Tķmarit.is
Search | Titles | Articles | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

and  
M T W T F S S
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Vertical fit


Your browser does not support PDF files
Click here to view the page as JPG
Morgunblašiš

						10
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 19. DESEMBER 1973
Haukur Matthíasson, sálfrœðinemi:
,„,Nei," sagði hann við spurn-
ingu, sem fram var borin, „þessir
prófessorar og dulspekingar, sem
slofna vilja til norrænna trúar-
bragða, gera ekki annað en að
þvælast fyrir mér. Af hverju læt
ég þá afskiptalausa? Vegna þess
að þeir stuðla að upplausn, en
upplausn er hið eina, er vcr get-
uni lagl til málanna, eins og
stendur. Þeir valda óróa. Og öll
óró hefur sköpun í för með sér.
Hún hefur að vísu ekkert gildi í
sjálfu sér, en lofum henni að
skeika að sköpuðu. Þeir -leggja
sitt til aa. .prestarnir sitt. Vér
munum neyða ])á til að tortfma
sinum eigin trtíarbrögðum í kyrr-
þey með því að afklæðast öllum
myndugleik og gera allt að merk-
ingarlau.su híalínshjali."
„Vér gefum henni þriðju gjöl'-
ina: heimspeki vora," sagði
Hitler. „Sé nokkur' slaður lil
undir sólunni, þar sem lýðræði er
fjarstæða og sjáifsmorð," þá er bað
Suður-Ameríka. Vér verðum að
slyrkja hina hrcinu samvizku
þessarar þjóðar. svo að hún vor'ði
þess megnug að varpa bæði f rjáls-
lyndi og lýðræði fyrir þorð. IIiin
skammast sín blátl lifrani fvrir
sínar beztu hvalir!"
„Hciminum verður aðeins
stjórnað meðótta.""
„Aðeins á þann hátt verður
yður (Þjóðverjum eiiendis.
Innsk. niitt) fært aðinna af hönd-
um þau vandasömu verkefni. sem
ég fel yður. Eg verð að treysta
dómgreind yðar um val á ráðuni
til þess að beygja þjóðbræður
yðar undir þennan nýja aga. t>að
mun ekki ávallt ganga eins og í
sogu.í'Eg mel allt eftir árangrin-
um. Aðferðirnar læl ég mig engu
skipta. En hver sá, sem sýniryður
mólþróa. þarf einskis að vænta ai'
þýzka ríkinu f'ramar. Ilann er út-
lægur ger uin tíma og eilífð."
„Vér sækjumst ekki eftir jafn-
"rétti. heldur yfirdrottnun "
Ofangreindar tilvilnanir eru úr
liókinni Hitler (alar, eflir Iler-
inann Rausxiining. sem út kom í
islcnzkri þýðingu Magnúsar
Asgcirssonar árið 1940. Ilermann
Ratischning var náinn vinur og
triínaðarmaður Ilitlers frá upp-
hafi nasislahrcyfingarinnar og
ritaði hann niður af mikilli kost-
gæfni allar þær viðræður. sem
frain f'óru í tó'num þrengsta hópí
nasi.staleiðtoganna.
Dr. Rauschning snerist síðar
gegn Ililler og nasistahrcyfing-
unni. þegar flokksbræður hans
tóku að krefjast þess. að hann
varpaði kaþólskum prestum í
l'angelsi og svipti ('iyðinga mann-
réttindum o.s.frv.
Asatrúarmenn
Ég geri ráð fyrir, að nær óþarfi
sé að vitna í heimildir eða segja
yfirleitt frá þeirri ógnaröld sem
ríkti í Þýzkalandi, þegar nasism-
inn var upp á sitt „l)ezla", en það
hefi ég þó gert hér til að leggja
áherzlu á þaððréttlæti, sem ég tel
biskupinn hafa beitt dr. Ilelga
Fjeturss í umsögn þeirri um
ums(')kn félags ásatrúarmanna til
safnaðrréttinda, er birtisl á 12.
síðu Morgunblaðsins þ. 13. des. 11.
Ultra religionem, non eontra.
„Framúr trúarbrögðunum. ekki
gegn þeim," eru einkunnarorð
Nýals, en þau drög til heimsfræði
og líffræði, sem þar eru sett fram,
geta á engan hátt talizt slefna i
siimu átt og þær hugmyndir, sem
uppi voru á nefndu skeiði f Þýzka--
landi.
. Eg læt mig ekki varða umsókn
ásalrúarfélagsins og ræði hana
ekki. Hitt fæ ég ekki skilið.
hvernig dr. Helgi kemur því máli
við. Er hin mesta furða, að
biskupinn skuli tengja óskykl mál
sanian á þann hátt, sem fram
kemur í hinni umræddu Morgun-
blaðsgrein.
Maður, sem  fyrirlftur aðra kyn-
þ a-t t i g öf u gm en n i'.'
Biskup segir: ,,en í Nýal eru því
miður ærnar heimildir um sams
konar órakennda afstöðu til ger-
manskrar fortíðar og gætti i
Þýzkalandi á nefndu skeiði, sam-
fara fyrirlilningu og fordæmingu
á öðrum kynþátlum. einkanlega
„.Itiðum', en þessi afstaða var
kveikjan að ])eirri ásatrúarvakn-
ingu. sem var þar f landi. Þessi
slaðreynd getur ekki legið í
þagnargildi þóaðhöfundurNýals
hafi verið göf'ugmenni og þeir,
