Morgunblaðið - 12.12.2022, Blaðsíða 2

FRÉTTIR
Innlent2
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 12. DESEMBER 2022
ÚRVAL ÚTSÝN HLÍÐASMÁRI 19, 201 KÓPAVOGUR SÍMI 585-4000 UU.IS
TRYGGÐU ÞÉR GISTINGU Í TÍMA!
SKÍÐAFRÍ TIL ÍTALÍU
DINNA OG HELGI TAKA VEL Á
MÓTI YKKUR Í ÍTÖLSKU ÖLPUNUM
VERÐ FRÁ149.900 KR
Á MANN M.V 3 FULLORÐNA 21. - 28. JANÚAR 2023
INNIFALIÐ ER FLUG, GISTING, FLUTNINGUR Á
SKÍÐABÚNAÐI OG ÍSLENSK FARARSTJÓRN
ERTU MEÐ HÓP?
SENDU OKKUR FYRIRSPURN
Á HOPAR@UU.IS
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Gísli Freyr Valdórsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is SmartlandMarta María Winkel Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
Jóhannes Svavar Rúnarsson, fram-
kvæmdastjóri Strætó, segir strætó-
appið Klappið virka vel í svari
við fyrirspurn Kjartans Magnús-
sonar borgarfulltrúa. Kvartanir
strætófarþega
vegna greiðslu-
kerfisins hafa
verið áberandi
upp á síðkastið
en kerfið var
tekið í notkun
í nóvember í
fyrra. Kjartan
lagði fyrir-
spurnir vegna
Klappsins fyrir
borgarstjórn en
fékk ekki svar fyrr en eftir fimm
mánuði.
„Frá því ég kom inn í borgar-
stjórn í vor hef ég reynt að fá svör
við þessu, einfaldlega vegna þess
að ég hef fengið margar kvartan-
ir frá farþegum um Klappið og
frásagnir farþega um reynslu sína
hafa komið ítrekað fram í fjölmiðl-
um. Mér sýnist að mistök hafi verið
gerð með kaupum á þessu kerfi og
rekstri þess. Þess vegna lagði ég
fram fyrirspurnir í borgarstjórn
hinn 30. júní og það tók fimm
mánuði að fá svar. Gerðist það
eftir að ég tók málið upp á árs-
fundi Strætó í nóvember og gerði
athugasemd við að ég hefði ekki
fengið svör.“
Kjartan var undrandi á svarinu
varðandi þessi vandræði. „Kerfið
hefur verið meira en ár í notkun og
ég spurði hvort byrjunarörðugleik-
ar varðandi greiðslukerfið hafi
verið leystir. Framkvæmdastjórinn
segir í sínu svari: „Byrjunarörðug-
leikar hafa verið leystir og virkar
greiðslukerfið vel.“
Svör framkvæmdastjórans benda
til þess að hann sé ekki í miklu
sambandi við strætófarþega. Þetta
er í besta falli mikil afneitun að
segja að byrjunarörðugleikar hafi
verið leystir og greiðslukerfið virki
vel,“ segir Kjartan.
„Þá er skeytingarleysi borgar-
stjóra og fulltrúa Reykjavíkur
í stjórn Strætó gagnvart þessu
mikla vandamáli með miklum ólík-
indum. Reykjavíkurborg fer með
rúmlega 60% eignarhlut í Strætó.
Borgarstjóri og stjórnarmaður
Reykjavíkur bera því mikla ábyrgð
á rekstrinum, þar sem þeir fara
með eigandafyrirsvar langstærsta
eigandans.“
lMikil afneitun að Klapp virki vel
Fékk svar eftir
fimmmánuði
Kjartan
Magnússon
verði ávallt erfitt að sinna slíkum
útköllum en með góðu samstarfi við
vinaþjóðir eins og Dani og Banda-
ríkjamenn væri hægt að stórefla
björgunargetuna.
„Við sjáum að á næsta ári á um-
ferð skemmtiferðaskipa eftir að
stóraukast og það hefur ekki mikið
verið hugsað um þennan þátt. Það
verður alltaf erfitt að búa til björg-
unargetu fyrir þessi risaskip en það
má örugglega gera mun betur en við
gerum í dag.“
Spurður hvernig megi efla gæsluna
frekar segist Njáll ekki ætla að úttala
sig um það, en bendir á að æskilegt
væri að nýta TF-SIF meira heima
við, öfluga vél sem hefur sinnt mikil-
vægum verkefnum fyrir Frontex,
Landamæra- og strandgæslustofn-
un Evrópu. Það væri mikill styrkur
fyrir leit og björgun í kringum Ísland.
Ítrekar hann að koma Freyju með
heimahöfn á Siglufirði í fyrra hafi
verið gríðarlega stórt og mikilvægt
skref í að efla björgunargetu LHG.
