börnin þín, svo blundi rótt.
(Matthías Jochumsson)
Dóra tengdamóðir mín er látin.
Hún fór sátt og í friði enda búin að
bíða lengi eftir því að hitta mann-
inn sem hún elskaði, foreldra,
systkini og gamla vini.
Eðlilega koma upp í hugann
margar góðar minningar þegar
jafn góð kona og Dóra yfirgefur
þetta jarðlíf. Fyrstu kynni mín af
henni voru þegar ég kom á heimili
þeirra Þóris í Norðurgötu 53 fyrir
rúmum 40 árum. Það var gæfa
mín að fá að kynnast þeim og um-
gangast í áratugi. Dóra tók mér
afskaplega vel og sýndi mér um-
hyggju og ástríki. Hún var óþreyt-
andi að kenna mér handavinnu
enda afkastamikil á því sviði. Þau
eru ófá prjónuðu dýrin hennar
sem hafa glatt ungar sálir. Dóra
var sívinnandi og oftar en ekki fyr-
ir aðra. Hún var fróð enda hafði
hún áhuga á bókmenntum og
raunar öllu sem lífsanda dregur.
Hún unni sínu heimili og ástvinum
og var heimakær, hafði yndi af
blómum, bæði úti og inni. Eitt árið
fengu þau hjónin viðurkenningu
fyrir fallegan garð í Norðurgötu.
Fáa hef ég þekkt sem betur vönd-
uðu verkin sín. Og hún var traust
kona og vel gefin. Áhugi hennar á
þjóðmálum var mikill enda kaus
hún í öllum alþingis- og sveitar-
stjórnarkosningum. Eitt sinn er
hún var á leið í sunnudagskaffi til
systur sinnar í Reykjavík sagði
hún með tilhlökkun í röddinni:
„Nú verður veisla og heimsmálin
rædd.“ Þegar ég kynntist Dóru
var hún hætt að vinna úti og í
Norðurgötu ríkti einstakur blær
festu og hlýju sem ég skynjaði
fljótt. Alltaf var einhver heima,
yfirleitt þau bæði enda einkar
samrýnd hjón.
Aðalsteinn sonur minn var
fimm ára þegar hann kynntist
fyrst þessu góða fólki og þegar
hann, sjö ára, byrjaði í Glerár-
skóla kom Þórir oft í hádeginu að
sækja hann svo hann fengi kjarn-
góðan mat en á þeim tíma var ekki
boðið upp á heita máltíð í skólan-
um. Þau vildu allt gera fyrir
drenginn. Að kynnast slíkum per-
sónum er sannarlega þakkarvert.
Dóra bar aldurinn vel en síð-
ustu árin plagaði hana slæm heyrn
og sjón og notaði hún stækkunar-
gler við lesturinn. Hún var alltaf
grönn og kvik í hreyfingum, gekk
til og úr vinnu og lengi fór hún
daglega í sund.
Það var gott að vera samferða
Dóru og eiga hana að. Ég minnist
hennar sem konu sem var kát og
glöð og sterkur persónuleiki. Þeg-
ar ég kveð hana hinstu kveðju er
mér þakklæti efst í huga. Ég er
þakklát fyrir umhyggjusemina
sem hún sýndi mér og börnum
mínum alla tíð. Þar sem góðir
menn eru, þar eru guðs vegir.
Blessuð sé minning Dóru Ólafs-
dóttur.
Vilborg Aðalsteinsdóttir.
Kær móðursystir mín, Dóra,
hefur nú kvatt þetta jarðlíf 109 ára
gömul. Með henni er horfin af
sjónarsviðinu stórbrotin kona sem
lifði tímana tvenna.
Dóra ólst upp í Sigtúnum á
Kljáströnd við austanverðan
Eyjafjörð. Í Sigtúnarhúsinu
bjuggu tvær fjölskyldur, foreldrar
Dóru, þau Ólafur Gunnarsson og
Anna María Vigfúsdóttir, ásamt
systur Ólafs, Guðríði, og manni
hennar, Sigurði Ringsted. Sam-
tals voru börnin 13. Á fyrstu ára-
tugum 20 aldar var stunduð út-
gerð frá Kljáströnd og þurftu allir,
ungir sem aldnir, að leggja sitt af
mörkum – börnin lærðu snemma
að vinna.
Dóra gekk í barnaskóla á Greni-
vík og lauk síðan gagnfræðaprófi
frá Gagnfræðaskólanum á Akur-
eyri. Þá lá leið hennar til Kaup-
mannahafnar þar sem hún starfaði
í tvö ár. Fljótlega eftir heimkomu
hóf Dóra störf sem talsímakona hjá
Landsímanum á Akureyri þar sem
hún vann í fjörutíu ár.
Dóra lifði öld mikilla breytinga,
öld tækni og framfara, heims-
styrjalda og heimsfaraldra. Hún
átti yfir hundrað ára gamlar minn-
ingar – mundi til dæmis eftir
bjarma yfir Vaðlaheiði frá Kötlu-
gosi 1918 og Frostavetursins
mikla, sama ár, minntist hún að
hætti barnsins, þ.e. að þau krakk-
arnir léku sér á ísjökum í fjöru-
borðinu á Kljáströnd.
