Morgunblaðið - 17.05.2022, Síða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 17. MAÍ 2022
Þegar táningsaldri er
náð fá unglingar mann-
dómsvígslu, hjá kristn-
um kallast það ferming,
sem er staðfesting á
skírninni til kristinnar
trúar, og fá þar fræðslu
um kristin gildi og sögu
kristinnar trúar sem á
að byggja þau upp til
framtíðarinnar í góðum
og kristnum gildum. Ég,
kristinn maðurinn, skírður og fermdur
af lúterskum prestum, á erfitt með að
kalla þá athöfn fermingu sem fram fer
hjá Siðmennt en ég er reiðubúinn að
kalla það manndómsvígslu, sem þess-
ar athafnir hvor tveggja eru. Ekkert
er mikilvægara óhörðnuðum unglingi
en að fá gott veganesti út í lífið og leið-
beiningu um það sem fyrir handan er.
Ég er fullkomlega sáttur við þá athöfn
og undangengna fræðslu sem börnin
fá hjá Siðmennt og tel að þeir sem sjá
um undirbúning barna til fermingar
gætu lært þar ýmislegt í viðbót við það
sem unglingar fá í kirkjum landsins.
Ég set þetta hvorugt niður heldur lyfti
því á hærri stall og þó að börnunum
finnist þetta eitthvert hjóm munu þau
skilja það betur þegar fram líða stund-
ir.
Aldrei er nógsamlega hamrað á
manngildi og mannauði og þurfum við
að gera betur í þeim málum. Heiðar-
leiki hefur sett svolítið niður í þjóð-
félaginu og þar þarf að vinna stórvirki;
græðgi og athyglissýki er eitt af helstu
meinum nútímans og sést það glöggt í
athöfnum og orðum stjórnmálamanna;
valdhroki þeirra og óheiðarleiki ríður
ekki við einteyming þessa dagana.
Styrjöld hrjáir nú heimsbyggðina og
heimsfaraldurinn búinn að taka stóran
toll, sem vonandi fer að ljúka. Við þurf-
um þó að sýna aðgæslu og hófsemd í
dómum okkar og muna að þegar þú
bendir með vísifingri þá benda hinir
fingurnir að þér sjálfum. Engu að síð-
ur þurfum við að vera á verði með
ágang stjórnmálamanna og viðhafa
rökfasta gagnrýni á það sem betur
gæti farið en jafn grátlegt þegar ekk-
ert er á það hlustað.
Margir tala um loftslagsbreytingar
og má vera að mengun eigi þar ein-
hverja sök en er þó ekki aðalatriðið í
breytingunum, því stærsti þátturinn
sem þar veldur er náttúran sjálf og
gangur sólar og himintunglanna, sem
stjórna öllu lífi á jörðinni með hitaorku
sinni og seguláhrifum tunglanna. Það
sem mikilvægara er öllu
mannlífi á jörðinni gagn-
vart mengun frá alls
kyns úrgangi er end-
urnýting á því sem frá
okkur fer eftir notkun,
þar getum við gert mun
betur. Einnig er mik-
ilvægt að hvetja til friðar
og mannúðar því saman
eigum við öll það sam-
félag sem jörðin býður
upp á. Framtíðin sýnir
roða í austri og sá roði er
því miður ekki fagnaðarboðskapur, þar
sem stríð geisar og mannvonska og
græðgi tröllríða öllu þar. Maður hefði
haldið að styrjaldir síðustu aldar hefðu
kennt mannfólkinu að afleiðingarnar
eru dýrkeyptar og ávinningur af stríði
enginn í raun, hvetjum því til friðar og
velþóknunar yfir mannfólkinu.
Hvernig liði þér?
Fram undan eru kosningar til
bæjarstjórna og berja þar margir sér á
brjóst en eru jafnvel á sama tíma og í
sömu orðum að sparka í afturendann á
sjálfum sér. Dæmi: Notar þú strætó?
Nei, stundum kannski, ég þarf nú að
komast í vinnuna og aka börnunum!
