Morgunblaðið - 15.06.2022, Qupperneq 4

4 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 15. JÚNÍ 2022
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
„Það er mikið framfaraskref að
rammaáætlun sé komin þetta langt í
þinginu eftir margra ára kyrrstöðu í
orkuöflun í landinu. Það er mikil-
vægt að tillagan nái fram að ganga
og í raun grunnforsenda þess að við
náum loftslagsmarkmiðum Íslands
og stefnu um að Ísland verði óháð
jarðefnaeldsneyti árið 2040,“ segir
Sigríður Mogensen, sviðsstjóri iðn-
aðar- og hugverkasviðs hjá Samtök-
um iðnaðarins, þegar leitað er álits
hennar á tillögum um breytingar á
rammaáætlun 3.
Meirihluti umhverfis- og sam-
göngunefndar hefur lagt til að
nokkrir orkukostir verði færðir úr
verndar- og orkunýtingarflokkum í
biðflokk og jafn-
framt að einn
vindorkukostur
verði færður í
orkunýtingar-
flokk. Tillögurnar
eru á dagskrá
þingfunda en hafa
ekki hlotið af-
greiðslu. Sigríður
tjáir sig ekki um
einstaka virkjanakosti en telur að vel
hafi tekist til í tillögum meirihluta
nefndarinnar.
Hefur tafið framfarir
„Mikilvægast af öllu er að auka
framboð á innlendri, endurnýjan-
legri orku til að leysa af hólmi inn-
flutta orkugjafa eins og olíu. Það er
staðreynd sem margir virðast líta
framhjá, hvort sem það er viljandi
gert eða ekki. Ljóst er að þetta er
eina leiðin fyrir Ísland til að ná
markmiðum um full orkuskipti. Það
hefur tafið framfarir hversu lengi
rammaáætlun hefur staðið föst í
þinginu og verður mikið framfara-
spor þegar hún fær afgreiðslu,“ seg-
ir Sigríður.
Tillögur verkefnisstjórnar þriðja
áfanga áætlunar um orkunýtingu og
vernd landsvæða voru lagðar fyrir
ráðherra þáverandi ríkisstjórnar í
byrjun árs 2016. Á þeim rúmu sex
árum sem liðin eru hafa tillögurnar
verið lagðar fyrir þingið fjórum sinn-
um en í þrjú fyrri skiptin sofnaði
áætlunin í nefnd.
Þarf að hefjast handa
Sigríður vekur athygli á því að lífs-
kjör á Íslandi grundvallast meðal
annars á nýtingu grænnar orku.
„Síðan erum við með tvær aðrar
stórar útflutningsstoðir, ferðaþjón-
ustu og sjávarútveg, sem þurfa að
fara í orkuskipti á næstu árum og
áratugum. Til þess þarf aukið fram-
boð á endurnýjanlegri orku. Það er
ekki seinna vænna að hefjast handa
því það tekur tíma að virkja orkuna
og það vekur manni bjartsýni að sjá
rammaáætlun komna á þennan
stað,“ segir Sigríður.
Hún segir að treysta verði því lýð-
ræðislega ferli sem rammaáætlun er
í og er nú loksins að ljúka. Hún vek-
ur athygli á þeim tækifærum sem í
því felast fyrir ímynd Íslands ef
markmið um að vera óháð jarðefna-
eldsneyti nást. Bætir hún því við að
umhverfisvernd felist ekki aðeins í
náttúruvernd heldur einnig í því að
vernda loftslagið og það gerist ekki
nema með orkuskiptum.
Orkuöflun er forsenda orkuskipta
- Sviðsstjóri hjá Samtökum iðnaðarins segir mikilvægt að tillaga um rammaáætlun nái fram að ganga
- Markmið í loftslagsmálum og um að vera óháð jarðefnaeldsneyti náist ekki án aukinnar orkuöflunar
Morgunblaðið/RAX
Jökulsá austari Héraðsvötn og
vatnasvið þeirra fara í biðflokk.
Sigríður Mogensen
Falleg, björt og vönduð 3ja-4ra herbergja íbúð á 6.
hæð í klæddu lyftuhúsi auk stæðis í bílageymslu.
