Hugur - 01.06.2009, Síða 124

Hugur - 01.06.2009, Síða 124
122 Giorgio Baruchello á réttinum til tjáningar-, sannfæringar- og trúfrelsis, sanngjarnra réttarhalda og til að njóta heilinda. Samt var ómögulegt að komast hjá því að beija augum hnattræna og vægðarlausa leit að ágóða, miskunnarlausa samkeppni, síendurteknar efnahags- kreppur og misnotkun vinnuafls. Þegar Beccaria tengir þessi atriði við hugmynd- ina um grimmd er hann einfaldlega að ráða fram úr afleiðingum þeirra.56 6. Niðurstaða Kekes og Beccaria birta okkur tvö ólík sjónarhorn sem fela bæði í sér að grimmd geti verið ófrávíkjanlegur hluti af frjálslyndisstefnu. Annars vegar bendir Kekes á að það frelsi sem frjálslyndissinnar taki að sér að verja kalli ekki nauðsynlega fram góðmennskuna eina og sér — frjáls einstaklingur getur enn ákveðið að gerast grimmur. Hins vegar bendir Beccaria á að refsiréttarlegar stofnanir og eignarrétt- urinn komist ekki hjá því að ýta undir grimmd: hið fyrrnefnda með því að beita henni en hið síðarnefnda með því að skapa aðstæður þar sem nauðsynlegt er að nota téðar stofnanir. I báðum tilfellum heldur grimmdin sig innan sviðs frjáls- lyndra stjórnmála, en það gerir hún fyrir tilstilli kennisetninga sem frjálslyndis- stefnan felur sjálf í sér, þ.e.a.s. hvorki af einskærri hendingu né vegna ytri áhrifa. Þar af leiðandi gætu Shklar og Rorty hafa gerst sek um sárgrætileg mistök þegar þau álíta helsta sérkenni frjálslyndisstefnu vera andstöðu við grimmd. Frjálslyndis- sinnar geta hafnað tilteknum gerðum grimmdar, svo sem stofnanabundinni mis- notkun presta og aðalsstéttar, eða þegar hinir fátækari vega að eigum fólks með ofbeldi. Annars konar grimmd virðist vera hluti af skilningi frjálslyndisstefnunnar á félagslegum samskiptum. Satt að segja gefur frjálslyndisstefnan sjálf, líkt og gagnrýni Beccaria bendir til, kost á a.m.k. tveimur stofnanaskilyrðum sem gera grimmdinni kleift að birtast.57 Þess vegna er rétt að endurtúlka þann illskiljanleika grimmdarinnar, sem Shklar lýsir vanþóknun sinni á, sem afleiðingu af illskiljanleika frjálslyndisstefnunnar sjálfrar. Shklar og Rorty eru ekki algjörlega ómeðvituð um óstöðugleika og innri togstreitu hins frjálslynda samfélags sem þau vilja styrkja og losa undan afskræm- ingu grimmdarinnar. Aftur á móti virðist hvorki Shklar né Rorty gefa fuilan gaum að þeim stórbrotnu möguleikum sem Kekes og Beccaria gera að umtalsefni, þ.e. að grimmd geti þrifist fyrir tilstuðlan aukins einstaklingsfrelsis - það er að segja hins allra kærasta gildis frjálslyndisstefhunnar - en einnig fyrir tilverknað stofiiana refsiréttar og einkaeignar - sem eru einmitt tvær af þeim viðurkenndu samfélags- venjum sem haldið er á loft um heim allan í nafni frjálslyndisstefnu.58 56 Beccaria hafði ekki ótvíræða afstöðu i þessu máli. í ritgerð sem hann skrifaði síðar, Um rniinað, svo dæmi sé tekið, virðist hann sjá fyrir hina (heldur einfeldningslegu) molakenningu frjálshyggjunnar (e. trickle-down theory). Það er hins vegar ljóst að í Um glœpi og refsingar sér Beccaria réttinn til einkaeignar sem uppsprettu efnahagslegs ójafnaðar, örbirgðar og þjófnaðar. 57 Þótt frjálslyndisstefna kunni óhjákvæmilega að fela í sér ótta og grimmd þá þýðir það ekki að ófrjálslyndar kenningar og stofnanir séu ekki jafn færar um hið sama. 58 Það næsta sem Rorty kemst því að viðurkenna að verkefni frjálslyndisstefnunnar geti í raun kynt undir grimmd er þegar hann segir að engin þjóð sé sannarlega fjarri alræðinu:
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.