Morgunblaðið - 22.07.2022, Qupperneq 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 22. JÚLÍ 2022
VINNINGASKRÁ
65 10751 21543 33725 44235 53563 64682 73107
132 11018 21857 34382 44254 53637 64752 73149
473 11051 21985 34416 44520 54205 65075 73151
1893 11109 22089 34851 44692 54557 65252 73470
1956 11398 22135 34965 44778 54821 65300 73837
2050 11553 22420 35067 44841 54871 65835 74171
2314 11756 22767 35259 45292 54984 66004 74576
2370 11786 22784 35771 45496 54998 66802 74955
2769 12163 22810 36207 45537 55135 67112 75198
2907 12232 23051 36370 45568 55192 67138 75352
3178 13099 23270 36525 45576 55410 67709 75516
4380 13261 23561 36870 45658 56222 67763 75585
4700 13570 24929 37066 45664 56511 67890 75633
4803 13603 25220 37401 46982 56715 68043 75654
4994 14108 25380 37425 47347 56771 68130 75901
5041 14213 25897 37889 47490 57686 68476 76453
5072 14234 26531 37894 47744 57754 68487 76514
5512 14350 26665 38062 47838 58411 69293 77021
5526 15108 27767 38378 48749 58701 70283 77059
5534 15946 28624 38494 48791 58739 70332 77586
5600 16092 28773 39341 49438 59557 70350 77726
5629 16150 28933 40173 49625 59597 70444 77771
5664 16551 28986 40194 49736 60161 70458 77891
5752 16617 29133 40299 49767 60909 70510 78501
6760 16966 29946 40313 49899 60992 70644 78719
7513 17231 30006 40581 50442 60997 70712 78746
8025 17294 31265 40621 50467 61479 70755 78783
8312 17919 31605 40795 50825 61948 70842 78951
8531 18389 31613 40825 51134 62286 71330 79057
8613 18483 31928 40860 51294 62403 71710 79126
8728 18731 32027 41186 51334 62440 71890 79248
8800 19402 32635 41334 51365 63322 71924
9518 19536 32648 41604 51751 63451 71965
9946 19822 32810 41758 51885 64092 72127
10338 21194 32872 42352 52437 64342 72134
10405 21455 32964 42941 52689 64593 72337
10526 21469 33202 43621 52869 64621 72900
1325 13546 19091 31577 40678 49061 58860 73351
2693 13662 19543 31932 41951 49834 61032 74118
2997 14361 21318 32885 42120 49910 61169 75224
3894 14848 21359 33363 42431 51424 61615 76286
6349 14892 24547 33798 43933 51514 61954 76951
6379 15495 24570 35943 44261 51570 62586 78486
7162 16750 25266 36218 44733 52755 66078 78611
7751 17055 25490 36911 44858 53779 66325 79741
9066 17772 25889 37540 45985 55211 68361 79957
9252 18184 27792 37640 48427 56126 69538
11668 18369 29954 38223 48474 58244 71566
12210 18867 30372 38516 48715 58329 72106
13283 19040 30456 38924 48815 58506 73016
Næstu útdrættir fara fram 28. júlí, 4. ágúst & 11. ágúst 2022
Heimasíða: www.das.is
Vinningur
Kr. 15.000 Kr. 30.000 (tvöfaldur)
Vinningur
Kr. 25.000 Kr. 50.000 (tvöfaldur)
Vinningur
Kr. 150.000 Kr. 300.000 (tvöfaldur)
300 7732 72291 74271 79234
Vinningur
Kr. 50.000 Kr. 100.000 (tvöfaldur)
756 9383 16254 38077 48544 67446
4108 11073 21911 38675 53663 71931
7108 11887 24433 39624 66904 72616
8769 12161 37927 41934 67080 77358
Aðalv inningur
Kr. 2.000.000 Kr. 4.000.000 (tvöfaldur)
7 1 2 7 4
12. útdráttur 21. júlí 2022
Útspil Svandísar
Svavarsdóttur mat-
vælaráðherra, um að
hún hyggist leggja
fram frumvarp í haust
sem taki upp svæða-
skiptingu á nýjan leik,
kom verulega á óvart.
Yfirskrift á pistli ráð-
herra í Morgunblaðinu
6. júlí var: „Afnám
svæðaskiptinga full-
reynt“. Ástæðuna segir
ráðherra vera að afnám svæðaskipt-
inga, það er að ráðherra sé ekki leng-
ur heimilt að skipta veiðiheimildum
niður á svæði, hafi misheppnast.