„Það var strax mikill munur þegar
Freyja kom til landsins í nóvember
í fyrra og hún hefur sannað sig sem
öflugt skip norðan- og austanmegin
við landið, meðan Þór er meira sunn-
an og vestan við. Ég tel að til fram-
tíðar þurfi meira viðbragð og meiri
getu en við þekkjum í dag.“
Njáll Trausti Friðbertsson, formað-
ur Íslandsdeildar NATO-þingsins,
varaformaður utanríkismálanefndar
og þingmaður Sjálfstæðisflokksins,
telur gríðarlega
mikilvægt að efla
björgunargetu
Landhelgisgæslu
Íslands (LHG).
Svæðið sem LHG
ber ábyrgð á er
nítján sinnum
stærra en Ísland
og spannar 1,9
milljónir ferkíló-
metra.
Í skýrslu for-
sætisráðherra um mat þjóðarör-
yggisráðs á ástandi og horfum í
þjóðaröryggismálum sem fjallað var
um í Morgunblaðinu í síðustu viku
kom fram að nauðsynlegt væri að
leggja mat á viðbragðsgetu LHG og
gera ráðstafanir til þess að tryggja
betur vöktun.
Meiri áhersla á norðurslóðir
Njáll Trausti segir ljóst að meiri
áhersla sé lögð á viðveru Atlantshafs-
bandalagsins (NATO) á Norður-Atl-
antshafi. Byggja eigi upp aukna getu
til þess að geta sinnt varnar- og ör-
yggismálum í kjölfar innrásar Rússa
í Úkraínu. „Mér finnst eðlilegast að
við horfum til leitar og björgunar
og tökum að okkur það hlutverk í
þessu samstarfi. Við þurfum að huga
að því hvernig við getum eflt sem
mest þessa þjónustu og í samvinnu
við hvaða þjóðir, nú þegar mikilvægi
norðurslóða er að aukast mikið.“
Hann nefnir að í haust hafi ver-
ið greint frá því að Danir hyggist
verja 1,5 milljörðum danskra króna,
30 milljörðum króna, í uppbyggingu
á hernaðarmætti sínum og þá sér-
staklega í fjárfestingar sem tengjast
Norður-Atlantshafinu.
Þeir ætla að endurnýja þau fjögur
varðskip sem þeir hafa haldið úti á
Norður-Atlantshafi. Njáll spyr hvort
ekki væri hægt „að hugsa þetta í sam-
vinnu við Dani, efla þessa getu og
samvinnu á þessu gríðarlega stóra
svæði á milli þjóðanna og innan
NATO í heild sinni?“
Fleiri þyrlur á landinu
Njáll Trausti nefnir að björgunar-
geta tengd þyrlum hafi minnkað
töluvert þegar Bandaríkjaher yfirgaf
landið 2006, en þeir voru með fimm
þyrlur til taks á sínum tíma. Telur
hann skynsamlegt að efla björg-
unargetu á norðausturhorninu með
því að staðsetja björgunarþyrlu þar
varanlega, líkt og þekkist á höfuð-
borgarsvæðinu.
„Þyrlurnar geta þannig betur sinnt
stærra svæði með meiri hraða. Það
er líka nokkuð sem maður hugsar
til lengri tíma; að koma því á legg,“
segir Njáll Trausti.
Megi gera betur
Í fyrrnefndri skýrslu kom fram
að það gæti tekið varðskip allt að
tvo daga að koma til aðstoðar ef til
alvarlegs sjóslyss skemmtiferðaskips
kæmi. Njáll segir aðspurður að það
Gríðarmikilvægt að efla Gæsluna
lVill auka samstarf við Dani og BandaríkjamennlVaranleg staðsetning björgunarþyrlna á norðaust-
urhorninu ákjósanleglUmferð skemmtiferðaskipa á eftir að stóraukastlFreyja góður liðsauki
Logi Sigurðarson
logis@mbl.is
Njáll Trausti
Friðbertsson
ÞJÓÐARÖRYGGI
Sæstrengir
viðkvæmir
Njáll segir það vera gríðarlega
stórt og mikilvægt verkefni að
tryggja öryggi fjarskiptasæ-
strengja sem liggja að landinu.
Hann telur þá vera viðkvæm-
ustu innviði Íslands sem
auðveldast er að hafa stórfelld
áhrif á.
„Menn hafa verið sérstaklega
að líta til landtökustaðanna,
þar sem sæstrengirnir koma á
land, en það er gríðarlega flók-
ið verkefni að verja fjarskipta-
strengina og öll mannvirki í
sjó.“
Njáll nefnir að einnig þurfi að
huga að netöryggi þegar það
kemur að vernd sæstrengj-
anna, sem getur reynst erfitt.
„Vandamálið er að gervi-
hnattasamböndin geta annað
svo lítilli umferð miðað við
sæstrengina.“
Morgunblaðið/Þorgeir Baldursson
Öryggismál Floti LHG samanstendur af þremur björgunarþyrlum, tveimur varðskipum og einni eftirlitsflugvél.