Morgunblaðið - 29.04.2022, Side 18

18 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 29. APRÍL 2022
Nú eru að koma fram
afleiðingar samkeppni
stóru efnisréttarfyr-
irtækjanna, sem hafa
sankað að sér efni til að
geta startað eigin
streymisveitum á
heimsvísu, með tilkynn-
ingu um mikið hrun
áskrifta hjá Netflix.
Ástæða þess að HBO
Max/go er ekki enn
komið hingað eru gamlir samningar
þeirra við innlenda aðila um „heimili
HBO“ á Íslandi og annarra sjónvarps-
aðila sem sömdu um sýningarrétt hér.
Flestir þessir samningar eru þó að
renna sitt skeið á enda og þess því
varla langt að bíða að Warner/
Discovery-samsteypan nemi land á Ís-
landi, en fyrir eru jú Disney, Viaplay
og Netflix. Einhverjir fleiri eru einnig
að hugsa sér til hreyfings hingað.
Áskriftarverð telst sanngjarnt fyrir
þá þjónustu sem er í boði, en ef heim-
ilið er með 3-4 streymisveitur og
kannski eina innlenda þá er mán-
aðargjaldið farið að slaga hátt í 20
þúsund kallinn, sem er ágætlega vel í
lagt.
Ungt fólk velur að einhverju leyti
enn að hala niður efni og horfa á plex-
ið sitt með öðrum, en margir eru enn
að átta sig á þessum breyttu neyslu-
venjum á afþreyingarefni og bíða og
sjá til og láta sér nægja að horfa á
Símann og sætta sig við auglýsingar á
korters fresti og láta það og RÚV
bara nægja.
Sem stendur er Filmflex eina
streymisveitan sem stendur utan
eignaraðildar fjarskiptafyrirtækja og
erlendrar eigu.
Að mínu mati eiga fjarskiptafyr-
irtækin alls ekki að vera að basla í að
eiga og reka vod-leigur yfir höfuð
heldur semja við eins og eina eða tvær
stórar streymisveitur og bjóða með
einhverjum net- og símapakka, það
fer best á því rekstrarlega.
Þegar Filmflex var að fæðast var
uppleggið einfaldlega að setja hér upp
vod-leigu í samstarfi við Blockbuster
og var unnið að því í nokkurn tíma,
þegar það rann upp fyrir Dönunum,
sem stýrðu dæminu, að Ísland er
hreinlega ekki ábatasamur markaður.
Textun og kostnaður við að koma
dæminu á framfæri myndi fljótt
þurrka upp hagnaðinn og því fór sem
fór. Svona örmarkaður er ekkert grín
rekstrarlega séð og því
var það bara spurning
hvort ég ætti að halda
þessu dæmi áfram eða
hreinlega hætta. Þegar
streymismarkaðurinn er
skoðaður þá eru það litlu
sérhæfðu leigurnar í
löndunum í kringum
okkur sem eru að sækja í
sig veðrið. Myndir sem
aldrei munu ná athygli
stóru veitnanna, einmitt
vegna þeirra hindrana
sem taldar eru upp að ofan, og það
varð því ofan á að koma með eina sér-
hæfða og sjá til hvað gerist.
Filmflex fagnar því nú um þessar
mundir að hafa verið í loftinu í tæpa
fimm mánuði og á þessum tíma er
leigan að vaxa í hverjum mánuði.
Auglýsingum er beint aðeins um
samfélagsmiðla á markhópinn 45-65,
sem virðist taka því fagnandi að geta
leigt sér eina og eina mynd sem ekki
er að finna hjá öðrum með íslenskum
texta, og því er það ágætis staðfest-
ing á að það að sérhæfa sig er góð
hugmynd, sama hvað við á.
Markaður fyrir svona sérhæfða
eigu verður aldrei talinn í tugþús-
undum viðskiptavina, það er næsta
víst, en í einhverjum þúsundum er
raunhæft markmið.
Allt hefur sinn vitjunartíma og það
tekur ávallt 9-16 mánuði í afþreying-
arbransanum að kynna nýtt konsept.
Á meðan eru stóru streymisveiturnar
að rífast um kúnnana, hrapa í millj-
ónavís á mörkuðum og það er bara
spurning hvenær í raun þessar stóru
streymisveitur sameinast undir ein-
hverri regnhlíf á heimsvísu.