Þvottahús innan íbúðar. Sérsmíðaðar innréttingar
eru í eldhúsi, svefnherbergjum, baðherbergi og
þvottahúsi. Svalir lokaðar að hluta. Gott útsýni. Í
dag er íbúðin sett upp sem þriggja herbergja íbúð
með afar rúmgóðu stofurými en hæglega má setja
upp eitt svefnherbergi á kostnað stofu. Gert er ráð
fyrir hleðslustöð við stæði í bílageymslu.Árið 2015
veitti umhverfis- og samgöngunefnd Kópavogs
Húsfélaginu Lækjasmára 8 viðurkenningu fyrir um-
hirðu húss og lóðar. Verð kr. 86.500.000.-
Allar nánari upplýsingar veitir Björgvin Guðjónsson
löggiltur fasteignasali í síma 510-3500 / 615-1020
eða bjorgvin@eignatorg.is
Skipholt 50b | 105 Reykjavík | s 510 3500 | www.eignatorg.is
Björgvin Guðjónsson lg.fs. s 615-1020 / bjorgvin@eignatorg.is s 510-3500
OPIÐ HÚS miðvikudaginn 15. júní, kl. 19:00-19:30
Lækjasmári 8, íbúð 602
Hann tekur fram að með þessu sé
ekki gert lítið úr þeim hörmungum
sem eiga sér stað í Úkraínu og á öðr-
um stríðssvæðum í heiminum, nú, í
fortíð og framtíð.
Verði rannsakað betur
„Þegar frumvarp ráðherra er bor-
ið saman við reglur ESB um niður-
fellingu tolla á vörum frá Úkraínu,
er ljóst, að frumvarpið gengur
lengra. Þannig eru felldir niður toll-
ar á vörum frá Úkraínu eins og þær
eru skilgreindar í sérstöku sam-
komulagi milli ESB og Úkraínu. Ís-
lenska frumvarpið fellir niður alla
tolla á vörur frá Úkraínu og gengur
því mun lengra en sambærilegar
reglur ESB. Þetta getur haft mikil
áhrif á bændur og framleiðslu þeirra
á landbúnaðarvörum.
Vörur frá Úkraínu þurfa að upp-
fylla kröfur um heilbrigði sem settar
eru fyrir Evrópska efnahagssvæðið.
Samt felast í þessu hættur sem geta
verið dýrkeyptar fyrir íslenskan
landbúnað. Til að nefna dæmi er
nánast allt kjúklinga- og svínakjöt
sem flutt er til landsins frosið og því
felst ekki í því nein fjarlægðarvernd,
ekki frekar en útflutningur á mjólk-
ur- og undanrennudufti frá Úkra-
ínu,“ segir Sigurjón og leggur til að
frumvarpið verði dregið til baka og
rannasakað hvaða áhrif það hefði á
íslenskt atvinnulíf, einkum fram-
leiðslu íslenskra búvara.
dæmi að í Noregi
hafi vandanum
verið mætt með
auknum stuðn-
ingi við bændur
sem nemur tæp-
um 10% af fram-
leiðsluverðmæti
búvara. Til að ná
sama marki hér
þyrfti að bæta við
4,5 milljörðum í
beinan stuðning við bændur.
„Á Íslandi er vandinn ekki ein-
ungis bráðavandi. Fyrir árás Rúss-
lands í Úkraínu voru rekstrar-
forsendur sumra landbúnaðargreina
nánast brostnar. Við stöndum
frammi fyrir fækkun á sauðfé í land-
inu og það er raunveruleg hætta á
því að innanlandsframleiðsla á
næsta ári fari niður fyrir eftirspurn
innanlands, líklega í fyrsta skipti eft-
ir seinni heimsstyrjöldina. Aukinn
stuðning þarf líka við nautakjöts-
framleiðsluna ef þar á ekki að verða
hrun en í langan tíma hefur hún eng-
an veginn annað innanlandsþörf.
Ástæðan er fyrst og fremst sú að
stuðningur við landbúnað á Íslandi
og umgjörð hans hefur versnað gríð-
arlega á undanförnum tveimur ára-
tugum, í samanburði við önnur ríki
Evrópu. Nú hallar verulega á bænd-
ur hér og fyrirtæki í landbúnaði í
þessum samanburði,“ segir Sig-
urjón.