Dóra var sterkur perónuleiki,
hún var jafnlynd, glaðlynd, hlý og
gefandi og líka ákveðin og föst fyr-
ir, sjálfstæð, stolt og bar tilfinn-
ingar sínar ekki á torg. Hún tók
því sem að höndum bar af æðru-
leysi. Hún lét sér ekki verk úr
hendi falla og þegar hún átti lausa
stund, las hún eða prjónaði. Dóra
var verðugur fulltrúi þeirrar kyn-
slóðar sem lagði grunn að velferð-
arsamfélagi okkar.
Dóra hélt heimili á Akureyri en
brá búi 100 ára er hún flutti suður.
Það var bæði gott og gefandi að
koma til Dóru, hún tók fólki fagn-
andi, var gestrisin og alltaf var
eitthvað áhugavert að tala um því
hún fylgdist með og hafði skoðanir
á hlutunum.
Dóra var virt af sínu fólki. Síð-
ustu hálfa öldina, eftir að foreldrar
hennar féllu frá og hún elst eftir-
lifandi sjö systkina, var litið til
hennar sem höfuðs stórfjölskyld-
unnar. Þau systkinin voru einstak-
lega samheldin alla tíð, einkum
minnist ég þeirra styrku banda
sem tengdu þær systur, Dóru og
mömmu mína, Guðríði.
Seigla er eiginleiki sem ein-
kenndi Dóru og kom sterklega
fram síðustu árin en þegar erfið-
leika bar að garði þá sagði hún
bara „ég kvarta ekki, guð ræður“.
Dóra var föst fyrir og staðráðin í
því að halda sínu sjálfstæði eins og
kostur var, hún ætlaði sér að
standa í fæturna þar til yfir lyki og
til þess að viðhalda virkni til hugar
og handa prjónaði hún og las sér
til fróðleiks og ánægju.
Elsku Dóra, margs er að minn-
ast í gegnum tíðina. Við kveðjum
þig með söknuði, við Gunna Sif
dóttir mín, bræður mínir Mummi,
Gunni og Óli og mágkona Inga
Lára. Nú ert þú komin yfir í hand-
anlandið, þú hlakkaðir til sam-
funda við ástvini sem voru farnir á
undan þér og sem þú eflaust dvel-
ur nú hjá í góðu yfirlæti.
Ég votta nánustu fjölskyldu
Dóru, dóttur hennar Ásu og fjöl-
skyldu í Kaliforníu og Áskeli syni
hennar og fjölskyldu mína dýpstu
samúð.
Halldóra Haraldsdóttir.
Við systkinin viljum minnast
einstakrar manneskju, Dóru
Ólafsdóttur móðursystur okkar.
Dóra var jákvæð og hjartahlý
manneskja sem tók öllu með jafn-
aðargeði. Hún geislaði af hljóðlátri
lífsgleði og það var alltaf gott að
eiga samverustundir með henni
en þær ná nú yfir vel ríflega hálfa
öld. Dóra var með á nótunum fram
undir síðasta dag hvort sem um
var að ræða atburði innan fjöl-
skyldunnar, stöðu heimsmála, inn-
lent dægurþras eða úrslit í lands-
leikjum. Dóra hélt lífsgleðinni alla
ævi og sá gleði og tilgang í hverj-
um degi. Það lýsir henni vel þegar
hún í aðdraganda 100 ára afmæl-
isins fékk áhuga á sögu Auðar
djúpúðgu. Veturinn fyrir afmælið
fór í að greina ættartengsl hennar
við Auði og lestur á Laxdælu. Að
eigin ósk var svo 100 ára afmæl-
isgjöfin kynnisferð um slóðir Auð-
ar í Dalasýslunni með nánustu
fjölskyldu.
Við systkinin vorum þeirrar
gæfu aðnjótandi í uppvexti okkar
að umgangast Dóru og Þóri Ás-
kelsson eiginmann hennar. Á
heimili þeirra hjóna í Norðurgöt-
unni var alltaf tekið á móti okkur
með kostum og kynjum og heim-
sókn til þeirra var fastur liður í
ferðum fjölskyldunnar norður í
land. Sem börnum fannst okkur
ævintýraljómi yfir Norðurgöt-
unni, verkstæðinu þar sem Þórir
stundaði seglasaum og garðinum
þar sem Dóra ræktaði meðal ann-
ars eldliljur, steinasafni Dóru og
dýrunum sem hún prjónaði af svo
mikilli list.
Flest nutum við systkinin gest-
risni þeirra hjóna þegar við Hafn-
firðingarnir stunduðum sumar-
vinnu á Akureyri á okkar yngri
árum. Þórir útvegaði vinnuna og
Dóra Ólafsdóttir HINSTA KVEÐJA
Nú sefur jörðin sumargræn.
Nú sér hún rætast hverja bæn,
og dregur andann djúpt og rótt,
um draumabláa júlínótt.
Við ystu hafsbrún sefur sól,
og sofið er í hverjum hól.
Í sefi blunda svanabörn
og silungur í læk og tjörn.
(Davíð Stefánsson frá Fagraskógi)
Elsku amma Dóra. Takk
fyrir allar minningarnar.
Guð geymi þig.
Laufey Dóra.