Veiðikerfið fest í sessi
Ekki eru liðin nema fjögur ár frá
því horfið var frá fyrirkomulaginu
sem ráðherra boðar. Árið 2018 var
ákveðið að heimila strandveiðar í 48
daga það árið – 12 daga í hverjum
mánuði maí-ágúst. Alþingi var ekki í
vafa ári síðar, að afnema sólarlags-
ákvæði laganna og byggja á hinu
nýja kerfi til framtíðar. Niðurstaðan
var m.a. byggð á eftirfarandi umsögn
Landhelgisgæslunnar til atvinnu-
veganefndar Alþingis:
„Landhelgisgæsla Íslands telur að
reynsla síðasta sumars, þar sem
leyfðir voru 12 dagar innan hvers
mánaðar, hafi verið góð og að veiði-
dagar hafi verið valdir með tilliti til
veðurfars og sjólags í stað þess að
keppast um úthlutaðan kvóta á
hverju svæði eins og gert var árin á
undan. Sú staðreynd að smábátar eru
minna á sjó í brælu stuðlar beint og
óbeint að því að auka öryggi sjófar-
enda og með því að binda þessi
ákvæði í lög er öryggið því tryggt enn
betur.“
Reynslan af svæðaskiptingunni
Rétt er að rifja hér upp tvö síðustu
ár svæðaskiptingarinnar.
Ráðherra ákvað að viðmiðunarafli
2017 yrði 9.759 tonn. Heimildunum
var skipt á svæðin fjögur og deilt á
hvern mánuð fyrir sig.
Jafnt og nú voru
flestir bátar gerðir út á
svæði A. Þar náðist
aldrei heill mánuður,
veiðar stöðvaðar 24.
maí, 21. júní, 14. júlí og
15. ágúst. Á svæðum B
og C lauk veiðum 17.
ágúst að loknum 10 af
18 dögum sem veiðar
voru heimilaðar. Við-
miðunarafli dugði hins
vegar á svæði D. Fjöldi
daga að meðaltali 10 í
hverjum mánuði á svæði A og 12 á
svæðum B og C.
Á strandveiðum 2016 voru veiðar
stöðvaðar á öllum svæðum í ágúst.
Svæði B fékk þá aðeins fjóra daga, A
og C fimm daga. Svæði D fékk hins
vegar fæsta daga það árið, ellefu í
maí og ágúst, sjö í júní og fjóra í júlí,
alls 31 dag sem róðrar voru heim-
ilaðir.
Alþingismenn sáu að staðan sem
upp var komin kallaði á breytingar.
Þar vó þyngst hið óæskilega kapp í að
komast í róður þegar stutt var í lok-
un. Það voru ekki góð skilaboð þegar
landkrabbinn spurði: „Var ekki tví-
sýnt um veður í morgun?“ „Jú, ég
myndi jafnvel segja að það hafi verið
þrísýnt!“ Segir allt sem segja þarf.
Jafnframt þótti rétt að auka á jöfnuð
innan kerfisins, að öll svæðin fengju
jafnmarga daga til róðra.
Að þessu sögðu kemur það á óvart
að ráðherra hyggst leggja fram
frumvarp í haust um að taka upp
svæðaskiptingu á nýjan leik. Nær
væri að boða endurbætur á núver-
andi kerfi þar sem 48 dagar væru
festir í lög óháð því hversu mikið er
veitt hverju sinni. Það myndi gera
kerfið enn öruggara og minnka ójafn-
vægi milli svæða hvað varðar aðgengi
að góðum afla.
Við slíka breytingu er ástæðulaust
að óttast ofveiði þar sem eingöngu er
veitt með handfærum, lengd hvers
róðurs takmörkuð við 14 klukku-
stundir og aflamagn við 774 kg af
þorski sem og að veiðarnar eru að-
eins heimilaðar í fjóra daga í viku.
Auk þessa aftrar veður og fiskgengd
á grunnslóð því að „skammturinn“
náist í hverjum róðri. Veisla eins og
nú er hjá flestum útgerðum strand-
veiðibáta er því ekki sjálfgefin og því
gremjulegt að ekki finnist leið til að
koma í veg fyrir stöðvun veiðanna
sem að óbreyttu lýkur áður en júlí er
allur, eða mánuði áður en ætluðum
veiðitíma er lokið.
Vægi smábáta í
veiðum á að auka
Í þeirri fiskveiðistjórn sem við bú-
um við hafa minni útgerðir átt erfitt
uppdráttar. Framboð á leigukvóta
hefur farið minnkandi, aflahlutdeildir
standa þeim ekki til boða og himinn
og haf er á milli samkeppnishæfni
þeirra og stórútgerðarinnar.
Vægi smábáta í byggðakvótum
hefur farið minnkandi og það á jafn-
framt við um skel- og rækjuupp-
bætur. Það er skoðun mín að ráð-
herra eigi strax í haust að leggja
fram frumvarp sem tryggir 48 daga
til strandveiða og að aðrar heimildir
innan 5,3% pottsins verði eingöngu
nýttar af dagróðrabátum eins og gert
er í línuívilnun. Þannig gæti ráðherra
eflt útgerð smábáta, aukið verðmæti
landaðs afla og framboð á ferskum
fiski svo eitthvað sé nefnt. Ég er ekki
í vafa um að það kæmi hinum dreifðu
byggðum vel, samhliða því að það
gæfi ungu fólki tækifæri til að hefja
útgerð án þess að vera háð stórút-
gerðinni með veiðiheimildir.
