Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.05.1987, Síða 133

Tímarit Máls og menningar - 01.05.1987, Síða 133
NOKKRIR GAGNRÝNISÞANKAR VARÐANDI „UPPRUNA NÚTÍMANS“ I ágætri grein sem Gunnar Karlsson prófessor ritaði í Sögu 1982 fjallaði hann um þann vanda sem sögukennslan á við að stríða um þessar mundir. Þar segir m. a.: Við höfum engar meginlínur í sögunni eins skýrar og þjóðernis- stefna vekjandi sögukennslunnar var, engan jafneinfaldan mælikvarða á hvað skiptir máli að kenna, ekki jafn- auðvelda leið til að skapa spennu og átök og virkja tilfinningar nemenda. Sennilega verðum við að sætta okkur við að þeir sælu tímar eru liðnir o^ komi ekki aftur um okkar daga. I staðinn verður þá að treysta á nátt- úrulegan áhuga barna og unglinga á framandi mannlífi og forvitni um uppruna hlutanna í kringum okkur. Vandi sögukennara og kennslubók- arhöfunda er þá einungis þeim mun meiri að gera námsefnið aðlaðandi. (Bls. 219) Gunnar lét ekki sitja við orðin tóm. I samvinnu við Braga Guðmundsson menntaskólakennara á Akureyri hefur hann nú ritað yfirlitsrit „um sögu ís- lensku þjóðarinnar frá því á fyrri hluta 19. aldar til nútímans.“ I þessu 362 síðna riti, sem einkum er ætlað nemendum í framhaldsskólum, draga höfundar upp nokkra mynd sem þeir telja „ungu fólki . . . brýnast að vita um fortíð þjóð- ar sinnar síðan hún hóf sókn til stjórn- frelsis, lýðræðis og velmegunar.“ (s. 7) Miðað við það markmið sem Gunnar Umsagnir um bxkur Karlsson taldi að kennslubókahöfundar ættu að stefna að, — að gera efnið aðlað- andi, — hefur þeim tekist ágætlega upp. Vitaskuld innan þess ramma sem ætíð verður að setja slíku verki. Þeas. að það sé ekki of langt og að eitthvert skiljan- legt samhengi sé í sögunni. Þeim hefur tekist að skrifa kennslubók um framfara- sögu þjóðarinnar, — með pólitísku ívafi, — sem vonandi glæðir þekkingarþrá nemenda og aðstoðar þá við að læra að leita heimilda og vinna úr þeim, — búa til sína eigin sögu. Hér erum við komin að veigamiklum þætti, — að búa til sögu. Sagnfræðingar leita, flokka, greina og semja. Kennslu- bókahöfundar notast gjarnan við eldri sagnfræðiverk og búa til sögu handa kennurum og nemendum. Kennarar túlka fyrir nemendum og nemendurnir taka við og eignast brot úr sögu þjóðar sinnar og annarra. „Wie es eigentlich gewesen ist“, — eða í þá áttina. Þekking sem lítt mótuðum ungmennum er miðl- að getur lifað lengi og farið víða bæði í rúmi og tíma. Því er mikilvægt að sú þekking sem börn og unglingar afla sér sé sem sönnust, — myndi grunn, sem þau geta síðar byggt á án fyrirfram gef- inna hleypidóma, — tími innrætingar ætti að vera liðinn. Tilgangur þessara skrifa er þó ekki að ræða almennt vandamál sögukennslu og sögunáms heldur að gera nokkrar at- hugasemdir við texta þeirra Gunnars og Braga í þeirri von að þær megi koma að gagni við endanlegan frágang verksins. I kaflanum „Leiðin til fullveldis, 1904 — 1918“ segir að sambandslaga- samningurinn 1918 hafi löngum verið tengdur vonum Dana til að endurheimta „þann hluta Slésvíkur sem dönskumæl- andi fólk byggði, eftir fyrirsjáanlegan ósigur Þjóðverja í styrjöldinni. Þegar 259
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.