Búreisingur - 15.09.1902, Blaðsíða 10

142
XJtheimurin.
Italiaiand. Vit frættu, hvussu allir Italialands menn settu
teirra álit til Viktor Emanuel, at hann skuldi knýta teir saman
til eitt, sterkt fólk. Eysturríki átti ein stóran landsparti í
Italialandi. Tað eydnaðist Viktor Emanuel at fáa Napoleon
hin triðja til at hjálpa sær við bardaga móti Eysturríki. Og
bardagin kom. Eysturríki tapti og mátti geva frá sær iands-
partin í Italialandi; fólkið í honum slapp at stemma, og næ-
stan allir stemmaðu fyri at fáa Viktor Emanuel til kong. Og
so varð. Meðan bardagin við Eysturríki stóð uppá, hóvdu
fleiri av smálondunum í Italialandi rikið furstar sínar burtur.
Eisini tey góvu seg inn undir Viktor Emanuel, ið nú átti
hálva Italialand. Aftur fyri hjálpina frá Frankaríki læt Viktor
Emanuel tveir franskar landspartar, ið hann átti, falla til
Frankaríkis. Arið eftir reisti ein stórur landspartur. ið stóð
undir einum kongi av Neapel, seg ímóti furstanum, ið mátti
rýma; eisini hetta fólkið gav seg inn undir Viktor Emanuel,
ið nú rópti seg kong av Italialandi. Nú var næstan
alt landið samlað. Enn átti tó Eysturríki ein lítlan landspart,
og pávin átti Róm. Men táið Eysturríki sex ár seinri lá í
bardaga við Preussaland (1866), tók Viktor Emanuel frá tí tann
landspartin, tað átti. Og uppaftur fýra ár seinri tók hann
Róm frá pávanum. Viktor Emanuel gjórdi nú Róm til
hðvuðssetur í tí nú samlaða Italialandi.
Nú er Italialand eitt av stórlondunum. Tað hevur gjðrt
felag og sambanđ við Týskland og Eysturríki; tey trý skulu
standa saman, um ófriður kemur á í Evropa. Hetta sam-
bandið rópa teir *trýfelagið«. Italialand hevur stóran her og
flota, ið kostar nógvan pening. Fólkið má tí lata tungar
skattir, hóast tað er ógviliga fátækt. Tað herskar tí eisini
nógvur illvilji millum fólkið har suður, og íðuliga sjóðar undir
loki. Tann núverandi kongur eitur Viktor Emanuel
h i n t r i ð i.
Týsklantl. Vit hoyrdu í áðni, hvussu tey týsku fólkini
reistu seg í 1848 og kravdu friheit og frælsi, og hvussu furst-
arnir aftur fingu veldi. Eftir 1848 var Eysturríki hðvuðs-
landið í »týska samfelagnum«. Men Preussalands kongur,
Vilhelmur hin fyrsti, og ministari hansara, B i s ma r c k , vildu
gera Preussaland til ta fyrstu maktina í Týsklanđi. Tí nýttu
teir ein sterkan her. Riksdagurin vildi ongan pening lata
til hetta, men Bismarck tók hann so sjálvur, og Preussaland