Litla sjoppan á horninu, Filmflex,
mun ekki þurfa að hafa áhyggjur af
þessu, hún er bara opin og bætir við
sig þremur eða fjórum kúnnum á dag
og á meðan það eru til gamlar og góð-
ar bíómyndir sem söluaðilar erlendis
eru reiðubúnir að selja manni fyrir
lítinn pening til að þjónusta örmark-
aðinn Ísland þá segjum við bara eins
og alltaf áður: þetta reddast allt sam-
an!
Smá hugleiðing um
streymismarkaðinn
Eftir Hólmgeir
Baldursson
Hólmgeir Baldursson
» Svona örmarkaður
er ekkert grín
rekstrarlega séð.
Höfundur er áhugamaður um
kvikmyndir.
Holmgeir@filmflex.is
Nú er stutt til kosn-
inga og vandamál borg-
arinnar ættu að vera í
umræðunni en eru það
ekki. Borgarstjóri
minnist tæplega á þau
vandamál sem hrúgast
upp. Skuldir borg-
arinnar eru komnar
langt fram úr greiðslu-
getu borgarsjóðs. Vandi
umferðartafanna
stækkar hratt, tafa-
kostnaðurinn er nú 50-60 milljarðar
á ári. Borgarstjórnin boðaði fyrir
mörgum árum allsherjarlausn,
borgarlínu, en nú er annað komið í
ljós, hún eykur vandann. Óbein játn-
ing á þessu liggur fyrir, það er
ákvörðun Strætó bs. að draga sam-
an þjónustuna eins og nýlega var
gert. Líka var farið í miklar fram-
kvæmdir við að leggja hjólastíga og
gangstéttir sem áttu að draga úr
bílaumferð, en sú stéttabarátta skil-
ar engu nema kostnaði.
Pólitískar og faglegar orsakir
Það fer ekki á milli mála að orsak-
ir þessa vanda eru bæði pólitískar
og faglegar. Í áraraðir
hefur engin áhersla
verið lögð á að halda
uppi faglegum styrk
borgarkerfisins, en
þeim mun meiri
áhersla lögð á kreddu-
pólitík, t.d. baráttu til
að fækka bílum sem
engu hefur skilað.
Hvatt var til hjólreiða
og gönguferða, sem
hefur borið þann
árangur að fleiri hjóla
og ganga sér til
heilsubótar um helgar, en áhrifin á
samgöngurnar eru nákvæmlega
engin þótt Reykjavík sé að birta töl-
fræði sem á að benda til hins gagn-
stæða. Þá er ótalin skipulagsvillan
að banna öll mislæg gatnamót en
raða niður umferðarljósum í staðinn
og halda þannig þjóðvegakerfi höf-
uðborgarsvæðisins í gíslingu á hálf-
um afköstum. Það kostar tiltölulega
fá mislæg gatnamót til viðbótar
þeim mörgu sem fyrir eru að laga
þetta og koma umferðinni í sæmi-
legt lag. Ein mislæg gatnamót eins
og Reykjanesbraut/Bústaðavegur
laga mikið og borga sig upp á innan
við ári.
Bætir í loftslagsvandann
Þessi afstaða Reykjavíkurborgar
veldur mikilli umframeyðslu á bif-
reiðaeldsneyti. Þetta hefur ekki ver-
ið rannsakað vel, það er líka töluverð
vinna, en verðugt samvinnuverkefni
Vegagerðarinnar og Samgöngu-
stofu. Mun betra verkefni en að
teikna borgarlínu, hún bætir bara í
þennan vanda. Bílar í hægagangi
eyða miklu eldsneyti umfram þörf,
minnsta eyðsla á kílómetra er á 60-
80 km/klst. hraða. Í fljótu bragði má
áætla að umframeldsneytiseyðsla
vegna umferðartafa sé 10.000-20.000
tonn á ári. Þetta samsvarar kolefn-
islosun allt að 60.000 tonn á ári af
CO2, til viðbótar kemur ryk og önn-
ur mengun. Það verður að ætlast til
að Reykjavík komi með mótvægis-
aðgerðir sem virka. Ef ekki, geta
þessar tölur þrefaldast á tiltölulega
stuttum tíma.
