Morgunblaðið - 30.11.2022, Qupperneq 11

FRÉTTIR
Erlent 11
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 30. NÓVEMBER 2022
bmvalla.is | sími: 412 5050 | sala@bmvalla.is
MÚR- OG FLOTBLÖNDUR
SEM UPPFYLLA SKILYRÐI SVANSINS
og má nota í byggingar sem stefna að umhverfisvottun
Smiðjuvegur 68, Kópavogi | S. 587 1350 | bifkop.is
Allar almennar bílaviðgerðir
sáust þar sem fólksins sem lést í elds-
voðanum í Urumqi var minnst.
Nokkuð hefur verið um samstöðu-
mótmæli erlendis og voru til dæmis
mótmæli í fyrrakvöld viðColumbia-há-
skólann íNewYork ogBerkeley-háskól-
ann í Los Angeles.
Bretar ósáttir við Kínverja
Bresk stjórnvöld kölluðu í gærZheng
Zeguang, sendiherra Kína í Lundún-
um, á teppið vegna handtökunnar á
Ed Lawrence, blaðamanni breska rík-
isútvarpsinsBBC, á sunnudaginn. BBC
hefur jafnframt sakað kínversku lög-
regluna um að hafa ráðist á Lawrence
meðan hann var í haldi þeirra.
James Cleverly, utanríkisráðherra
Breta, sagði að brýnt væri að verja
frelsi fjölmiðla og getu blaðamanna til
að fjalla um atburði án þess að veist sé
aðþeim.Kínversk stjórnvöld sögðuhins
vegar aðBretar væru í engri aðstöðu til
að gagnrýnaKínverja fyrir sóttvarnaað-
gerðir þeirra eða önnur innanríkismál.
Atvikið hefur hleypt nýrri spennu í
samskiptiBreta ogKínverja, en í síðasta
mánuði kom í ljós að Kínverjar hefðu
haldið úti ólöglegum „lögreglustöðv-
um“ í nokkrumerlendumríkjum, þar á
meðalBretlandi, til þess að fylgjastmeð
eigin þegnum þar. Þá var háttsettur
embættismaður í sendiráðiKína einnig
kallaður á teppið í síðastamánuði eftir
að starfsfólk ræðismannsskrifstofunnar
íManchester var sakaðumaðhafa ráð-
ist á og lamiðmótmælanda semstuddi
aukið lýðræði í Hong Kong.
Rishi Sunak, forsætisráðherra Bret-
lands, lýsti því yfir í ræðuámánudaginn
aðhinni svokölluðu „gullöld“ í samskipt-
um Breta og Kínverja væri lokið, og
að afstaða Kínverja væri „kerfisbund-
in áskorun“ gagnvart hagsmunum og
gildum Breta.
Í gær var svo greint frá því að Bret-
ar hefðu útilokað kínverska fyrirtækið
China General Nuclear frá því að taka
þátt í bygginguþriðja kjarnorkuversins
í Sizewell. Er ákvörðunin sögð liður í
viðleitni Breta til aðminnka viðskipta-
tengsl við Kína í viðkvæmum geirum.
Dóms- og stjórnmálanefndmiðstjórnar
kínverska kommúnistaflokksins kall-
aði í gær eftir því að tekið yrði hart
á „fjandsamlegum öflum“ í Kína eftir
að fjölmenn mótmæli brutust út um
helgina í helstu borgum landsins gegn
ströngumsóttvarnareglumkínverskra
stjórnvalda.
Nefndin hefur yfirumsjón með
allri löggæslu innanlands og sagði
í áliti hennar að það væri nauðsyn-
legt að bregðast hart við „njósna- og
skemmdarverkastarfsemi hinna fjand-
samlegu afla í samræmi við lög,“ að því
er sagði í frétt Xinhua-ríkisfréttastof-
unnar.
Fjölmennt lögreglulið var á götum
helstu stórborgaKína í gærogbólaði lítt
ámótmælumgegn sóttvarnaaðgerðum
vegnaþess. Þá bárust fregnir frá höfuð-
borginni Peking um að lögreglan hefði
sett sig í samband við fólk sem grunað
var um að hafa tekið þátt í mótmælum
um helgina.
Þá hafa stjórnvöld einnig hert á rit-
skoðunákínverskumsamfélagsmiðlum
til að koma í veg fyrir að fólk geti dreift
upplýsingumummótmælin sín ámilli.
Voru lögreglumenn sagðir hafa stöðv-
að gangandi vegfarendur og beðið um
símaþeirra til að kannahvort þar væru
ólögleg samskiptaforrit.