Þessi svör bæjarfulltrúanna í 101 segja
meira en allar þeirra miklu yfir-
lýsingar. Kenningar þeirra í loftslags-
málum og hræsni þeirra og í raun
framkvæmd í þeim málum bíta þau í
afturendann. Enn og aftur: Byrja þarf
á að draga úr loftmengun í umferðinni
með því að fjarlægja alla farartálma af
götum og vegum, fjölga akreinum en
ekki fækka svo að teppur myndist og
útblástur aukist. Farartálmanir eru
heilsuspillandi fyrir menn og tæki og
þarf að eyða. Hvernig liði þér ef þú
værir dreginn niður tuttugu tröppur á
afturendanum einu sinni á dag í heila
viku? Atvinnubílstjórar aka yfir 180
farartálma á hverjum degi, margir
hverjir, og afleiðingarnar af því eru
stoðkerfisvandamál, bakeymsli, bilaðir
mjaðmaliðir og margt fleira. Er ekki
kominn tími á heilsubætur í þjóðfélag-
inu?
Eftir Jón
Svavarsson
»Hvernig liði þér ef
þú værir dreginn
niður tuttugu tröppur á
afturendanum einu
sinni á dag í heila viku?
Jón Svavarsson
Höfundur er flugmaður, áhugamaður
um greiðar samgöngur og flugmál.
motiv@simnet.is
Stríðsmenn framtíðar-
innar, heilsa þjóðar!
Þegar ég hóf minn
námsferil ætluðust
skólarnir til þess að
sjö ára börn væru
stautandi læs eða
þekktu að minnsta
kosti stafina þegar þau
kæmu í fyrsta bekk.
Margir sendu sex ára
krakkana sína í smá-
barnaskóla, sem líka
var kölluð tíma-
kennsla, en einhvern veginn fórst
það fyrir í mínu tilfelli, enda í
mörgu að snúast með sjö börn á
heimilinu. Eða kannski voru ekki til
peningar. Svo mamma ákvað að hún
yrði sjálf að reyna að kenna mér að
lesa.
Þegar skólinn byrjaði labbaði
Benni bróðir, sem var 15 ára, með
mér vestan úr bæ niður í Miðbæjar-
skóla. Þar voru krakkarnir skráðir
inn og prófaðir og síðan raðað í
bekki eftir getu. Það voru átta sjö
ára bekkir frá A til H og lenti ég í G-
bekknum. Ég gleymdi víst að út-
skýra fyrir ykkur að ég var mjög
feiminn og svo stamaði ég líka, sem
ekki bætti úr skák. Ég þorði aldrei
að horfa framan í
kennarann sem próf-
aði mig. Mamma
reyndi að gera gott úr
G-inu og sagði mér að
það stæði bara fyrir
Gröndal.
Mér líkaði vel í Mið-
bæjarskólanum og eft-
ir nokkra vetur tókst
mér að klóra mig upp
úr G alla leið í A-bekk-
inn. Það var mikið fjör
í frímínútunum þegar
öllum var hleypt út í
portið og bara einn kennari var
umsjónarmaður. Krakkar geta ver-
ið grimmir, eins og við öll vitum, og
uppnefndu þau marga kennarana.
Einn þeirra, Einar, var uppnefndur
klobbi. Þegar hann var í portinu
hrópuðu eldri strákarnir: Einar…
og svo sungu þeir: tvennar, þrennar
nærbuxur! Ekki vissi ég hvað bjó að
baki hrópinu, en allir virtust kátir
nema Einar.
Eitt það allra versta sem gat
komið fyrir mann í Miðbæjarskól-
anum var að vera sendur til Tyru
skólatannlæknis. Aðstoðarkona
hennar, sú í stífaða sloppnum sem
einnig hellti í okkur lýsinu, kom inn
í bekkinn til að ná í fórnarlömbin.
Þetta var eins og að vera leiddur til
aftöku. Tyra var eflaust ágætur
tannlæknir, en fótknúni tannborinn
og skortur á deyfingu orsökuðu
slæma pínu. Eftir nokkrar heim-
sóknir ákvað ég að fara aldrei, bara
aldrei aftur til tannlæknis.