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Frumvarp um niðurfellingu tolla á
vörum frá Úkraínu mun hafa nei-
kvæð áhrif á framleiðslu bænda á
landbúnaðarvörum, að mati for-
manns Samtaka fyrirtækja í land-
búnaði, SAFL.
„Frumvarpið gengur lengra en
sambærilegar reglur ESB um niður-
fellingu tolla á vörur frá Úkraínu.
Hjá ESB eru ákvæði sem auðvelda
þeim að draga ákvörðunina til baka
en engin í okkar frumvarpsdrögum.
Enn eina ferðina er landbúnaðurinn
ekki spurður,“ segir Sigurjón R.
Rafnsson, formaður SAFL.
Bjarni Benediktsson fjármála-
ráðherra mælti fyrr í vikunni fyrir
frumvarpi til breytinga á tollalögum,
þess efnis að tollar á vörum sem eru
að öllu leyti upprunnar í Úkraínu,
verði tímabundið felldir niður. Er
þetta gert að beiðni stjórnvalda í
Úkraínu vegna innrásar Rússa. Nið-
urfellingin nær fyrst og fremst til
búvara. Engar búvörur voru fluttar
inn frá Úkraínu á síðasta ári, að því
er fram kemur í greinargerð, en ekki
er talið útlokað að það breytist, verði
frumvarpið að lögum.
Bráðavandi vegna aðfanga
Sigurjón ræðir bráðavandann í
landbúnaði á Íslandi vegna mikilla
hækkana á aðföngum. Nefnir sem
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Pökkun Fjöldi fólks vinnur við úrvinnslu búvöru. Innflutningur landbúnaðarvöru hefur áhrif á framleiðsluna.
Gengið lengra en hjá
Evrópusambandinu
- Samtök fyrirtækja í landbúnaði gagnrýna niðurfellingu
tolla á vörum frá Úkraínu - Neikvæð áhrif á bændur líkleg
Sigurjón R.
Rafnsson
Þóra Birna Ingvarsdóttir
thorab@mbl.is
Dónalegt væri að vera ósáttur við
aðgerðirnar sem spretthópur mat-
vælaráðuneytisins kynnti og lúta að
stuðningi við bændur, að mati
Trausta Hjálmarssonar, formanns
Landssamtaka sauðfjárbænda.
„Þetta gerir klárlega sitt og
sauðfjárbændur geta vel við unað
að í þessari skýrslu spretthópsins
kemur greinilega fram viðurkenn-
ing á þeirra vanda.“
Spretthópurinn hefur lagt til að
ríkið styðji við þá bændur sem hafa
orðið fyrir mestri kostnaðarhækk-
un að undanförnu með beinum
styrkjum og umbótum, sem samtals
nema tæpum 2,5 milljörðum.
Trausti bendir þó á að styrkirnir
séu aðeins veittir einu sinni og komi
því aðeins til móts við stöðuna um
þessar mundir, en feli ekki í sér
langtímalausn. Aftur á móti felist
tækifæri í hagræðingarmögu-
leikum sem kynntir eru, með því að
losa um hömlur á afurðastöðvum.
Því verði bændur að leggja traust
sitt á að þau áform verði að veru-
leika.
Mikilvægt skref
Trausti kveðst vona að þetta gefi
bændum byr undir báða vængi svo
þeir endurskoði ákvarðanir sínar
um að bregða búi. Þetta eitt og sér
mun þó ekki koma í veg fyrir brott-
fall úr greininni, að hans mati. „Ef
við ætlum að koma í veg fyrir það,
þá þurfum við verulega viðbót við
þetta með verðhækkunum á afurð-
um.“
Aðgerðirnar stoppi þannig ekki
upp í það gat sem myndast hefur í
rekstrarumhverfi sauðfjárbænda.
Í skýrslunni er lagt til að heimila
afurðastöðvum að grípa til verka-
skiptingar og samvinnu sín á milli,
þó tímabundið. Þetta er mikilvægt
skref til lengri tíma litið að mati
Trausta. „Það þarf að fækka af-
urðastöðvunum. Þær eru of margar
og of smáar svo þær ráða ekki við
það rekstrarumhverfi sem þeim er
gert að starfa í.“
Viðurkenning
á vanda bænda
- Styrkirnir ekki langtímalausn
Morgunblaðið/Atli Vigfússon
Vongóður Trausti vonar að þetta
gefi bændum byr undir báða vængi.