Morgunblaðið - 15.06.2022, Blaðsíða 14

14 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 15. JÚNÍ 2022
Svandís Svav-
arsdóttir matvæla-
ráðherra skrifaði grein
í blaðið 8. júní sl. Fyr-
irsögnin var: „Að
hrekkja aldrei nokkurt
dýr“. Hún vitnar þar í
nóbelsverðlauna-
skáldið. Fín fyrirsögn
og fín og þakkarverð
grein.
Lög um velferð
dýra nr. 55/2013
Ráðherrann talar svo um „líf sem
er þess virði að lifa“ fyrir dýrin. Flott!
Þá kemur hún inn á „frelsin fimm“ í
markmiði laga um dýravelfeð. Vitnar
hún þar í lög nr. 55/2013, sem hún
setti sjálf.
Frelsin fimm eru þessi: Að dýr séu
(1) laus við vanlíðan, hungur og
þorsta, (2) ótta og þjáningu, (3) sárs-
auka og meiðsli, (4) sjúkdóma og (5)
að þau geti sýnt sitt eðlilega atferli.
Þetta eru fyrirmyndarlög, og á
Svandís mikinn heiður skilinn fyrir að
standa að þeim, gallinn er bara sá að
það er sáralítið eða ekkert eftir þeim
farið.
Umhverfisráðherrar
í millitíðinni
Svandís lét af embætti sínu 23. maí
2013. Hún gat því ekki
fylgt sinni eigin löggjöf
eftir.
Við tók fyrst Sig-
urður Ingi, sem virðist
litlar tilfinningar hafa
fyrir velferð dýra, stóð
m.a. að því að hundruð
milljóna voru sett í
stuðning við loð-
dýrahald, sem byggist á
einhverju því versta
dýraníði sem hér við-
gengst.
Hann lét það líka gott
heita að íslenski refurinn, pólarref-
urinn, væri ofsóttur áfram og þær
veiðar studdar með hundruðum millj-
óna af ríki og sveitarfélögum þó að
engin skaðsemi af honum lægi lengur
fyrir, og áfram mátti drepa
hreindýrskýr frá átta vikna kálfum
þeirra í hans ráðherratíð.
Á eftir Sigurði Inga fylgdu Sigrún
Magnúsdóttir og svo Björt Ólafs-
dóttir, sem báðar virðast lítið hafa
gert til að fylgja þessum lögum eftir.
Loks kom Guðmundur Ingi, um-
hverfisráðherra Vinstri-grænna
2017-2021, sem hefði átt að ganga
hart fram í því að fylgja lögum nr. 55/
2013 eftir en gerði það ekki.
Í mínum huga var hans frammi-
staða, eða öllu heldur algjört frammi-
stöðuleysi, smánarblettur á ímynd
hans sjálfs og alvarlegur hnekkir fyr-
ir heiðarleika Vinstri-grænna.
Svandís aftur komin til valda
Í desember sl. varð Svandís mat-
vælaráðherra. Þó að það sé annað
ráðuneyti er Svandís aftur komin
með afgerandi völd á sviði dýrahalds
og dýravelferðar.
Ætla hefði mátt að Svandís hefði
hugsað til eigin lagasetningar frá
2013 svo og stefnu Vinstri-grænna.
Látið sterklega til sín taka og gott af
sér leiða í dýravernd.
Það er því með ólíkindum, nánast
óheyrt, að Svandís skuli nú hafa ver-
ið að framlengja eitt versta dýraníð
sem hér hefur viðgengist og bannað
er um alla Evrópu, blóðmerahaldið,
fyrst til þriggja ára.
Hún virðist hafa gleymt sinni eig-
in lagasetningu um velferð dýra, og
hvar eru nú „frelsin fimm“, sér-
staklega punktar 2 og 3, sem hún
gerði svo mikið með og vildi slá sig
til riddara með í blaðinu 8. júní?
