Morgunblaðið - 16.07.2022, Blaðsíða 10

Tómas Arnar Þorláksson
tomasarnar@mbl.is
Sumir lesendur nýjasta tölublaðs
Heima er bezt hafa mögulega upp-
lifað eins og þeir væru að lesa grein í
tímaritinu í annað eða jafnvel þriðja
sinn þegar þeir lásu um Kristján
Jónsson fjallaskáld. Greinin í tíma-
ritinu er undir nafninu Á mér alltaf
að líða illa?og er Sigmund Ernir
Rúnarsson, ritstjóri Fréttablaðsins,
titlaður höfundur. Greinin hefur áð-
ur birst á prenti en það var árið 1983
í Helgarblaði DV undir sama nafni.
Athygli vekur að um helmingur
greinarinnar er ritaður orðréttur úr
grein Tómasar Guðmundssonar,
sem nefndur hefur verið borgar-
skáldið, um Kristján fjallaskáld í
bókinni Minnisverðir menn, sem
kom út árið 1968 sem hluti af rit-
röðinni Íslenzkir örlagaþættir. Í
grein Sigmundar Ernis í DV og svo
aftur nú í Heima er bezt er hvergi
vísað í grein Tómasar eða getið
heimilda.
Hér til hliðar má sjá samanburð á
milli greinar Sigmundar Ernis og
Tómasar og sést fljótt að þar eru slá-
andi mikil líkindi.
Afkomendur Tómasar, sem Morg-
unblaðið ræddi við í gær, telja um
ritstuld að ræða en segjast ekki vera
viss hvort þau geri mál úr þessu að
svo komnu.
Hissa að greinin hafi birst aftur
Spurður um málið segist Sig-
mundur Ernir ekki muna eftir grein-
inni sem hann skrifaði árið 1983 og
kannaðist heldur ekki við að greinin
hafði birst aftur núna í Heima er
bezt. Eftir stutt samtal segir hann að
Sigurjón Magnús Egilsson, ritstjóri
Heima er bezt, hafi líklegast birt
gamla grein eftir sig. Sigmundur
Ernir minntist þess þó að Sigurjón
hafði spurt sig eða tilkynnt sér að
hann myndi birta greinina. „Ég skil
ekki af hverju hann er að birta grein-
ina aftur,“ segir Sigmundur Ernir
við Morgunblaðið.
Hann segist ekki muna hvort hann
hafi fengið leyfi frá Tómasi Guð-
mundssyni á sínum tíma en skáldið
lést átta mánuðum eftir að grein Sig-
mundar Ernis birtist í DV. „Það er
svolítið erfitt að rifja upp 40 ára
blaðaskrif.“ Sigurjón segist ekki
hafa vitað að um helmingur grein-
arinnar væri ritaður upp frá grein
Tómasar þegar hann ákvað að end-
urbirta hana. Hann segir að um ein-
hvers konar misskilning sé að ræða
og bætir við að hann hafi yfir kaffi-
bolla fyrir nokkru spurt Sigmund
hvort hann mætti birta greinina.
„Ég er alveg viss um að skáldið
Sigmundur Ernir hafi ekki vísvit-
andi verið að stela frá Tómasi Guð-
mundssyni, það hefur bara farist
fyrir að vísa í hann í greininni árið
1983. Þetta er bara klaufalegt og ég
vissi ekkert um þetta.“
Sigurjón segir að hann ætli að
leiðrétta þennan misskilning í næsta
tölublaði af Heima er bezt. „Ég segi
bara í næsta blaði að það hafi farist
fyrir að geta Tómasar og við biðj-
umst afsökunar á því. Þetta eru bara
mistök og ekki gert af illum hug.“
Hann segist ekki hafa áhyggjur af að
eitthvert mál verði úr þessu sökum
ritstuldar. „Ég hef enga trú á því.“
Tómas ólíklega veitt leyfi
Guðmundur Tómasson, sonur
Tómasar Guðmundssonar, segist
koma af fjöllum hvað þetta varðar og
segir að málið komi sér töluvert á
óvart. Hann bendir á að mögulega
gæti Sigmundur Ernir hafa fengið
leyfi frá Tómasi sjálfum fyrir grein-
inni því hún var skrifuð nokkrum
mánuðum áður en hann lést. „Við er-
um seinþreytt til vandræða,“ segir
Guðmundur og telur ólíklegt að
þetta verði að einhverjum ágrein-
ingi.
Barnabarn Tómasar, Tómas Guð-
mundsson, sem á höfundarréttinn að
verkum skáldsins ásamt bróður sín-
um, Ragnari Guðmundssyni, telur
það hins vegar afar ólíklegt að Sig-
mundur Ernir hafi fengið leyfi frá
Tómasi sjálfum þegar greinin var
skrifuð 1983, og vísar þar til veikinda
skáldsins síðustu ævidagana. Hann
telur því líklegt að um ritstuld sé að
ræða.
Ritsmíðar borgarskáldsins ekki getið
- Hluti greinar Sigmundar Ernis í DV um Kristján fjallaskáld orðréttur úr grein Tómasar
Guðmundssonar - Ekki vitnað í heimildina - Greinin nú endurbirt í tímaritinu Heima er bezt
Kristján Jónsson
fjallaskáld
Tómas
Guðmundsson
Sigurjón M.
Egilsson
Tímarit Heima er bezt endurbirtir
nú grein Sigmundar úr DV frá 1983.