Bættar almenningssamgöngur
Þetta er orðið mantra sem stjórn-
málamenn hafa hver upp eftir öðr-
um án þess að gera sér grein fyrir
raunveruleika málsins. Þeir halda
allir að ekkert sé hægt að gera nema
byggja borgarlínu. Hún er fram-
lenging á núverandi strætókerfi á
mjög dýrum sérakbrautum sem
geta ekkert gert nema koma í veg
fyrir seinkanir, þær eru mjög litlar.
Strætó stendur sig vel og seinkar
mjög lítið. Hvernig á þá að bæta
kerfið? Bandarískur sérfræðingur
lýsti því í fyrirlestri 2015 (sjá Þór-
arin Hjaltason, Mbl. 12. apríl 2022),
en enginn hjá Reykjavíkurborg virð-
ist muna eftir þeim fyrirlestri í dag,
sem verður að teljast slæm fagleg
villa. Aðalatriðið í hans tillögum til
að bæta almenningssamgöngur var
einfalt; þétta ferðir, og láta reynsl-
una af því segja til um næsta skref í
ferlinu. Enga nýja stóra vagna, eng-
ar sérbrautir nema samkvæmt þörf
og þá hægra megin. Og hér má bæta
við: ekkert í hans fyrirlestri ýtti
undir stórt borgarlínustökk í anda
Maó Tse, þ.e.a.s. þreföldun á far-
þegafjölda í einni svipan.
Hvað með framtíðina?
Ætlar borgarstjórn Reykjavíkur
einhvern tíma að hætta að búa til
dýra loftkastala og hætta mistökum
eins og viðgerð á bröggum eða
byggingu á sorpmóttökustöð o.fl.?
Menn geta haldið að nóg sé komið af
klúðri og nú hljóti að verða breyting
á en það þarf ekki að vera. Sam-
göngumálin eru þar í mikilli hættu
eins og rakið hefur verið en fleira
kemur til. Sem dæmi má taka að nú
stendur til að byggja nýtísku sorp-
brennslustöð í staðinn fyrir mót-
tökustöðina Gaju sem ekki virkar.
Þetta er 30 milljarða verkefni og
möguleikarnir á mistökum enda-
lausir; þar eru bæði staðarvalið,
hönnunin og reksturinn sem þurfa
að ganga upp. Þetta eru faglega
mjög vandasöm verkefni, fagleg
þekking og stjórnunargeta hjá þeim
sem er að byggja verður að vera
fyrir hendi svo ekki fari allt úrskeið-
is. Er hún það?
Eftir Jónas Elíasson » Ástand samgöngu-
mála er orðið slæmt
vegna tafa sem vaxa
mjög hratt, tafakostn-
aður mikill og Reykja-
vík stendur gegn um-
bótum.
Jónas Elíasson
Höfundur er prófessor.
jonaseliassonhi@gmail.com
Kreppa í samgöngum höfuðborgarsvæðisins
Í Víðidal er meðal annars byggð
hesthúsa sem leggur mikilvæga
undirstöðu fyrir starfsemi hesta-
íþróttarinnar hér á landi. Fá ef
nokkur haldbær rök hníga að því
að þetta svæði, sem nú er lagt
undir hesthús, víki fyrir annarri
starfsemi, t.d. íbúðabyggð.
Eigi að síður steðjar viss skipu-
lagsvandi að hesthúsabyggðinni.
Reykjavíkurborg á landið undir
húsunum en leigir hesthúsaeig-
endum það. Af sögulegum ástæð-
um gilda mismunandi leiguskil-
málar. Það gerir að verkum að
margir hesthúsaeigenda eiga það á
hættu að standa straum af kostn-
aði af því að láta hús sín víkja að
leigutíma loknum.
Aðrir hesthúsaeigendur hafa
hins vegar tryggingu í sínum
samningum um að Reykjavík-
urborg borgi eigendum sannvirði
mannvirkjanna, sé þeim gert að
víkja í lok leigutímans. Í öðrum
sveitarfélögum, t.d. á Spretts-
svæðinu í Garðabæ og í Kópavogi,
eru ákvæði um að sveitarfélagið
greiði sannvirði mannvirkja komi
ekki til framlengingar á lóðar-
leigusamningi.