48 dagar til strandveiða
Eftir Örn Pálsson » Alþingismenn sáu að
staðan sem upp var
komin kallaði á breyt-
ingar. Þar vó þyngst hið
óæskilega kapp í að
komast í róður þegar
stutt var í lokun.
Örn Pálsson
Höfundur er framkvæmdastjóri
Landssambands smábátaeigenda.
orn@smabatar.is
Í umfjöllun Morgun-
blaðsins fimmtudaginn
14. júlí sl. um lífræna
ræktun á Sólheimum
koma fram upplýs-
ingar um vottunar-
kröfur, vottun og um
starfsemi Vottunar-
stofunnar Túns sem
nauðsynlegt er að leið-
rétta. Í umfjölluninni
er fullyrt að Vottunar-
stofan Tún viðurkenni ekki notkun
á svepparotmassa og þar sem Sól-
heimar hyggist taka upp notkun
hans (að nýju) muni þeir segja sig
frá vottun Túns, en að lífræn rækt-
un verði áfram stunduð á staðnum.
Þá er jafnframt fullyrt að margir
framleiðendur lífrænna matvæla
séu hættir viðskiptum við Tún og
má af samhenginu ætla að ástæðan
sé bann við notkun svepparotmassa.
Af þessu mætti ætla að geðþótta-
ákvarðanir ráði því eftir hvaða
reglum er vottað, sem auðvitað er
fjarri sanni. Rétt er að ítreka að
Vottunarstofan Tún vinnur eftir
samevrópskum reglum og leiðbein-
ingum um vottun lífrænnar fram-
leiðslu, sem Matvælastofnun upp-
færir og fylgist með hér á landi.
Svepparotmassi er eitt þeirra
áburðarefna sem má nota til líf-
rænnar ræktunar, að því tilskildu
að hann sé gerður úr hráefnum sem
eru leyfileg. Hafi Sól-
heimar eða aðrir
áhuga á að nota
svepparotmassa er
þeim í lófa lagið að
leggja fram upplýs-
ingar um hráefnasam-
setningu og sýna fram
á að hún sé samkvæmt
reglum.
En búfjáráburður
sem notaður er til líf-
rænnar ræktunar (og
þar með í svepparot-
massa sem nota á í
slíka ræktun) má ekki koma frá
verksmiðjubúskap. Einnig þarf að
gæta að því að með búfjáráburð-
inum berist ekki erfðabreytt efni
(úr fóðri) og að leifar þungmálma
séu innan leyfilegra marka. Þetta
eru evrópskar reglur, en þar fyrir
utan væri það ekki ímynd lífrænnar
ræktunar til frama að nota aðföng
úr verksmiðjubúskap eða aðföng
menguð erfðabreyttum efnum og
þungmálmum.
Einnig er ástæða til að árétta að
framleiðendur sem markaðssetja
matvæli, fóður og sáðvöru sem líf-
ræn verða að hafa vottun. Vottaður
framleiðandi getur því ekki tilkynnt
að hann/hún hyggist hætta að fylgja
vottunarreglum, en halda áfram að
markaðssetja framleiðslu sína sem
lífræna. Slíkt væri brot á opinber-
um lagareglum. Þá er það fjarri
sanni að „margir framleiðendur“
séu hættir í vottun hér á landi
vegna banns við notkun tiltekins
svepparotmassa. Aðeins er kunnugt
um einn slíkan sem fyrir nokkrum
árum hætti vottun af þeirri ástæðu.
Frjósamur og ómengaður jarð-
vegur er undirstaða heilbrigðis allr-
ar fæðukeðjunnar, frá lífríki gróð-
urmoldar til plantna, búfjár og
neytenda. Þegar kreppir að í at-
vinnulífinu eru kröfur til fram-
leiðslugæða og umhverfisverndar
oft fyrstu fórnarlömb niðurskurðar.
Að gefnu tilefni er ástæða til að
hvetja forráðamenn Sólheima og
aðra þá sem af þrautseigju og
myndarskap hafa borið uppi lífræna
framleiðslu hér á landi til að standa
vörð um alþjóðlegar kröfur og
leggjast sameiginlega á árar um að
stjórnvöld leggi þessari nauðsyn-
legu umhverfis- og heilbrigðisþróun
raunverulegt lið.
Vottun lífrænnar ræktunar –
forsenda lögmætrar
markaðssetningar
Eftir Gunnar Á.
Gunnarsson »Er ástæða til að
hvetja forráðamenn
Sólheima og aðra þá
sem af þrautseigju og
myndarskap hafa borið
uppi lífræna framleiðslu
hér á landi til að standa
vörð um alþjóðlegar
kröfur.
Gunnar Á. Gunnarsson
Höfundur er framkvæmdastjóri
Vottunarstofunnar Túns.
Þarftu að láta
gera við?
FINNA.is