Þegar barnaskólaverunni var
lokið fór að bera á skemmdum tönn-
um og tannpínu. Ég hafði haldið við
heitið um að sniðganga tannlækna,
en það runnu á mig tvær grímur
þegar mamma sagði að engin stelpa
myndi vilja kyssa mig með
skemmdar tennur. Ég var byrjaður
að gjóa augunum á bekkjarsystur
og kominn með ýmiss konar draum-
óra, sem eflaust fylgdu tilkomu
hvolpavitsins. Það virtist ekki vera
hægt að komast hjá því að fara til
tannlæknis. Forlögin sendu mig til
Þorsteins Ólafssonar, sem var með
stofu í kjallara við Skólabrú. En
meira um það seinna. Ekki var ég
nógu duglegur til að komast beint
úr Miðbæjarskólanum í Mennta-
skólann svo ég lenti í Gagnfræða-
skóla Vesturbæjar, sem var til húsa
í gamla Stýrimannaskólanum. Í
Gaggó var fjölskrúðugt félagslíf og
mikið fjör. Á öðrum vetri ákvað ég
samt að flytja mig yfir í Verslunar-
skólann. Var skólaárið nýbyrjað
þegar ég kom á nýja staðinn. Fyrsti
tíminn var skriftarkennsla og var
kennarinn Sigríður, sem var orð-
lögð fyrir að gefa nemendum fal-
lega rithönd. Samt mátti hún þola
að vera uppnefnd Sigga púta. Það
stafaði líklega af því að hún var
smávaxin eins og hálfgerð kúla og
tifaði eða gekk mjög stuttum skref-
um. Þegar hún sá mig, nýjan nem-
andann, kom hún að borðinu og
spurði: „Úr hvaða skóla komst þú
væni minn?“ Feimnin og stamið
helltust yfir mig og ég stundi upp:
„Ga, ga, ga, ga Gagn…“ og komst
ekki lengra. Sigríður hörfaði til
baka að púltinu og bekkjarsystkinin
sprungu úr hlátri.
Þorsteinn tannlæknir og Ólöf
kona hans, sem vann með honum,
voru öndvegis fólk. Ég hafði miklar
áhyggjur af því hvernig ég færi að
því að borga fyrir tannviðgerðirnar
en hann sagði mér að það myndi allt
reddast. Aðalatriðið væri að gera
mig kyssilegan. Viðgerðirnar tóku
langan tíma og ég tíndi í hann pen-
inga eftir því sem ég gat, en svo
borgaði ég stundum með öðrum
hætti. Ég fékk sumarvinnu í Hvaln-
um og Þorstein langaði að eignast
búrhvalstönn, sem ég gat fengið
mjög ódýrt. Það dugði fyrir fyll-
ingar í tveimur jöxlum. Raggi bróð-
ir var í áhöfninni á Goðafossi, sem
var nýkominn frá Kaupmannahöfn
og lá við bryggjuna undir Kolakran-
anum sáluga. Útvegaði hann mér
kassa af Tuborg. Hljóp ég með hann
eins og eldibrandur frá skipinu og
inn í Skólabrú og þorði ekki að líta
til baka af ótta við að tollari væri á
eftir mér. Á þeim árum var áfengur
bjór ekki leyfilegur á Íslandi. Vona
ég að þetta smygl mitt sé nú örugg-
lega fyrnt. Tuborginn dekkaði
margar viðgerðir.
Fastagestur var ég lengi í kjall-
aranum við Skólabrú en á endanum
var búið að gera við allar tennurnar.
Meira að segja festi Þorsteinn gull-
ræmu á framtönn. Sagði hann að ég
ætti að brosa meira svo það gæti
glampað á gullið. En svo losnaði það
eftir eina fjöruga helgi og ég næst-
um gleypti djásnið, og Þorsteinn
festi það aftur. Fljótlega endurtók
sagan sig og sagði hann þá að ef ég
drykki tvöfaldan sjenever leysti
hann upp límið. Ég yrði að velja um
gull eða sjenever. Og hvað haldið
þið að ég hafi valið? Rétt, sjennann!
Eftir Þóri S.
Gröndal » Það runnu á mig
tvær grímur þegar
mamma sagði að engin
stelpa myndi vilja kyssa
mig með skemmdar
tennur.
Þórir S. Gröndal
Höfundur er fyrrverandi fisksali og
ræðismaður í Ameríku.
floice9@aol.com
Ég sta- sta- sta- stamaði
Í grein í Morg-
unblaðinu 9. maí sl. er
aðdraganda stríðsins i
Úkraínu lýst.
