Fréttablaðið - 22.02.2013, Page 10

Fréttablaðið - 22.02.2013, Page 10
22. febrúar 2013 FÖSTUDAGUR| FRÉTTIR | Af umræðunni að dæma mætti ætla að eign- arhald á jörðum væri stórmál í íslenskum stjórnmálum. Reyndin er þó sú að afstaða stjórnmálamanna til málsins hefur fyrst og fremst mótast af því að bregðast við ákveðn- um áformum. Þar er fyrst og fremst um að ræða hugmyndir kínverska fjárfestisins Huangs Nubo um kaup á Grímsstöðum á Fjöllum. Þau áform ruddu öðru frá um hríð í íslenskri stjórnmálaumræðu, kölluðu á við- brögð stjórnmálamanna, framlagningu þingsályktunartillögu og rötuðu inn á borð ríkisstjórnarinnar. Það er fyrst og fremst til marks um það hve margt er á huldu í mála- flokknum, stefnan liggur ekki fyrir. „Ef reglur eru skýrar, hvert er þá vanda- málið? Landið verður ekki svart þó útlend- ingar eigi það. Grasið deyr ekki. Þessi rök snúast fyrst og fremst um tilfinningar,“ sagði Rudolph Walter Lamprecht, sviss- neskur eigandi nokkurra íslenskra jarða, í Fréttablaðinu á laugardag. Hann kvart- ar einmitt yfir því að reglur séu alls ekki skýrar og ekki liggi fyrir hvað megi gera á hverri jörð. Umræðan um Nubo sýnir, svo ekki verður um villst, að svo er raunin. Vilja takmarkanir Um eignarhald á jörðum, sérstaklega útlend- inga, er kveðið á í nokkrum lögum. Þar ber fyrst að nefna jarðalög, sem eru á forræði atvinnuvegaráðuneytisins, þá lög um eign- arrétt og afnotarétt fasteigna, sem innanrík- isráðherra fer með. Málaflokknum tengjast síðan fleiri lög, til dæmis ákvæði í stjórnar- skrá um auðlindir, en eignarhald á jörðum snýst oftar en ekki um auðlindir sem þær geyma, svo sem vatn. Jón Bjarnason, þáverandi landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra, lagði fram drög að nýjum jarðalögum árið 2011. Þau hlutu lítinn hljómgrunn og voru dregin til baka. Gagnrýnin á þau var á ýmsa lund, ekki síst þá að þar var gerð ríkari krafa um búsetu, sem og skyldur ábúenda. Steingrímur J. Sigfússon, atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra, hefur skipað starfshóp til að endurskoða jarðalögin. Hann segir að trauðla muni nást að leggja þau fram á yfir- standandi kjörtímabili, en mögulega náist þó að kynna það þannig að efnið komist í umræðuna. „Ég hefði helst viljað sjá samræmt farið yfir þetta, lögin um fasteignir og jarða- og ábúðarlögin, og eftir atvikum jafnvel líka það sem vonandi ratar inn í stjórnarskrá um sameign á auðlindum og víðtækari stefnu- mörkun sem snýr að meðferð á landi og með- ferð og ráðstöfun lands inn í framtíðina.“ Steingrímur segist styðja hugmyndir Ögmundar Jónassonar innanríkisráðherra um takmörkun og telur að í raun sé ekki mikill ágreiningur á meðal stjórnmála- manna í málaflokknum. Samstaða hljóti að nást um að að tryggja möguleika landbún- aðarframleiðslu og nýtingu, í þágu almanna- hagsmuna, á jarðnæði á Íslandi. „Ég styð hann í því að við eigum að hafa tilteknar varnir í lögum af þessu tagi. Það væri glæfraskapur að gera það ekki, því heimurinn er stór og Ísland er lítið og það eiga margir mikið af peningum. Ég held að það vilji enginn vera með ónotatilfinningu fyrir því að við séum algjörlega berskjölduð í þessum efnum.“ Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðis flokksins, lýsti á sínum tíma and- stöðu við söluna á Grímsstöðum til Huangs. „Það er bæði sjálfsagt og nauðsynlegt að greiða fyrir erlendri fjárfestingu á Íslandi,“ sagði hann á Facebook-síðu sinni. „En er það sjálfsagt og eðlilegt að menn geti keypt stór- ar jarðir og jafnvel hundruð ferkílómetra lands? Það finnst mér ekki.