Samstöðumótmæli erlendis
Mótmæli helgarinnar spruttu upp
eftir að fréttir bárust frá borginni Ur-
umqi fyrir helgi umað tíumanns hefðu
farist þar í eldsvoða, að sögn vegnaþess
að þeim var ekki hleypt út úr hinni
brennandi blokk vegna sóttvarnaað-
gerða. Kínversk stjórnvöld hafa neitað
því að svo hafi verið.
Þó að lítið yrði ummótmæli í Peking
ogSjanghævarmótmælt íHongKong,
þar semháskólanemarkomusamanog
kölluðu slagorð á borð við „gefið mér
frelsi eða dauða“. Samkvæmt frétt
AFP-fréttastofunnar kallaði einn mót-
mælenda að þeir væru ekki „erlendir
aðilar“, auk þess sem mótmælaskilti
Vilja taka hart
á mótmælunum
l„Gullöldinni“ í samskiptum Breta og Kínverja lokið
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
AFP/Yan Zhao
Hong Kong Mótmælendur héldu á skiltum og auðum pappírsblöðum.
Byrjað að bólusetja gegn malaríu
Stjórnvöld í Malaví hafa byrjað bólusetningarherferð gegn malaríu.
Bóluefnið gegn sjúkdómnum hefur verið í þróun í rúmlega þrjá áratugi
og benda rannsóknir til þess að um þriðjungur þeirra barna á aldrinum
5-17 mánaða sem fái það sé varinn gegn sjúkdómnum.
Malavar segja hins vegar að þeir hafi trú á því að bóluefnið geti
reynst þýðingarmikið í baráttunni gegn hinum illvíga sjúkdómi, en
2.500 ungbörn fórust í malaríufaraldri í landinu fyrir tveimur árum.
Ætla þeir því að bólusetja öll börn fimm ára og yngri gegn sjúkdómn-
um, sem leggst þyngst á yngstu aldurshópana.
AFP/Daniel Mihailescu
NATO-fundur Stoltenberg tekur hér í höndina á Þórdísi Kolbrúnu Reyk-
fjörð Gylfadóttur utanríkisráðherra á fundinum í Búkarest í gær.
Vetur gerður
að stríðsvopni
lNATO-ríkin styðji við orkuinnviði
Jens Stoltenberg, framkvæmda-
stjóri Atlantshafsbandalagsins,
varaði við því í gær að Rússar vildu
„nota veturinn sem stríðsvopn“
gegn Úkraínu með árásum sínum á
orkuinnviði landsins. Utanríkisráð-
herrar bandalagsríkjanna funduðu
í gær í Búkarest og ræddu þar leið-
ir til að hjálpa Úkraínumönnum að
gera við raforkukerfi sitt.
Lítið varð úr árásum Rússa á
Úkraínu í gær, þrátt fyrir viðvar-
anir um að stór eldflaugaárás
væri í bígerð í vikunni. Hafa íbúar
landsins verið hvattir til að taka
loftvarnaviðvörunum alvarlega
næstu daga.
Stoltenberg sagði í ávarpi sínu
að skilaboðin frá NATO-ríkjunum
yrðu að vera þau að meira yrði
gert til að hjálpa Úkraínumönnum
að gera við skemmdirnar, sem
og að útvega þeim loftvarnakerfi
til þess að verja sig gegn árásum
Rússa. Sagði Stoltenberg að hann
ætti von á frekari árásum Rússa á
raforkukerfið, á sama tíma og þeir
væru að bíða ósigur á vígvellinum.
„Rússland er að tapa á vígvellin-
um. Til að svara því ráðast þeir
nú á borgaraleg skotmörk og
borgir, því að þeir geta ekki unnið
landsvæði,“ sagði Stoltenberg
og varaði við því að ríki Evrópu
mættu eiga von á stríðari straumi
flóttamanna sem vildu reyna að
flýja kuldann í Úkraínu.
Vill frekari vopnasendingar
Dmítró Kúleba, utanríkisráð-
herra Úkraínu, sótti einnig fund-
inn, og hvatti hann bandalagsríkin
til þess að senda frekari vígbúnað
til Úkraínumanna, og til að hraða
vopnasendingum sínum til lands-
ins. Sagði Kúleba að sendingarnar
yrðu að koma „hraðar, hraðar,
hraðar“, og þá sérstaklega þau
loftvarnarkerfi sem vesturveldin
hafa heitið Úkraínumönnum.
Óskaði Kúleba eftir því að
Patriot-loftvarnarkerfið yrði sent
til Úkraínu, en Pólverjar lögðu til
í síðustu viku að slíkt kerfi, sem
Þjóðverjar ætluðu að senda til
Póllands, yrði þess í stað sent til
Úkraínu. Sögðu þýsk stjórnvöld að
Atlantshafsbandalagið yrði að taka
þátt í þeirri ákvörðun, en Stolten-
berg sagði fyrir helgi að Þjóðverjar
gætu vel sent kerfið til Úkraínu án
aðkomu bandalagsins.