Morgunblaðið - 02.10.1983, Qupperneq 28

Morgunblaðið - 02.10.1983, Qupperneq 28
28 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 2. OKTÓBER 1983 KöDum Sovétstjómina tíl ábyrgðar Max Kampelman hefur tekiö þátt í störfum Demókrataflokksins í Bandaríkjunum og á árinu 1980 skipaði Jimmy Carter, þáverandi Bandaríkjaforseti, hann til aö vera fulltrúa stjórnar sinnar á Madrid-ráöstefnunni. Eftir aö repúblikaninn Konald Reagan settist að í Hvíta húsinu var Max Kampelman endurskipaður. Hann kom við á íslandi á heimleið að lokinni ráðstefnunni í Madrid og þá átti blaðamaður Morgunblaðsins það viðtal við hann sem hér birtist. Max Kampelman, sendiherra Banda- ríkjastjórnar á Madrid-ráðstefn- unni um öryggi og samvinnu í Evrópu, var oft ómyrkur í máli þegar hann kvaddi sér hljóðs á fundunum í Madrid. Þeir stóðu með hléum í um það bil þrjú ár og oftar en einu sinni not- aði Kampelman ræðustólinnn til að minna fulltrúana sem komu frá öllum Evrópulöndum — nema Albaníu — Bandaríkjunum og Kanada á grimmdarlega stjórn- arhætti Sovétmanna sem eru í hróplegri andstöðu við mannúðar- ákvæðin í lokasamþykktinni frá Helsinki sem undirrituð var við hátíðlega athöfn 1975 en á grund- velli hennar hófst ráðstefnan í Madrid 1980 og lauk henni nú í byrjun september. Eftir ráðstefnuna ferðaðist Max Kampelman til níu borga í Vest- ur-Evrópu og hélt þar ræður um viðhorf sitt til samskipta austurs og vesturs í ljósi Madrid-ráðstefn- unnar. Hann heimsótti ísland og flutti ræðu í Reykjavík á vegum Samtaka um vestræna samvinnu og Varðbergs laugardaginn 24. september. Niels P. Sigurðsson, sendiherra og fulltrúi fslands á Madrid-ráðstefnunni, kynnti Max Kampelman á fundinum og stað- festi lýsing hans að Kampelman var burðarás á ráðstefnunni og óþreytandi talsmaður mannrétt- inda og lýðræðislegra stjórnar- hátta. Blaðamaður Morgunblaðsins hitti Max Kampelman að máli á meðan hann dvaldist hér og spurði hann fyrst, hvað hann segði um hugtakið „détente" sem á íslensku hefur verið kallað „slökunarstefn- an“ — hvernig á það væri litið af honum sem bæði hefði starfað sem fulltrúi ríkisstjórnar Jimmy Carters og Ronald Reagans í Madrid. „Þegar við ræðum um „dé- tente“,“ sagði Max Kampelman sem er lögfræðingur að mennt og hefur mestan hluta starfsaldurs síns sinnt lögmannsstörfum, „verðum við fyrst að gera okkur ljóst að merking orðsins er ekki alls staðar hin sama. í Bandaríkj- unum var litið þannig á orðið eftir forsetatímabil Richard Nixons að í „détente" fælist slökun á spennu í samskiptum austurs og vesturs og með slíkri slökun væri stigið mikilvægt skref til friðsamlegra samskipta á alþjóðavettvangi. Sovétmenn litu „détente" hins vegar allt öðrum augum. Þeir skoða slökun sem framhald á póli- tísku og hugmyndafræðilegu bar- áttunni við auðvaldsheiminn. Ég held að Sovétmenn hafi viljað koma málum þannig fyrir á slök- unarskeiðinu að við slökuðum á og gættum ekki sömu varkárni og áð- ur í öryggismálum á meðan þeir notuðu tímann til að efla hernað- armátt sinn eftir öllum leiðum. Sovétmenn létu ekki við það eitt sitja að vígbúast heldur hvöttu þeir aðra til hernaðarátaka. Þeir hvöttu Egypta til dæmis til að gera árás á Israel. Þeir sendu kúb- anska hermenn til Afríku og þannig mætti áfram telja. Vestur-Þjóðverjar litu þannig á „détente" að þeir gætu vegna slök- unarinnar treyst tengslin við Austur-Þjóðverja með endursam- einingu Þýskalands sem loka- markmið. Engin viðtekin og algild skil- greining á „détente“ er til. í fyrstu ræðu minni á Madrid-ráðstefn- unni komst ég þannig að orði, að væri innrásin í Afganistan og kúg- un þjóðarinnar þar með meira en 100 þúsund sovéskum hermönnum liður í framkvæmd slökunarstefn- unnar og væru mestu ofsóknir sovéskra stjórnvalda í garð and- ófsmanna síðan 1975 liður í slök- unarstefnunni þá værum við and- vígir „détente". Hins vegar kysum við ekkert frekar en dregið yrði úr spennu, vígbúnaðarkapphlaupinu yrði hætt og minni áhersla yrði lögð á vígbúnað en meiri á gagn- kvæma afvopnun. Einhliða af- vopnun væri fráleit að mati Bandaríkjastjórnar." — Hvernig metur þú stöðuna að þessu leyti að lokinni Madrid- ráðstefnunni? „Það er fráleitt að menn geti lit- ið til þess sem gerðist í Madrid og fyllst von um að öllu sé borgið í samskiptum austurs og vesturs. Með því sem samþykkt var í Madrid höfum við skapað háttern- isreglur fyrir ríki ef svo má að orði komast, við höfum komið okkur upp mælistiku og innan hennar verða ríki að halda sér, líka Sovétríkin, ef þau vilja kom- ast hjá gagnrýni annarra. Engin refsiákvæði eru í samþykkt Madr- id-ráðstefnunnar frekar en í sam- þykkt Helsinki-ráðstefnunnar frá 1975. Okkar hlutverk er að minna sovésk stjórnvöld sí og æ á nauð- syn þess að þau standi við þær skuldbindingar sem fulltrúar þeirra staðfestu með samþykktun- um í Madrid og Helsinki. Við verð- um að láta Sovétmönnum líða illa hlaupist þeir undan þeim merkj- um sem þar voru reist. Á Madrid- ráðstefnunni var ekki aðeins ein- hugur þeirra 17 ríkja sem mynda Atlantshafsbandalagið og Evr- ópubandalagið (Efnahagsbanda- lag Evrópu) heldur áttu sjónarmið þessara bandalagsríkja verulegu fylgi að fagna meðal hlutlausra ríkja utan bandalaga og Páfa- garðs. Sovétríkin sættu harðri gagn- rýni, fulltrúum þeirra leið illa. Undir lok ráðstefnunnar var jafn- vel svo komið að Sovétmenn voru að einangrast meðal aðildarríkja Varsjárbandalagsins. Við létum ekkert tækifæri ónotað á ráðstefn- unni sjálfri eða í fjölmiðlum til að vekja athygli á því, að sovésk stjórnvöld hefðu haft mikilvæg ákvæði Helsinki-samþykktarinnar að engu. Ég var spurður að því á fundi í Zúrich eftir ráðstefnuna, hvernig ég gæti mælt með því að gengið yrði til samkomulags við Sovét- menn um nýja samþykkt í Madrid sem þeir ættu áreiðanlega einnig eftir að hafa að engu. Ég svaraði á þann veg, að engum dytti í hug að kasta Biblíunni fyrir róða, þótt vitað væri að margir kristnir menn hefðu mikið af því sem í henni stæði að engu. Við verðum að átta okkur á því að í alþjóða- málum eins og á öðrum sviðum þurfum við að setja okkur reglur sem miða að háleitu markmiði og stuðla vonandi að því að bæta sið- menninguna þegar til lengdar læt- ur. Við getum litið svo á að með samþykktunum í Helsinki og Madrid höfum við verið að mata tölvu hjá Sovétstjórninni á hegð- Max Kampelman unarreglum sem okkur eru að skapi. Yrði einhvern tíma breyt- ing til batnaðar í Sovétríkjunum og ráðamönnum þeirra dytti hug að vinmælast við lýðræðisþjóðirn- ar með afdráttarlausum hætti gætu þeir farið í þessa tölvu og lagað sig að þeim reglum sem þar er að finna." — I Helsinki-samþykktinni voru ákvæði um að hana ætti að gefa út í öllum þátttökuríkjunum, eru svipuð ákvæði í Madrid-sam- þykktinni? „Já, þátttökuríkin hafa skuld- bundið sig til að gefa Madrid- samþykktina út, hvert á sínu tungumáli. Á sínum tíma var Helsinki-samþykktin birt í heild í sovéskum blöðum. Það eitt hafði mikil áhrif þar í landi., Ég fékk bréf frá sovéskri móður ungs manns sem hafði verið dæmdur í fangelsi fyrir að starfa í samtök- um Sovétborgara sem ætluðu að fylgjast með því, hvernig Kreml- verjar stæðu að því að framfylgja ákvæðum Helsinki-samþykktar- innar. Ég las þetta bréf á ráð- stefnunni í Madrid. Móðirin sagði að sonur sinn hefði trúað því sem þjóðarleiðtog- ar ráðstefnuríkjanna undirrituðu við hátíðlega athöfn í Helsinki. En þar stóð meðal annars að hann hefði frelsi til að framfylgja skoð- unum sínum og sannfæringu og einmitt þess vegna gekk hann til liðs við Helsinki-hópinn, eins og þeir hafa verið kallaðir sem innan Sovétríkjanna hafa leitast við að halda stjórnvöldum við efni sam- þykktarinnar. Nú væri það hins