Ljótar og ómannúð-
legar aðfarir
Blóðmerahaldið byggist á því að
hryssur, útigangshross, sem eru ný-
búnar að kasta og eru mjólkandi
með folaldi, eru gerðar fylfullar aft-
ur þannig að ákveðið frjósemis-
hormón myndist í blóði þeirra, sem
aftur er notað til að framleiða frjó-
semislyf fyrir svínagyltur. Á þennan
hátt er hægt að rjúfa tíðahring gylta
og neyða þær til að eiga grísi oftar
en eðlilegt er og auka grísafjöldann,
þannig að svínabóndinn geti stór-
aukið kjötframleiðslu sína.
Þarna á sér því ekki aðeins stað ill
og heiftarleg misnotkun á blóðmer-
unum heldur er líka verið að ofbjóða
og misþyrma gyltum.
Frá júlí/ágúst tappa dýralæknar
Ísteka blóði af blóðmerum fyrir
bændur og Ísteka, fimm lítra í einu,
vikulega, átta sinnum.
Dýralæknar reka 5 mm, hálfs
sentímetra, nál í gegnum marg-
faldan feld hryssunnar, og inn í slag-
æð á hálsi, og tappa svo af blóði í 15
mínútur.
Á meðan er hálfvillt og mest
ótamin hryssan reyrð föst, höfuð
harkalega strengt upp á við, svo að
hún geti hvorki hreyft legg né lið, og
lítið folaldið rekið í burtu.
Frásagnir dýralækna og blóð-
merabænda um að margar hryssur
láti sér þetta vel lynda eru ekki trú-
verðugar, nema dýrin séu þá í losti
af hræðslu, angist og kvölum.
Fimm lítrar óhófleg blóðtaka
Erlendir vísindamenn, dýralæknar
og sérfræðingar í íslenska hestinum
hafa í millitíðinni sýnt fram á að
heildarblóðmagn íslenskra hryssa sé
aðeins um 25 lítrar. Á sama hátt ligg-
ur fyrir erlendis að ekki megi tappa
meira en 10% af heildarblóðmagni
hryssa í einu, ef taka þess er yfirhöf-
uð leyfð, og það mest á 30 daga fresti.
Hér er því verið að tappa helmingi
meira blóði af hryssunum en eðlilegt
þykir erlendis, og það fjórum sinnum
oftar en þar má!
Hvað segir þýska
Matvælastofnunin?
Matvælastofnun Þýskalands bann-
ar blóðtöku af hryssum með folaldi,
mjólkandi hryssum, líka af fylfullum
hryssum, vegna þess viðkvæma
ástands sem hryssurnar eru í.
Blóðmerahald á Íslandi byggist á
því að hryssur séu bæði mjólkandi og
fylfullar!
Blóðmerahald er bannað alls stað-
ar í heiminum, nema í tveimur ríkjum
Suður-Ameríku og Kína, þar sem
dýravernd er takmörkuð eða engin.
Ísland skipar sér því á bekk með
helstu dýraníðingum jarðar, í nafni
Svandísar Svavarsdóttur og Vinstri-
grænna.
Svei!
Svandís, hví má þá hrekkja blóðmerar áfram?
Eftir Ole Anton
Bieltvedt »Hér er því verið að
tappa helmingi meira
blóði af hryssunum en
eðlilegt þykir erlendis og
það fjórum sinnum oftar
en þar má!
Ole Anton Bieltvedt
Höfundur er samfélagsrýnir
og dýraverndarsinni.
Með bréfi dags. 4.
ágúst 2019 kvartaði ég
undirritaður til
UNESCO vegna
froskköfunar-
starfseminnar, sem hef-
ur verið rekin í gjánni
Silfru á Þingvöllum,
sbr. nokkrar blaða-
greinar mínar, sem
birst höfðu í Morgun-
blaðinu.
