Morgunblaðið - 15.06.2022, Qupperneq 10

VIÐTAL
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
„Ég vil fullvissa Íslendinga um að
bandaríski sjóherinn og ríkisstjórn
Bandaríkjanna kunna að meta Ís-
land sem samstarfsaðila og banda-
mann. Áframhaldandi tímabundnar
aðgerðir okkar með P-8-vélum telj-
um við mjög mikilvægar og vonum
að þær geti haldið áfram,“ segir
Michael Gilday, aðgerðastjóri
bandaríska sjóhersins, er hann er
spurður hvert helsta markmið hans
sé með heimsókninni til Íslands.
Boeing P-8 (Poseidon) flugvélar
bandaríska sjóhersins eru sérbúnar
fyrir leit að kafbátum og hafa verið í
tímabundnum aðgerðum á Íslandi
undir merkjum NATO undanfarin
ár. Vélarnar koma með reglulegu
millibili en samanlagt er um að ræða
um hálft ár á ári hverju, en fyrir fá-
einum árum komu þær í rúman
mánuð.
Gilday segir alveg ljóst að umfang
aðgerða bandaríska sjóhersins hér á
landi sem og á öðrum svæðum á
norðurslóðum hafi aukist frá árinu
2018. „Ég sé fyrir mér þá þróun
halda áfram. Viðvera okkar á norð-
urslóðun mun halda áfram, en við
erum ekki með áætlanir um upp-
byggingu varanlegra bækistöðva.“
Koma Gildays þykir áberandi
merki þess hve mikilvæg öryggis-
og varnarmál á norðurslóðum eru
orðin fyrir Bandaríkin en hann er
æðsti embættismaður bandaríska
sjóhersins, þó hann sé ekki yfirmað-
ur hans.
Hlutverk Gildays er fyrst og
fremst rekstrarlegs eðlis og varðar
ráðstöfun fjármagns og mannafla.
Embættið felur í sér að hann að-
stoðar flotamálaráðherra Banda-
ríkjanna og á sæti í herforingja-
ráðinu (e. Joint Chiefs of Staff). Þá
er hann auk þess ráðgjafi þjóðarör-
yggisráðs, heimavarnarráðs, varn-
armálaráðherra og forseta Banda-
ríkjanna.
Athyglin beinist ekki annað
Á síðustu árum hefur Kína sýnt
mikla ásælni í hafsvæði í Suður-
Kínahafi sem og gert tilkall til ým-
issa svæða annarra ríkja auk Taív-
ans. Jafnframt hefur Kína gert
samning við Salómóneyjar um bæki-
stöðvar fyrir sjóher sinn sem fer ört
vaxandi. Þessi þróun hefur kallað á
auknar aðgerðir í þágu siglingafrels-
is (e. Freedom of navigation opera-
tions) af hálfu bandaríska sjóhersins
og bandamanna þeirra.
Spurður hvort ástæða sé til að
ætla að athygli Bandaríkjanna á
Kyrrahafinu kunni að verða á kostn-
að vaxandi athygli á norðurslóðum
segir Gilday svo ekki vera. „Mikil-
vægt er að langar viðskiptaleiðir
milli Evrópu og Asíu munu breytast
á komandi 20 til 25 árum og ég
reikna með því að við munum sjá
mun meiri skipaumferð á þessu
svæði. Eitt mun ekki breytast og
það er mikilvæg lega þessarar eyju.
Það mun aukast samkeppni á þessu
svæði, ekki bara vegna viðskipta-
leiða heldur einnig vegna náttúru-
auðlinda.“
Á undanförnum misserum hefur
verið unnið að viðhaldi og uppfærslu
bygginga og innviða á öryggissvæð-
inu á Keflavíkurflugvelli, meðal ann-
ars fjárfest í stærri gistiaðstöðu og
viðhaldi sinnt á steyptum flugskýl-
um fyrir orrustuþotur. Gilday
kveðst meðal annars hafa sótt Ís-
land heim til þess að geta í eigin
persónu séð þau verkefni sem eru í
gangi hvað þetta varðar, en ekki síð-
ur meta og kortleggja hver þörfin sé
á frekari uppfærslu innviða á örygg-
issvæðinu. „Fyrst og fremst að meta
hvað þarf til að viðhalda þessum
stað sem rekstrarhæfum herflug-
velli fyrir æfingar og raunverulegar
aðgerðir.“
Hrifinn af fjölbreytni LHG
Gilday kveðst hafa fundað með
Georg Lárussyni, forstjóra Land-
helgisgæslunnar, síðdegis í gær og
fengið tækifæri til að skoða innviði
hennar. Meðal umræðuefna var
hvernig hægt væri að efla samstarf
Landhelgisgæslunnar og banda-
ríska sjóhersins, meðal annars á
sviði leitar og björgunar með því að
útvíkka þjálfun og æfingar.
„Ég var mjög hrifinn af því sem
ég sá hjá Landhelgisgæslunni, ekki
bara faglegri hæfni þeirra heldur
líka hve fjölbreyttur mannauðurinn
er með tilliti til þess hve margar
konur voru þar starfandi og í
ábyrgðarstöðum þar sem þær hafa
áhrif,“ segir hann.
