Náttúrufræðingurinn

Årgang

Náttúrufræðingurinn - 1946, Side 12

Náttúrufræðingurinn - 1946, Side 12
58 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN kjarna heliumatómunnar, sem gera verður ráð fyrir að sé gerður úr tveimur neutrónum og tveimur pró- tónum (13. mynd), og efnismagn prótónanna og neu- trónanna aðgreindra borið saman við það sem það er, þegar það er saman komið í kjarna helíumatómunn- ar, þá fæst: 2 neutrónur J n = 2 • 1.0090 2 prótrónur ] H = 2 • 1.0081 Samanlagt 4.0342 Helíumatóma \ He 4.0039 Mismunur 0.0303 Þessu efnislivarfi, sem orðið hefir við samruna neutrónanna og prótónanna, tilsvarar orka, sem nemur 28 milljón elektrónu voltum og þarf því þetta mikla orku til þess að sundra heliumkjarna á ofan- greindan hátt. Ekki vita rnenn enn sem komið er neitt um það, hvers vegna neutrónur og prótónur dragast hvor að annarri innan kjarn- anna, en að þær geri það virðist vera ótvírætt. Það þarf ekki að valda neinum misskilningi, þó að samkynja rafmagnaðar agnir ekki hrindi livor annarri frá sér innan atómakjarnanna, eins og kennt er í eðlis- fræðinni um samkynja rafmagn (Coulombslögmál), þau lögmál, sem þar eru kunn, hafa sitt gildi, ef um miklar fjarlægðir er að ræða á milli rafmagnshleðslanna, en fyrir svo smáar hleðslur og innan svo þröngra viðja sem þeirra, er hér um ræðir, gilda þau ekki. — Allsnemma á þeim árum er hugmyndir manna um kjarnbreyting- ar og ummyndanir voru að mótast, setti rússneski eðlisfræðingurinn Gamow fram kenningu um gerð kjarnans og er hún enn mjög við lýði. Er kenningin fólgin í því, að gert er ráð fyrir, að utan kjarnans séu hin hefðbundnu lögmál um hegðun rafmagns í fullu gildi, þann- ig að samkynja rafmagn hryndist frá hvoru öðru og að fráhryndingin aukizt eftir því sem skemmra verður á milli hleðslanna (Coulombs lögmál). Hins vegar er gert ráð fyrir að á milli frumagna kjarnanna ríki sterkt aðdráttarafl. Þessu verður bezt lýst með línuriti, sem dreg- ið er fyrir sambandinu á milli kraftverkunar þeirrar, sem alfaögn verður fyrir í mismunandi fjarlægðum frá atómukjarna (14. mynd). Af línuritinu sést, að eftir að komið er mjög nærri kjarnanum víkur línuritið frá því, sem það ætti að vera skv. Coulombslögmáli og fell- ur svo til beint niður og er það í samræmi við að þar ríkir sterkt að- dráttarafl á milli frumagnanna. Af línuritinu má reikna þá flugorku, sem alfaögnin þyrfti að hafa upphaflega til þess að komast í ákveðna nánd við kjarnann og er það sýnt á línuritinu (b). Hæð línuritsins sýnir hve mikla orku þurfi til 13. mynd. Heliumkjarni.

x

Náttúrufræðingurinn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.