10 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 16. JÚLÍ 2022
Faxafeni 14
108 Reykjavík
www.z.is
Hin árlega Skötumessa í Garði verð-
ur haldin 20. júlí kl. 19, það er á Þor-
láksmessu á sumri. Skötumessan er
haldin í íþróttasal Gerðaskóla í
Suðurnesjabæ. Boðið verður upp á
skötu, saltfisk, plokkfisk og tilheyr-
andi meðlæti.
Margir stíga á svið til að skemmta
samkomugestum. Þeirra á meðal
eru Jón Arnór og Baldur sem spila
nokkur lög. Eins munu Sísí & Krist-
ján, það eru þau Sísí Ástþórs og
Kristján R. Guðnason, flytja tónlist.
Ræðumaður kvöldsins verður Sig-
urður Tómasson, formaður Knatt-
spyrnufélagsins Fram í Reykjavík.
Ört gengur á aðgöngumiðana, að
sögn aðstandenda Skötumessunnar.
Fólk getur tryggt sér sæti með því
að leggja 5.000 krónur inn á reikning
Skötumessunnar, banki 0142-05-
70506, kennitala 580711-0650.
Um er að ræða fjáröflun og renn-
ur innkoman til margra góðra mál-
efna og einstaklinga sem þurfa á
stuðningi að halda. Gerð verður
grein fyrir styrkveitingunum á við-
burðinum og styrkir afhentir.
Helstu styrktaraðilar Skötumess-
unnar eru Skólamatur, Suður-
nesjabær, Icelandair og fólkið sem
mætir. gudni@mbl.is
Morgunblaðið/GE
Skötumessa Fólk kemur og borðar skötu og saltfisk í þágu góðra málefna.
Borðað til góðs á
árlegri Skötumessu
- Ilmandi réttir í Garðinum 20. júlí
Á miðjum sjöunda tug nítjándu aldar komu nokkrir skólapiltar að
Grímsstöðum á Fjöllum og þágu þar gistingu. Um kvöldið hafði einn úr
hópnum gerst all mjög drukkinn og þegar hann vaknaði næsta dag varð
hann þess áskynja að hann hafði týnt hesti sínum hnakk og höfuðfati.
Var þá ekki annað sýnt en að hann hlyti að verða eftir er samferðamenn
hans héldu áfram og bar hann sig að vonum sárlega. Lagðist hann aftur
fyrir og um leið varð honum að orði: „Á mér þá alltaf að líða illa?“
Þessa kveinstafi heyrði húsfreyjan á Grímsstöðum, og tók hún þá til
sinna ráða. Gerði hún út vinnumenn sína til að leita uppi hest, hnakk og
höfuðfat skólapiltsins, og nokkru síðar gat hún fært honum þau tíðindi,
að allt væri fundið og stæði hestur hans söðlaður á hlaðinu. Reis þá gest-
ur hennar upp, alls hugar feginn, og kvaðst með engu móti vita hvernig
hann gæti launað henni svo mikla velvild og fyrirhöfn. En húsfreyjan
svaraði: „Þér hafið greitt mér það fyrir löngu – með ánægjunni, sem ég
hef haft af kvæðunum yðar.“
En hver voru þá þessi kvæði sem hinn dapurlegi skólapiltur hafði
„fyrir löngu“ lagt inn á reikning sinn hjá húsfreyjunni á Grímsstöðum?
Um það verður ekkert fullyrt því að um fleiri kvæði en eitt eða tvö gæti
verið að ræða en kannski hefur henni eins og á stóð komið fyrst í huga
kvæðið Haust, sem birst hefur í norðanblaði að höfundinum nítján ára
gömlum.
Úr grein Sigmundar Ernis
frá 1983 og aftur 2022
Á miðjum sjöunda tug nítjándu aldar komu nokkrir skólapiltar í Gríms-
tungu og þágu þar gistingu. Um kvöldið hafði einn úr hópnum gerzt all-
mjög drukkinn, og þegar hann vaknaði næsta morgun, varð hann þess
áskynja að hafa týnt hesti sínum hnakk og höfuðfati. Var þá ekki annað
sýnt en að hann hlyti að verða eftir af samferðamönnum sínum, og bar
hann sig að vonum sárlega. Lagðist hann aftur fyrir, og um leið varð
honum að orði: „Á mér þá alltaf að líða illa?“
Þessa kveinstafi heyrði húsfreyjan á Grímsstöðum, og tók hún þá til
sinna ráða. Gerði hún út vinnumenn sína til að leita uppi hest, hnakk og
höfuðfat skólapiltsins, og nokkru síðar gat hún fært honum þau tíðindi,
að allt væri fundið og stæði hestur hans söðlaður á hlaðinu. Reis þá gest-
ur hennar upp, alls hugar feginn, og kvaðst með engu móti vita hvernig
hann gæti launað henni svo mikla velvild og fyrirhöfn. En húsfreyja
svaraði: „Þér hafið greitt mér það fyrir löngu – með ánægjunni, sem ég
hef haft af kvæðunum yðar.“
En hver voru þá þessi kvæði sem hinn dapurlegi skólapiltur hafði
„fyrir löngu“ lagt inn á reikning sinn hjá húsfreyjunni á Grímsstöðum?
Um það verður ekkert fullyrt, því að um fleiri kvæði en eitt eða tvö gæti
verið að ræða en kannski hefur henni eins og á stóð komið fyrst í huga
kvæðið Haust, sem birzt hefur í norðanblaði að höfundinum nítján ára
gömlum.
Úr grein Tómasar
Guðmundssonar frá 1968
Sigmundur Ernir
Rúnarsson