Vaxandi hernaðarumsvif næstu ár
- Æðsti embættismaður bandaríska sjóhersins gerir ráð fyrir að umsvif hernaðaraðgerða fari vaxandi
- Vilja að kafbátaleitaraðgerðir haldi áfram - Ísland mikilvægur samstarfsaðili og bandamaður
Morgunblaðið/Eggert
Varnir Michael Gilday telur mikilvægt að P-8-vélar haldi áfram að koma til Íslands í tímabundnar aðgerðir.
10 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 15. JÚNÍ 2022
DAGMÁL
Andrés Magnússon
andres@mbl.is
Eyþór L. Arnalds er nýhættur í
borgarstjórn Reykjavíkur, en hann
hefur alls ekki misst áhugann á
stjórnmálum. Hann er gestur í Dag-
málum í dag, streymi Morgunblaðs-
ins á netinu, sem opið er öllum áskrif-
endum.
„Þetta er ekki heppilegt fyrir borg-
arbúa,“ segir Eyþór um meirihluta-
myndunina.
„Dagur gat valið milli þess að
hlusta á úrslit kosninga eða tjasla
saman meirihluta og hann velur alltaf
völdin. Það er hans helsta mál. Það er
öllu tjaldað til til þess að halda völd-
unum.“
Þýðir eitthvað að fást um það?
„Ég held að það sé betra fyrir
borgarbúa, venjulegt fólk, að það sé
hlustað á þeirra þarfir, en það sé ekki
verið að berjast um borgarstjórnina
eins og hún sé eitthvert vígi í stríði,“
segir Eyþór.
Kjósendur hunsaðir
„Þarna eru skilaboð frá kjósendum
um breytingar. Framsókn vinnur
klárlega stóran kosningasigur út á
breytingar. Þá eiga borgarfulltrúar,
allir helst, að hlusta á þau skilaboð.
Bæði framsóknarmenn, þeir eiga að
taka það alvarlega að þeir voru kosn-
ir til þess að breyta, en ekki síður
Samfylkingin sem tapar miklu aftur
og aftur. Hún á líka að horfast í augu
við það.“
Hann teldi eðlilegt að Samfylk-
ingin hefði annaðhvort látið meiri-
hlutasamstarf vera í ljósi fylgistaps
eða viðurkennt að ekki væri ánægja
með verk meirihlutans og því þyrfti
að hlusta á þær breytingar sem kjós-
endur Framsóknar og Sjálfstæðis-
flokksins hefðu kallað eftir.
„Það hefðu átt að sjást í [sam-
starfssáttmála meirihlutans] ein-
hverjar breytingar. Ég sé ekki held-
ur mikið um mælanleg markmið, þau
eru ekki skýr. Framsókn talaði í
kosningabaráttunni mjög skýrt um
þrjú þúsund íbúðir á ári, sem er þre-
falt meira en gert er ráð fyrir í aðal-
skipulagi. Í þessu plaggi er ekki talað
um þrjú þúsund íbúðir, heldur þús-
und íbúðir á ári, af því að það er það
sem er í gamla skipulaginu.“
Framsókn mistókst að breyta
Hann segir meirihlutasam-
komulagið bera mjög veik merki
Framsóknar, þar sé næturstrætó og
frítt í sund fyrir börn, en ekki mikið
meira.
„Stóru pólitísku málin eru húsnæð-
ismál, samgöngumál, leikskólamál og
grunnskólamál. Ég sé ekki neina
stefnubreytingu í þessu. Ef þau gera
ekki meira en segir í málefnasáttmál-
anum, þá hefur Framsókn mistekist
að koma fram breytingum.“
En átti Einar Þorsteinsson ein-
hvern annan kost?
„Ef Framsókn hefði einfaldlega
sagt að þau vildu ekki þennan kost,
þá hefði hann ekki verið í boði heldur
og menn hefðu þurft að hugsa upp á
nýtt. Ég held að menn hafi verið full-
fljótir á sér við að taka þessa útilok-
unarpólitík alvarlega.“
Er skynsamlegt að skipta um
borgarstjóra eftir 18 mánuði?
„Það er skynsamlegt fyrir þann
sem er á útleið. En þeir geta verið
dýrkeyptir, því ef engu er breytt á
fyrstu 18 mánuðunum er erfitt að
koma nokkru í verk eftir það.“
Einar mun litlu breyta á
30 mánuðum eftir Dag
- Eyþór Arnalds segir Framsókn hafa mistekist að breyta
Dagmál Eyþór Arnalds, fyrrverandi oddviti sjálfstæðismanna, segir að ekki
sé von á miklum breytingum í borginni hjá meirihlutanum.
Smiðjuvegur 68, Kópavogi | S. 587 1350 | bifreidaverkstaedi.is
Allar almennar bílaviðgerðir
HURÐIR
Tunguháls 10, 110 Reykjavík, sími 567 3440, vagnar@vagnar.is, vagnar.is
• Stuttur afhendingartími
• Hágæða íslensk
framleiðsla
• Val um fjölda lita í
RAL-litakerfinu
• Vindstyrktar hurðir
Bílskúrs- og iðnaðarhurðir
Iðnaðarhurðir
Iðnaðarhurðir með gönguhurð
Bílskúrshurðir
Hurðir í trékarma
Tvískiptar hurðir
Smíðað eftir máli
Fyrsta flokks þjónusta og ráðgjöf