Morgunblaðið - 05.09.2022, Qupperneq 10

10 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 5. SEPTEMBER 2022
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
„Á síðustu mánuðum höfum við
séð talsverðar breytingar í kaup-
hegðun og neyslumystrum okkar
viðskiptavina sem snúa sér í æ
meiri mæli að tilboðsvörum og
hagkvæmari valkostum,“ segir
Gunnar Egill Sigurðsson forstjóri
Samkaupa. Á vegum fyrirtækisins
eru reknar keðjurnar Nettó, Kjör-
búðin, Krambúðin og Iceland, en
alls rekur fyrirtækið 63 verslanir.
„Hjá Samkaupum er leitað
allra leiða til að sporna gegn
verðhækkunum á dagvöru alla
daga. Verulegur þrýstingur er á
slíkt enda hefur innkaupsverð hjá
birgjum og framleiðendum stigið
talsvert að undanförnu,“ segir
forstjórinn.
Hrávöruverð gefur eftir
Hækkanirnar eru, að mati
Gunnars Egils, meiri en forsendur
og ástæða er til og hefur því verið
óskað betri kjara. Eins og fram
kom í fréttum í sl. viku sendi hann
fyrir skemmstu bréf á forstjóra
sinna tíu stærstu birgja. Óskaði
þar eftir 5% verðlækkun, sem svo
yrði fleytt áfram til viðskipavina.
„Þarna vísa ég til þess að verð
bæði á hrávörumarkaði á heims-
vísu og í innkaupum fer lækkandi.
Viðbrögðin við þessu hafa verið
þau að ekki sé hægt að koma til
móts við okkur. Við munum þó
halda málinu vakandi. Við höfum
einnig lækkað verð á okkar eigin
vörulínum undir merkjunum
Anglamark og X-tra um 10% sem
er mikil kjarabót fyrir okkar
viðskiptavini,“ segir Gunnar Egill.
„Í daglegri umræðu er öll
pressan á smásöluna að halda aft-
ur að verðhækkunum sem ég tel
fullkomlega eðlilegt. Þegar hækk-
anir koma hins vegar frá birgjum
geta verslanirnar lítið gert nema
lækka sína álagningu. Ég kalla
því eftir samstilltu átaki gegn
verðbólgunni sem nú mælist 9,7%.
Þar vegur húsnæðisliðurinn
þungt. Hækkun á vísitölu mat-
vöruverðs á síðustu tólf mánuðum
er um 8%, sem er öllu minna en
gerist á dagvörumarkaði úti í
Evrópu þar sem verðbólgan er
meiri nú en sést hefur í lengri
tíma. Þegar aftur varð mögulegt
fyrir nokkrum vikum að flytja út
korn frá Úkraínu fór hátt verð á
ýmsum hrávörum reyndar að gefa
eftir. Því tel ég forsendur fyrir
því að verðhækkanir síðustu mán-
aða geti gengi til baka að ein-
hverju leyti.“
Minna af grillkjöti
á sólarlitlu sumri
Aðstæður hvers tíma koma
glöggt fram á matvörumarkaði.
Sala á bestu vöðvum grillkjöts
hefur verið minni en stundum áð-
ur og skýring þess er sögð hve
sólarlítið sumarið var. Meiri eftir-
spurn er hins vegar eftir t.d.
ódýrari bitum kjúklinga, nauta-
hakki og pasta.
„Í ákveðnum vöruflokkum
þarf meiri samkeppni svo aðhald
skapist. Þar nefni ég til dæmis
mjólkurvörur og ýmsar landbún-
aðarvörur þar sem innflutningur
kemur ekki til nema í takmörk-
uðum mæli. Þetta eru greinar sem
hafa of mikla verðvernd, “ segir
Gunnar Egill og og bætir jafn-
framt við:
„Samkaup eru mikið í eigin
innflutningi og hafa þannig styrkt
stöðu sína gagnvart birgjum.
Ákveðnar vörur höfum við ekki
hækkað í verði, svo sem bleiur,
barnamat og slíkt, til að koma til
móts við unga fólkið og fjölskyld-
urnar. Rekstur okkar er nærri
áætlunum ársins sem voru gerðar
í fyrra í miðjum heimsfaraldri og
áður en Úkraínustríðið hófst. Í
verslun gildir annars bara að fólk
sé vakið yfir störfum sínum og
finni besta verðið, bæði í innkaup-
um og sölu. Í því liggur galdur-
inn.“
Kaupmáttarauki
til betra lífs
Kjarasamningar á almenna
markaðnum losna 1. nóvember
næstkomandi. Í aðdraganda
þeirra vilja fulltrúar launafólks
verulegar hækkanir launa auk fé-
lagslegra ráðstafana ýmiskonar.