Í viðræðum um
sameiningu Þýska-
lands voru gefin fyr-
irheit um að ef sam-
einað Þýskaland yrði
innan vébanda Atl-
antshafsbandalagsins,
þá yrði bandalagið
ekki stækkað til aust-
urs. Þeir Helmut Kohl og Hans-
Dietrich Genscher vildu standa við
þetta loforð. Reyndi Genscher ítrek-
að að fá NATO til að lýsa þessu yfir
opinberlega, og lét ekki af því fyrr
en honum var sagt af Bandaríkja-
stjórn í maí 1991 að það væri ekki
hægt.
Pólland, Tékkland og Ungverja-
land gengu í NATO 1999, Eistland,
Lettland, Litháen, Rúmenía og
Búlgaría 2004. Á NATO-fundi í Búk-
arest í apríl 2008 bauð Bandríkja-
forseti Albaníu og Kró-
atíu aðild, og fagnaði
áhuga Úkraínu og
Georgíu á þátttöku.
Frakkar og Þjóðverjar
voru tregir, en engu að
síður var þessum lönd-
um boðin aðild. Rúss-
nesk stjórnvöld kölluðu
þessa aðgerð beina ögr-
un við Rússland.
Á útmánuðum 2014
urðu óeirðir í Kænu-
garði sem enduðu með
valdaráni. Evrópusam-
bandssinnar náðu völd-
um, og bönnuðu m.a. rússnesku sem
opinbert mál, þótt hún væri móð-
urmál mikils hluta þegnanna. Krím-
verjar samþykktu endurhvarf til
Rússlands í þjóðaratkvæðagreiðslu,
og tvö héruð í Donbass sögðu sig úr
lögum við valdaránsstjórnina í
Kænugarði. Síðan hafa stjórnarher-
inn og sveitir öfgaþjóðernissinna
haldið uppi linnulausum árásum á
aðskilnaðarmenn og drepið um
14.000 óbreytta borgara að því er
talið er. Nú er aðild að ESB og
NATO víst lögfest í stjórnarskrá
Úkraínu.
Í desember 2021 sendu rússnesk
stjórnvöld bréf til stjórnvalda aðild-
arríkja NATO og kröfðust þess að
öryggiskröfum Rússa yrði sinnt, ella
hlytist verra af. Svar þeirra Bidens
og Stoltenbergs og félaga var á þá
lund að Rússar væru ekki svara
verðir.
Nú er svo komið að Vesturveldin
einbeita sér að því að draga Úkra-
ínustríðið á langinn og þykjast ekk-
ert hafa nærri upphafi þess komið.
Morgunblaðið lýsir
stríðsorsökum
Eftir Hauk
Jóhannsson
Haukur
Jóhannsson
»Nú er svo komið að
Vesturveldin ein-
beita sér að því að draga
Úkraínustríðið á lang-
inn og þykjast ekkert
hafa nærri upphafi þess
komið.
Höfundur er lífeyrisþegi.
haujo@simnet.is
Þegar lagt var í’ann með íslensku
flugfélögunum í þá gömlu góðu þá
voru það ekki aðeins flugliðar og flug-
freyjur sem voru í stífpressuðum
jökkum heldur voru farþegarnir líka í
betri gallanum og fullir eftirvænting-
ar.
Sérstakur flugvélamatur var inni-
falinn og staup af koníaki með
kaffinu. Þegar undirritaður flaug
seinna með Aeroflotfélaginu sovéska
þótti honum þunnt hvað allt var
hvunndagslegt og ekkert koníak, en
brjóstsykur fyrir lendingu gegn hellu
fyrir eyrum.
Hér heima hefur líka margt breyst,
sérlega eftir að túristabylgjan skall á
og lággjaldafélögin komu inn. Þá átti
allt að vera sem ódýrast, minna lagt í
mat og allt selt nema brosin frá flug-
freyjunum og þjónustan jafn fumlaus
og hlýleg og áður.
Samt er það góðs viti þetta árið að
gömlu góðu baguette-brauðin eru
komin aftur á matseðilinn, sjóðheit,
freyjurnar brosa áfram í sínu vel-
pressuðu drögtum.
Sunnlendingur
og það er hægt að fá gott rauðvín
með. Þá er ferðalagið aftur orðið það
sem það var; ögn hátíðlegt, og flug-
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Með pomp
og prakt
Morgunblaðið/Ólafur K. Magnússon
Snorrabúð stekkur? Lággjaldaflugfélögin bjóða ekki upp á mikinn lúxus.