Í janúar sl. afgreiddi stofnunin
kvörtun mína, en sagt var frá henni í
frétt Mbl. 19. maí sl. Afrit tókst mér
að útvega nokkrum dögum síðar með
aðstoð góðra manna. Var niðurstaðan
sú, að erindi mínu var hafnað, einkum
með þessum orðum í íslenskri þýð-
ingu minni: „Köfun í Silfru er ekki í
eðli sínu ósamrýmanleg stöðu Þing-
valla á heimsminjaskránni og myndi
vissulega gefa sumum gesta Þing-
valla kost á að upplifa staðinn á ný-
stárlegan og fræðandi hátt.“
Engar útlistanir finnast þarna um
meint náttúruspjöll af völdum frosk-
köfunarstarfseminnar, eins og kvört-
un mín gekk út á, heldur nánast ein-
göngu á ætlaða
sjálfbærni Silfru varð-
andi fjölda froskkafara.
Höfðu stjórnendur
Þingvalla látið reikna út
þolmörk, afkastagetu
gjárinnar, þ.e. að 76.000
kafarar kæmust fyrir í
Silfru á ársgrundvelli,
án þess að hver væri að
þvælast fyrir öðrum,
hvað svo sem nátt-
úruvernd varðar eða
upplifun annarra gesta
þjóðgarðsins á Þingvöll-
um liði vegna þessarar köfunarstarf-
semi. Er Silfra í mínum huga stærsta
útisundlaug landsins, þar sem 80%
froskkafaranna eru eingöngu að busla
(snorkla) í yfirborðinu, sem síðan á að
kalla náttúruupplifun, en er ekkert
annað en skemmtileg upplifun eða af-
þreying í sérstökum búningi. Bent
skal á hér að árið 2017 höfðu fimm lát-
ist við köfun í gjánni og aðrir fimm
orðið fyrir alvarlegum skaða.
Varðandi afgreiðslu á erindi mínu,
þá vakti það furðu mína, að hvorki
UNESCO eða ICOMOS skyldu
senda fulltrúa sinn til Íslands til að
kynna sér á staðnum með aðilum og
upplifa af eigin raun stöðu mála varð-
andi Silfru. Hvað um það þá liggur
niðurstaðan fyrir. Froskköf-
unarstarfsemin mun því verða stund-
uð áfram, hvað sem hver segir, og
vera áfram stjórnendum þjóðgarðsins
til skammar.
Það sem vakti sérstaka athygli
mína var það sem stendur á bls. 13 í
svari forsvarsmanna Þingvalla til
UNESCO, þar sem bent er á þá stað-
reynd, að gestir Þingvalla hafa í aukn-
um mæli komið með óskir um afþrey-
ingarmöguleika (leisure activities)
innan þjóðgarðsins. Kannski er þarna
kominn kjarni málsins, hvernig komið
er fyrir Þingvöllum. Mín skoðun hef-
ur alltaf verið sú, að ekki eigi yfirhöf-
uð að leyfa í þjóðgarðinum neina af-
þreyingarstarfsemi með tilheyrandi
athafnarými, átroðningi og umhverf-
isspjöllum, eins og er raunin með
Silfru. Breyti engu þótt erlendir
ferðamenn hafi gaman af því að upp-
lifa að busla þarna eingöngu í yfir-
borðinu íklæddir froskkafarabúningi.
Menn verða að fara að átta sig á því,
að Þingvellir eru ekki skemmtigarð-
ur, heldur friðhelgur þjóðgarður og
sögustaður, sem flestum okkar Ís-
lendinga ætti eðlilega að vera afar
kær, jafnframt því að óspillt náttúra
staðarins fái að njóta sín.
Séu það afþreyingarmöguleikar
gesta Þingvalla, sem eiga að vera í
fyrirrúmi nú þegar búið er að selja
staðinn undir afþreyingariðnaðinn,
þá verður að sjálfsögðu að gæta jafn-
ræðis meðal atvinnurekenda í þess-
um geira. Leyfa verður þá öðrum að
selja gestum Þingvalla afþreying-
arþjónustu, þ.e. þeim gestum, sem
finnst lítið koma til náttúru, sögu og
þinghelgi staðarins, en vilja frekar
skemmtun. Ýmsir möguleikar gætu
þá verið þarna fyrir hendi fyrir aðila í
ferða- og afþreyingariðnaðinum til að
fénýta sér þjóðgarðinn á Þingvöllum í
ábataskyni. Kæmi þá ýmislegt upp í
hugann, svo gestum Þingvalla þyrfti
ekki að leiðast dvölin á Þingvöllum.