Um þetta segir Gunnar að frá
2011 hafi grettistaki hafi verið
lyft í launamálum og kaupmáttur
aukist verulega. „Hér má ekki
fara aftur af stað höfrungahlaup
víxlhækkana launa og vöruverðs,
sem kyndir undir verðbólu og rýr-
ir kaupmátt. Að ná verðbólgu og
vöxtum niður hlýtur að vera
keppikefli allra. Hagvaxtar- og
kaupmáttarauki er lykill að betra
lífi.“
Sterkari á
höfuðborgarsvæði
Hlutdeild Samkaupa á mat-
vörumarkaðinum í dag er 21-23%,
svipað og Krónan. Hagar hafa um
45% af kökunni og önnur fyrir-
tæki skipta með sér rest.
„Samkaup reka fjölda versl-
ana úti á landi og staða okkar er
víða góð. Þar þjónustum við
heimafólk auk þess sem viðskipti
ferðafólks eru oft mjög mikil. Með
kaupum á verslunum Basko, sem
við breyttum yfir í Nettó og
Krambúðir, styrktum við stöðu
okkar á höfuðborgarsvæðinu eins
og við töldum nauðsynlegt. Fyrr á
þessu ári opnuðum við Nettóversl-
un í Mosfellsbæ og önnur slík við
Selhellu í Hafnarfirði er væntan-
leg í október,“ tiltekur Gunnar
Egill. Verslunarhættir, segir for-
stjórinn, breytast hratt með staf-
rænni þróun. Samkaup var fyrst
allra til að kynna til leiks versl-
unarapp sem einnig er vildar-
kerfi. Viðskiptavinir sem búnir
eru að hlaða Samkaupaappinu
niður í síma sína eru nú um 50
þúsund; en með því býðst 2% af-
sláttur af vöruverði í formi inn-
eignar sem við köllum appslátt.
Hægt er að greiða með appinu og
fá rafræna kvittun samstundis.
Einnig er mikið af sértilboðum
alla daga.“
„Verslanir framtíðar verða
væntanlega minni í fermetrum en
nú er algengt. Vöruúrval þróast
líka meira úti í að bjóða tilbúnar
lausnir á víðum grunni. Vægi net-
verslunar eykst sömuleiðis. Grein-
ingarfyrirtækið McKinsey spáir
að innan fárra ára kaupi fólk 70%
af öllum raftækjum á netinu, 40%
af fatnaði og 10% af matvöru. Nýj-
ar kynslóðir hafa aðrar kröfur og
væntingar en eldra fólk um sam-
félagslega ábyrgð fyrirtækja, um-
hverfismál og slíkt,“ segir Gunnar
Egill sem starfað hefur hjá Sam-
kaupum frá 2003. Ferilinn hóf
hann í verslun á Dalvík en eftir
nám í viðskiptafræðum á Bifröst
fór hann í stjórnunarstörf hjá
fyrirtækinu, innkaup, markaðs-
mál og fleira. Við forstjórastarf-
inu tók hann þann 1. apríl sl.
Hver keðja hafi sjálfstæði
„Hjá Samkaupum hefur fólk
tækifæri til að vinna sig upp og
getur mátað sig í ýmsum hlut-
verkum. Áherslubreytingar mið-
ast jafnframt að því að stjórn-
endur hverrar verslunarkeðju,
það er Nettó, Kjörbúðarinnar,
Krambúðarinnar og Iceland, hafi
meira sjálfstæði í rekstri og
áherslum. Þó erum við öll í sama
liðinu, eins og til dæmis þegar
opnaðar eru nýjar verslanir. Þá
sameinast fólk í mikilvægu verk-
efni,“ segir Gunnar Egill og að
síðustu:
„Starfsmenn hjá okkur eru
oft um 1.500 talsins; fólk sem við
hvetjum til náms eftir ýmsum leið-
um sem bjóðast. Slík menntun er
nauðsyn, því verslunarstörf fram-
tíðarinnar krefjast sérþekkingar
sem mikilvægt er að sé til staðar í
harðri samkeppni.“
Hækkanir gangi til baka í samstilltu átaki allra gegn verðbólgunni, segir Gunnar Egill Sigurðsson forstjóri Samkaupa
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Verslun Forstjórinn með sínu fólki í Nettóbúðinni við Krossmóa í Reykjanesbæ. Hér eru, frá vinstri talið, Erla
Valgeirsdóttir, Bjarki Sæþórsson verslunarstjóri, Gunnar Egill Sigurðsson og Kristjana Pálína Kristjánsdóttir.