Hvaða vandamál
skapar misræmið?
Á það hefur verið bent af hags-
munaaðilum á svæðinu að áður-
rakið misræmi skapar margvísleg
vandamál. Augljósasti vandinn
felst í því að húsum sé hvorki
haldið við né þau endurnýjuð,
vegna hættunnar á að eiganda sé
gert að fjarlægja mannvirkið á
eigin kostnað að leigutíma loknum.
Þessi viðvarandi vandi, ásamt
styttri leigutíma í samanburði við
sambærilegar hesthúsabyggðir,
útilokar marga eigendur hesthúsa
frá að fá lánafyrirgreiðslu með
veði í húsunum. Á heildina litið
hefur þessi óleysti vandi hamlandi
áhrif á þróun hesthúsabyggð-
arinnar í Víðidal.
Eru lausnir til?
Svo sem áður er nefnt eru sögu-
legar ástæður fyrir mismunandi
skilmálum á lóðarleigusamningum
í hesthúsabyggðinni í Víðidal. Of
flókið er að rekja þá sögu í jafn
stuttri blaðagrein sem þessari. Að-
alatriðið er að hægt er að reikna
út hvað hinir mismunandi skil-
málar kostuðu á sínum tíma og nú-
virða þann mismun. Nærtækt er
að finna það verð og bjóða lóð-
arleigutökum að greiða tiltekið
endurgjald svo allir hesthúsa-
eigendur sitji við sama borð. Sam-
hliða því mætti bjóða eigendum
mannvirkjanna í hesthúsabyggð-
inni að fá lengri lóðarleigusamn-
inga.
Skorturinn á pólitískri forystu
Hinn 25. júní 2020 höfnuðu borg-
arráðsfulltrúar flokka, sem standa
að núverandi meirihluta borg-
arstjórnar, beiðni félags hesthúsa-
eigenda í Víðidal og hestamanna-
félagsins Fáks, um að
lóðarleigusamningar á
svæðinu yrðu sam-
ræmdir og lengdir til
50 ára. Þessi nið-
urstaða var m.a. reist
á röksemdafærslu í
tilteknu minnisblaði
borgarlögmanns.
Andstætt þessu kom
m.a. fram í bókun
borgarráðsfulltrúa
Sjálfstæðisflokksins
að það væri „mik-
ilvægt að tryggja
framtíð þessa hest-
húsasvæðis og auka
jafnræði aðila á svæð-
inu“.
En hér komum við
að aðalefni grein-
arinnar. Stjórn-
málamenn í borg-
arstjórn eru ekki
bundnir af niðurstöðum embættis-
manna. Hægt er að taka pólitíska
forystu til að leysa augljós vanda-
mál sem engin þörf er á að borg-
ararnir hafi hangandi yfir sér.
Lýðræðislegt umboð kjörinna full-
trúa gerir þeim kleift að höggva á
hnútinn í málum á borð við það að
samræma efni lóðaleigusamninga í
hesthúsabyggðinni í Víðidal.
Auglýst eftir pólitískri
forystu í Víðidal
Eftir Helga Áss Grétarsson og
Jórunni Pálu Jónasdóttur
Helgi Áss
Grétarsson
Helgi Áss skipar 7. sæti og Jórunn
Pála Jónasdóttir 9. sæti á lista
Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík
fyrir borgarstjórnarkosningarnar
sem haldnar verða 14. maí 2022.
helgigretarsson@gmail.com jor-
unn.pala.jonasdottir@reykjavik.is
Jórunn Pála
Jónasdóttir
E
l l
ið
aá
r
Skeiðvöllur
Faxaból
Gæðingavöllur
Víðidalur
Árbær
Breiðholt
Norðlingaholt
Hesthúsalóðir
á athafna-
svæði Fáks
Br
ei
ðh
ol
ts
br
au
t
Reiðhöllin
Dýraspítalinn
» Beita á lýðræðislegu umboði
kjörinna fulltrúa borgar-
stjórnar til að samræma efni lóða-
leigusamninga í hesthúsabyggð-
inni í Víðidal.