Náttúrufræðingurinn

Årgang

Náttúrufræðingurinn - 1946, Side 39

Náttúrufræðingurinn - 1946, Side 39
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN 85 vexti og þroska græðikvistsins eftir því hvaða fóstra honurn er feng- in. En dvergarnir ná venjulega fyrr fullunr þroska en hinir stór- vöxnu bræður þeirra. Dverg-eplatré t. d. koma fyrr í gagnið en hin og bera meiri ávöxt fyrstu árin, en þau lifa líka skemur og eru við- kvæmari oft og tíðum. — Áhrif sönru fóstru geta verið nrisjöfn eftir því hvaðá græðikvistur er notaður, en jarðvegsáhrif virðast hafa litla þýðingu. Fóstran getur lraft áhrif á stærð, lit og gæði ávaxta græði- kvistsins. En þetta eru áhrif kjaranna, en ekki erfðabreytingar. Reynslan hefir sýnt, að aðeins skyldar tegundir verða auðveldlega græddar saman. Tvö afbrigði sömu tegundar gróa venjulega vel saman, náskyldar tegundir sæmilega, en samgræðsla tegunda sinni af hvorri ætt er erfið eða jafnvel ógerningur. Sýnir þetta, að kerfi það, sem grasafræðingar skipa gróðrinum í, hefir við rök að styðjast. Vefir tegundanna, sem sanian geta gróið, verða að vera eins eða mjög áþekkir að byggingu og lífeðlislega. Samgræðsla ólíkra tegunda tekst stundum um stundarsakir. T. d. hefir tekizt að græða rós á appelsínutré. Þótt samgi'æðslan sé ekki varanleg, getur verið gagn að henni t. d. að græða veikbyggðan græðikvist á sterka fóstru, sem getur veitt honum rneiri mat, en hann sjálfur gæti aflað á sama tíma. Þroskastig ,,móðurinnar“ virðist stundum valda nokkru um „örlög" græðlinganna. T. d. blómgast græðlingar, sem teknir eru af þroskuðum begóníum eða gardeníum fyrr, heldur en ef þeir eru teknir af óþroskuðum jurtum. Hjá Acanthus verða blöð græðlinganna jafnvel mismunandi að lögun eft- ir því á hvaða þroskastigi móðurjurtin er þegar þeir eru teknir af henni. Séu teknir af henni rótarsprotar fá blöð þeirra fyr en ella lögun hinna fullþroskuðu blaða — ef græðlingurinn er tekinn af görnlum rótarhlutum. Árangurinn er samt hinn sami að lokum. En undantekningar eru frá þeirri reglu — t. d. nreðal barrtrjánna. Græðlingar teknir af aðalstofninum verða næsta frábrugðnir trjám vöxnum upp af hliðargreina-græðlingum. Munurinn lielzt alla æfi. Bouvardían ljósrauðblómgaða er önnur undantekningin. Sé henni fjölgað með venjulegum sprota-gi'æðlingum, bera afkvæmin ljós- rauð blónr eins og móðirin. En séu rótargr'æðlingar notaðir verða afkonrendur þeirra nreð dökkrauðum blónrum. Rótargr'æðlingarnir þroskast frá vefjunr, senr liggja innar í jurtinni, en hinir. Er auð- sjáanlega erfðamunur á ytri og innri vefjunum — hvernig sem á því stendur. Svipað þekkist hjá pelargóníunr. Blónr rótargræðlinga verða einnig þar dökkrauðari en hin hjá sumunr afbrigðum. Þetta leiðir hugann að Adamsgullregninu fræga. Adanr var franskur garð- yrkjumaður, sem árið 1825 græddi brum af purpuragullregni á lrið

x

Náttúrufræðingurinn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.