Neyslumynstur eru að breytast
Sigtryggur Sigtryggsson
sisi@mbl.is
Mikill vilji er hjá eigendum fast-
eigna að leigja ríkinu skrifstofu-
húsnæði. Tilboð bárust í ríflega tí-
faldan þann fermetrafjölda sem
ríkið hyggst leigja.
Í júní auglýsti Framkvæmda-
sýslan-ríkiseignir markaðskönnun
þar sem leitað var eftir 8-20 þús-
und fermetrum skrifstofuhúsnæð-
is. Ætlunin var að skoða mögu-
leika á að setja upp
skrifstofugarða þar sem ótiltekinn
fjöldi ríkisstofnana fær nútímalega
framtíðaraðstöðu, eins og segir á
heimasíðu FSRE.
Tillögur að húsnæði sem bárust
voru alls 25, frá 12 aðilum. Heild-
arfjöldi fermetra sem felast í til-
lögunum er um 240 þúsund. Í
flestum tilfellum er um að ræða
húsnæði sem enn hefur ekki verið
byggt, en verður til afhendingar á
næstu 36 mánuðum.
Sérfræðingar stofnunarinnar
munu í framhaldinu fara yfir til-
lögunar og meta samkvæmt til-
teknum forsendum, segir á heima-
síðunni. Lykilspurningarnar við þá
úrvinnslu séu nokkrar, meðal ann-
ars staðsetning, verð og tímasetn-
ing afhendingar húsnæðis.
Er ekki skuldbindandi
Þegar markaðskönnunin var
auglýst tiltók FSRE að gert væri
ráð fyrir að leigutími verði 15-25
ár með möguleika á framlengingu.
Þá var gerð krafa um staðsetningu
miðsvæðis á höfuðborgarsvæðinu, í
nálægð við stofnbrautir, almenn-
ingssamgöngur og aðra skrifstofu-
og þjónustustarfsemi.
„Engin skuldbinding um við-
skipti felst í markaðskönnun, en
hún er gagnlegt verkfæri fyrir
sérfræðinga FSRE í vinnu sinni
við aðstöðusköpun fyrir ríkisaðila
og stefnumótun þar að lútandi,“
segir í tilkynningu á heimasíðunni.
Meginmarkmið FSRE sé að
skapa aðstöðu fyrir þjónustu ríkis-
ins við borgarana. Undanfarin ár
hafi staðið yfir viðamikil endurnýj-
un á skrifstofuhúsnæði opinberra
aðila. Skrifstofur hafi breyst mikið
á undanförnum áratugum, í takt
við tækniþróun og breytt vinnu-
brögð.
Hagkvæm nýting markmiðið
Fjármála- og efnahagsráðuneyt-
ið (FJR) gaf í janúar 2021 út
stefnuskjal með áherslum og við-
miðum fyrir húsnæðismál stofn-
ana. Meðal meginmarkmiða stefn-
unnar er hagkvæm og markviss
húsnæðisnýting og fjölbreytt og
sveigjanlegt vinnuumhverfi sem
styðji við teymisvinnu og sam-
starf.
Breyttar áherslur felast meðal
annars í því að horfið er frá þeirri
stefnu að meirihluti starfsfólks
hafi til afnota einkaskrifstofu, en
aukið pláss fer þess í stað í fjöl-
breytta verkefnamiðaða vinnuað-
stöðu svo sem fundarherbergi,
hópvinnurými, næðisrými og fé-
lagsleg rými.
Margir vilja leigja ríkinu skrifstofur
- Tilboð bárust í ríflega tífaldan þann
fermetrafjölda sem ríkið bað um
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Landsbankinn Viðræður hafa staðið yfir milli bankans og ríkisins um að
leigja hluta nýja hússins við Kalkofnsveg undir starfsemi ráðuneyta.