Mætti t.d. útbúa sérstaka stíga á
Völlunum fyrir hestamenn, að ég tali
ekki um fjórhjólabrautir. Hefðu vafa-
laust margir ferðamenn áhuga á að fá
tækifæri til að geysast um á fjór-
hjólum eftir stígunum eða á vél-
sleðum á vetrum „á nýstárlegan og
fræðandi hátt“, svo vísað sé til orða-
lags í svari ICOMOS. Fyrsts þyrftu
þó forstöðumenn Þingvalla að fá
verkfræðistofu til að reikna út fjölda
þeirra fjórhjóla, sem stígarnir þyldu á
ársgrundvelli, án þess að hver væri
að þvælast fyrir öðrum með tilheyr-
andi slysahættu. Þessi afþreying
myndi vafalaust gleðja margan ferða-
manninn og gera heimsókn hans til
Þingvalla eftirminnilega og jafnframt
skapa þjóðgarðinum tekjur. Nátt-
úruvernd og friðhelgi þjóðgarðsins
yrði bara að bíða betri tíma.
Hér er um að ræða sorglegt dæmi,
hvernig það getur gerst, að náttúru-
vernd og friðhelgi þessa helgasta
staðar okkar Íslendinga er fórnað
vegna fjárhagslegra hagsmuna af-
þreyingariðnaðarins á Íslandi. Er það
virkilega raunin að langflestum sé ná-
kvæmlega sama hvernig farið er með
þjóðgarðinn á Þingvöllum, þennan
helgasta stað okkar Íslendinga?
Eftir Jónas
Haraldsson »Hvernig það getur
gerst, að náttúru-
vernd og friðhelgi þessa
helgasta staðar okkar
Íslendinga er fórnað
vegna fjárhagslegra
hagsmuna afþreyingar-
iðnaðarins á Íslandi?
Jónas Haraldsson
Höfundur er lögfræðingur. jh@vm.is
Náttúruvernd Þingvalla og friðhelgi þjóðgarðsins
Það eru tvær fylkingar í landinu sem eru ósammála
um flest en láta samt ekki til skarar skríða í umræðu
þar sem staðreyndir eru lagðar á borðið.
Ef einhver umræða á sér stað, t.d. um innflytj-
endur, þá er það á tilfinningalegum nótum. Þeir sem
vilja takmarka komu flóttafólks mættu líka vera
skýrari og segja að svo lítið land geti ekki verið gal-
opið.
Ekki fer mikið fyrir umfjöllun um reynslu annarra
Evrópuþjóða í málum sem tengjast fíkniefnum, man-
sali og peningaþætti. Það sést best á evrópskum
sjónvarpsþáttum að þessi mál eru á dagskrá hjá ná-
grannaþjóðunum og þessi vandamál krefjast lausnar.
Við ættum að fylgjast betur með umræðunni og
ástandinu annars staðar í álfunni, því öll vandamál
sem þar koma upp eiga eftir að hellast yfir okkur.
Þess vegna eigum við líka að taka hreinskilna um-
ræðu um löggæslumál. Viljum við halda uppi lögum
og reglu í landinu eða ekki?
Flokkarnir virðast ekki sammála um það. Þá er að
fá rök með og á móti sem kjósendur geti tekið af-
stöðu til.
Sunnlendingur
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Umræðan sem aldrei fer fram
Vetrarsól er umboðsaðili
Sláttuvélar
& sláttuorf
Snjóblásarar
Askalind 4 | Kópavogi | Sími 564 1864 | vetrarsol.is
Gulltryggð gæði
40 ár
á Íslandi
Sláttutraktorar