“ Þó ekki náist að leggja fram nýtt frum- varp fyrir þinglok er ljóst á orðum stjórn- málamanna að þeir vilja einhvers konar tak- mörkun á eignarhaldi á jörðum. ASKÝRING | 10 En er það sjálfsagt og eðlilegt að menn geti keypt stórar jarðir og jafnvel hundruð ferkílómetra lands? Það finnst mér ekki. Bjarni Benediktsson Ég styð hann [innanríkisráðherra]í því að við eigum að hafa tilteknar varnir í lögum af þessu tagi. Það væri glæfraskap- ur að gera það ekki, því heimurinn er stór og Ísland er lítið og það eiga margir mikið af peningum. Steingrímur J. Sigfússon 1 2 3 4 5 6HVER Á ÍSLAND? Kolbeinn Óttarsson Proppé kolbeinn@frettabladid.is Páll Hilmarsson pallih@gogn.in Lögbýli á Íslandi eru 6.449. Árið 2006 gerðu Bændasamtök Íslands skýrslu um eignarhald á jörðum. Þar kemur meðal annars fram að það ár er búfjárframleiðsla stunduð á tæplega 42 pró- sentum lögbýlanna. Fréttablaðið spurðist fyrir hjá samtökunum um nýrri tölur en fékk þau svör að þær væru ekki til. Miðað við þróunina árin á undan má gera ráð fyrir að þessi tala hafi breyst eitthvað. Lögbýlum í búfjárframleiðslu fækkaði þó um níu prósent frá árunum 2001 til 2006. Sauðfjárrækt er stunduð á flestum býlum, eða 1.511 af 2.693 árið 2006. Í skýrslunni kemur einnig fram að ábúandi er á meðal eigenda á 73 prósentum lögbýla í búfjár- framleiðslu. Þessar tölur leiða hugann að breyttri land- notkun, en með fullkomnari tækni þarf minna og minna pláss í landbúnaðarframleiðslu. Steingrímur J. Sigfússon segir að þegar eignar- hald jarða sé skoðað þurfi að meta einnig aðra hagsmuni en landbúnaðarframleiðslu. Þar megi nefna ferðaþjónustu og útivist og réttlætanlegt geti verið að ráðstafa tilteknu landi þannig líka. „En við hugsum um láglendið, ræktarland, sveitir, jarðir, þá er það auðvitað væntanlega vettvangur búskaparumsvifa og matvælafram- leiðslu, kornræktar og fleiri hluta sem eiga eftir að vaxa á komandi árum. Þá viljum við náttúru- lega helst hafa jarðnæði til ráðstöfunar í það. Skógrækt er auðvitað líka grein sem á augljós- lega framtíðina fyrir sér á Íslandi og hún þarf sitt pláss og svo framvegis. Þannig að það er að mörgu að hyggja í því.“ Líklega er engin ein breyting á landnotkun meira áberandi en sú að selja jarðir undir sumar- hús. Samkvæmt upplýsingum frá Þjóðskrá voru 12.402 sumarhús á landinu við síðustu áramót. Um helmingur þeirra, eða 6.233, var á Suður- landi. Um 42% í búfjárframleiðslu Vilja takmarka jarðakaup Unnið er að lagabreytingum til að takmarka kaup útlendinga á íslenskum jörðum. Samhugur virðist vera hjá stjórnmálamönnum um að takmarka þurfi útlendinga til eignarhalds. Meira er þó um viðbrögð við ásókn að ræða en stefnumörkun til framtíðar. GRÍMSSTAÐIR Á FJÖLLUM Áhugi kínversks fjárfestis á kaupum á Grímsstöðum á Fjöllum er engan veginn dæmigerður fyrir erlent eignarhald á jörðum, þó ekki væri nema fyrir umfang þeirra. Þau hafa hins vegar stýrt umræðunni um málið. MYND/SIGGA HALLGRÍMS Á MORGUN Samantekt og tilraun til svars. Fjöldi lögbýla í búfjárframleiðslu eftir landshlutum Breyting frá 2001-2006 Skipting lögbýla í búfjárframleiðslu Eft ir búgreinum 2006 Höfuðborgarsvæðið 1.118 Reykjanes 69 Vesturland 2.565 Vestfi rðir 593 Norðurland vestra 418 Norðurland eystra 936 Austurland 470 Fjöldi sumarhúsa í lok hvers árs 2012 eft ir landshlutum Samtals 12.402 1.500 1.000 500 0 Blandað Annað Suðurland 6.233 30 20 10 0 -10 H öf uð bo rg ar sv æ ði ð Su ðu rn es V es tu rl an d V es tfi r ði r N or ðu rl an d ve st ra N or ðu rl an d ey st ra A us tu rl an d Su ðu rl an d FJÖLDI JARÐA Í BÚFJÁR- FRAMLEIÐSLU ÞAR SEM ÁBÚ- ANDI ER MEÐAL EIGENDA FJÖLDI JARÐA Í ÁBÚÐ ÞAR SEM ÁBÚANDI ER MEÐAL EIGENDA Ábúandi meðal eiganda 73% Ábúandi meðal eiganda 69% Ábúandi ekki meðal eiganda 27% Ábúandi ekki meðal eiganda 31%

x

Fréttablaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.