vegar meðal annars Bandaríkja- stjórn að kenna að hann sæti í fangelsi, ef Helsinki-samþykktin hefði ekki verið undirrituð hefði hann aldrei lent á þessari óheilla- braut. Þetta er dapurleg saga um mik- ið hugrekki. Hið eina sem ég get sagt um hana er að vonandi verði stöðug sókn okkar á öllum sviðum og endurtekin gagnrýni á sovésk stjórnvöld til þess að þau láti sér segjast og sjái að það sé þeim í hag að breyta um stefnu og taka upp mannúðlega stjórnarhætti." — Þegar borinn er saman mál- flutningur vestrænna ríkisstjórna og Sovétstjórnarinnar um sam- skipti austurs og vesturs kemur í ljós, að Sovétmenn leggja á það höfuðkapp að telja mönnum trú um að kjarnorkustyrjöld sé á næsta leiti og í sömu andránni hafa þeir uppi alls kyns hótanir í vígbúnaðarmálum. Hver er ástæð- an fyrir þessu að þínu mati? „Eg er þeirrar skoðunar að á síðari árum hafi orðið áherslu- breyting í áróðri Sovétmanna sem staðfestir einmitt það mat sem fram kemur í spurningunni. Þeir hafa tekið til við að hóta lýðræðis- þjóðunum og telja þeim trú um að kjarnorkustyrjöld sé yfirvofandi og þar með heimsslit, þessi Fermingarbörn og barnastarf í Reykjavíkurprófastsdæmi Með haustdögum og fyrsta and- blæ vetrar breytist fleira en laufið á trjánum. í kirkjum og safnaöar- miðstöðum tekur starfið á sig annan svip. Harnasamkomur hefjast með því margþætta yfirbragði, sem þeim fylgir, þar sem saman fer fræðsla og léttleiki umvafið þeirri helgi, sem boöskapnum sæmir. En sérstök at- hygli er vakin á því, að í sumum söfnuðum fer barnastarfið fram á laugardögum, en í öðrum á sunnu- dögum, þarf því að gaumgæfa til- kynningar safnaðanna í blöðunum. Og nú í næstu viku ber ferming- arbörnum næsta árs að mæta í fyrstu tímana. Á þetta við börn, sem eru fædd árið 1970 og skiptir ekki máli, hvort áformað er, að ferming fari fram að vori eða hausti, öll eiga börnin að byrja í spurningum núna. Prestarnir til- kynna nánar, hvenær börnin eiga að koma, en gott er, að þau hafi ritföng með sér. Síðan hefjast spurningarnar, sem standa allan veturinn, og er samhliða þeim lögð mikil áherzla á kirkjugöngu vænt- anlegra fermingarbarna á heigum dögum. Fer það líka áberandi í vöxt, að fjölskyldan sækir kirkju sérstaklega vel, þegar eitthvert barnanna undirbýr fermingu. Séu einhverjir í vafa um sóknarmörk, er hægt að fá upplýsingar um það á skrifstofu minni, síma 37801 eða 37810. Ólafur Skúlason Árbæjarprestakall Væntanleg fermingarbörn í Ár- bæjarsókn á árinu 1984 eru beðin að koma til skráningar og viðtals í Safnaðarheimili Árbæjarsóknar fimmtudaginn 6. okt., stúlkur kl. 6 sd. en drengir kl. 6.30, og hafi börnin með sér ritföng. Sr. Guð- mundur Þorsteinsson. Ásprestakall Væntanleg fermingarbörn mæti í Langholtsskóla kl. 4, miðvikudag- inn 5. okt. og hafi með sér ritföng. Sr. Árni Bergur Sigurbjörnsson. Breiðholtsprestakall Fermingarbörn í Breiðholtssókn 1984 komi til innritunar í anddyri Breiðholtsskóla (hjá salnum) þriðjudaginn 4. október milli kl. 16 og 17. Sr. Lárus Halldórsson. Bústaðakirkja Væntanleg fermingarbörn eru beðin að mæta í kirkjunni þriðju- daginn 4. okt. kl. 6. sd. og hafi með sér ritföng. Sr. Ólafur Skúlason, dómprófastur. Digranesprestakall Þau börn í Digranesprestakalli sem eiga að fermast 1984 eru beð- in að koma til innritunar í Safnað- arheimilið við Bjarnhólastíg mið- vikudaginn 5. okt. kl. 3—5. Sr. Þorbergur Kristjánsson. Dómkirkjan Fermingarbörn sr. Þóris Steph- ensen komi í kirkjuna mánudag- inn 3. okt., kl. 5 sd. en fermingar- börn sr. Hjalta Guðmundssonar komi í kirkjuna 4. okt. kl. 5 sd. Börnin eru beðin að hafa með sér skriffæri. Fella- og Hólaprestakall Fermingarbörn ársins 1984, sem ekki hafa þegar verið innrituð, komi til viðtals í skrifstofu mína í menníngarmiðstöðinni við Gerðu-

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.