Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Jón Benjamínsson
Jarðhiti í sjó og flæðarmáli
við Island
INNGANGUR
Víöa hér á landi finnst jarðhiti sem
heitar vatnsuppsprettur, svo og sem
gufu- og eða gasstreymi. Hin mikla
jarðhitavirkni er tilkomin vegna mik-
ils varmaflæðis og sprunginna eða
gegndræpra jarðlaga sem gera varma-
flutning með vatni mögulegan. Hita-
stig í berggrunni hækkar með dýpi.
Þessi hækkun kallast hitastigull. Hita-
stigullinn er hæstur í gosbeltunum en
fer lækkandi út frá þeim og er lægstur
í elstu hlutum landsins svo sem á
Austfjörðum og Vestfjörðum. Jarð-
hitavatnið er að uppruna úrkoma, sjór
eða blanda þessara tveggja. Úrkoman
eða sjórinn hripar niður í berggrunn-
inn, hitnar þar og leitar síðan upp aft-
ur þar sem heitt vatn er léttara en
kalt. Yfirleitt gætir meira vatnsrennsl-
is á stöðum sem liggja lágt en á hærri
stöðum. Helstu uppstreymisstaðir eru
á jarðlagaskilum eða þar sem jarðlög
eru brotin. Heitar uppsprettur er jafnt
að finna í flæðarmáli, neðan sjávar-
máls, sem á þurru landi. Hér á eftir
verður fjallað um jarðhitastaði í sjó og
þar sem sjór eða sjávarblanda flæðir
yfir. Á sumum jarðhitastöðunum við
ströndina hefur verið borað eftir vatni
en hér verður einungis greint frá jarð-
hita sem kemur fyrir við náttúrlegar
aðstæður.
Lýst   er   53   jarðhitastöðum   við
strendur landsins. Á sumum þeirra
eru tveir eða fleiri uppstreymisstaðir
jafnvel með nokkur hundruð metra
millibili en hér eru þeir taldir sem
einn staður, þar sem um sama jarð-
hitasvæði virðist vera að ræða. Enn-
fremur eru taldir upp nokkrir staðir
sem bera ýms einkenni jarðhita svo
sem gasstreymi eða vakamyndun í ís
þótt eiginlegur jarðhiti hafi ekki verið
staðfestur.
SKRÁ UM JARÐHITASTAÐI í SJÓ
VIÐ LANDIÐ
Hér á eftir verða taldir upp þeir
staðir þar sem jarðhiti finnst í sjó eða
flæðarmáli. Byrjað verður við Reykja-
nes og haldið réttsælis umhverfis land-
ið. Fyrst er getið staðar eða jarðar
sem jarðhitinn er kenndur við eða til-
heyrir og svo sveitar eða hrepps. Hver
staður er númeraður og á 1. mynd er
sýnt hvar á landinu hann er.
1 Út af Reykjanesi. í grein sinni um
neðansjávargos við ísland getur Sig-
urður Þórarinsson (1965) um 11 gos
undan Reykjanesi. Álítur hann að síð-
ast hafi gosið þar árið 1926 og styðst í
því við frásögn sjómanns sem á þeim
tíma varð var við ólgu í sjónum norð-
austur af Eldey. Á þessum slóðum er í
dag vitað um bólustreymi í sjónum á
a.m.k. tveimur stöðum. Austari stað-
urinn er á um eða yfir 120 m djúpu
Náttúrufræðingurinn 58 (3). bls. 153-169. 1988.
153
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176