sem hér eiga hlut að máli. séu það
sjálfsagl líka."
Það vill svo til, að ég hef'i um
árabil verið í starfshópi, sem
fengizt hefur við það meira og
minna í frístundum að rannsaka
kenningar dr. Helga Pjeturss.
þnhin þeirra og þröun og niður-
stöður f vísindum síðan dr. Helgi
setti fram sínar kenningar og
rannsóknarniðurstöður.
I starfshópi þeim, er ég nefndi,
sein samanslendur af leikmönn-
um (svo kölluðum), stúdentum og
háskólamenntuðum mönntim í
ýmsum greinum, höfum við ekki
komizt að þeirri niðurstöðu, aðdr.
Ilelgi  hafi haft „fyrirlitningu á"
biskup
og dr.
Helgi Péturss
né „fordæmt aðrakynþætti", hvað
þá að um „órakennda afstöðu, að
germanskrar fortíðar" sé að ræða.
Allra hæst skýtur bi.skup yfir
markið, þegar hann telur, að
skoðanir dr. Helga hafi verið
„sams konar" að afstöðu til og
gætti á nasistaskeiðinu. Ég skal
ekki mótmæla því, að dr. Helgi
Fjeturss hafi verið göfugmenni,
en að halda því fram um leið og
hinu er dálítið furðulegt. Enn-
fremur er það einkennilegt orða-
lag að segja, að „sjáifsagt" séu
þeir, sem hlut eiga að þessti máli,
líka göfugmenni. Satt að segja
eru þessir menn, eftir þvf sem ég
bezt veil, ekki göfugri en fólk er
flesl.
Játning
I bókinni Játningar, sem út
kom árið 1948 og Símon Jóhannes
Agústsson sá um útgáfu á, er
grein eftir biskupinn og þar segir
hann, hvernig hann hreifst af
Nýal á menntaskólaárum sínum
og gerðist heiðinn. Síðan snerist
hann til kristinnar trúar aftur og
gegnir nú embætti biskups sem
kunnugt er.
Það er út af fyrir sig ekki neitt
merkilegt, að unglingar fái brenn-
andi áhuga á hinum ýmsu mál-
efnum stutt skeið og fái svo allt í
einu brennandi áhuga á allt öðru,
slíkt er mjög algengt meðal ungl-
inga og flestir komast yfir þessa
„fanatik", þegar þeir eldast og
þroskast. En ég sé ekki betur en
biskupinn hafi á menntaskóia-
árunum ekki skilið eða lagt
megin áherzlu á aðalatriði Nýals,
enda getur þaðekki samrýmzt að
gerast         „lærisveinn         Helga
Pjeturss", eins og biskup segist, í
grein sinni, hafa gerzt, því að
verða heiðinn. Hvort biskup
hefur lesið Nýal síðan hann var í
3. bekk, veit ég ekki en ekki sýn-
ist mér skilningur hans á þvi
verki hafa aukizt.
I greininni Framtið hinnar
hvítu mannættar frá 1925, segir
dr. Helgi frá greinum, sem hinn
heimskunni landfræðingur og rit-
höfundur prófessor Maemillan
Brown hefur sent honum.
Lætur Brown i ljós áhyggjur af
framtíð hins hvíta kyns vegna
yfirvofandi styrjaldar við Japan
og segir, að hið eina, sem geti
aftrað hruninu, sé ný trú, eða þá
að hin fornu trúarbrögð blossi
upp á nýju. Orðrétt segir dr. Helgi
um hugleiðingar Browns: „Þykir
mjer það vituiiega mælt, að ekki
mundi það bjarga yfirráðum og
framtíð hinna hvítu manna, þó að
þeir sigruðu hina með vopnum.
En þó tel jeg víst, að engin trúar-
bragðahreyfing geti hjálpað í
þessum efnum. Hið eina, sem
getur bjargað, er, að vjer í Vestur-
löndum gerum einhverjar þær
uppgötvánir, sem á mjög miklu
stórkostlegri hátt en áður hefir
orðið, miði til að bæta hag mann-
kynsins."
Dr. Helgi hefur sagt um aðra
kynþætti, að forysta þeirra dugi
ekki til að beina mannkyninu inn
á aðrar brautir þ.e. frá helstefnu
til lífstefnu. Hann taldi, að hann
hef ði fyrstur orðið til þess að upp-
götva, að framvindustefnurnar
eru tvær.
Það, sem biskupinn hnýtur um,
eru kaflar, þar sem dr. Helgi
bendir á, að t.d. hafi hin gyðing-
lega forysta ekki dugað til að
koma mannkyninu á rétta fram-
farabraut. Og getur nokkur sá, er
vitandi er vits, lokað augunum
fyrir þeim hörmungum, sem
herja þennan blett okkar i al-
heiminum, sem jörðin er?
Þegar dr. Helgi talar um, að
norrænnar forystu þurfi við, er
ekki hægt að skilja það á annan
hátt en þann, að slík forysta yrði
mannkyninu öllu til blessunar.
Dr. Helgi á ekki við, að norræn
forysta stefni að þvi að kúga,
drottna eða lítilsvirða aðra kyn-
þætti, hún stefnir í hina áttina, í
áttina til hjálpar öðrum kynstofn-
um og öllu lifi jarðar vorrar og
alls lífs í alheimi, hvorki meira né
minna.
Fleiri tilvitnanirerekki vert að
prenta hér, því Nýall stendur öll-
um til boða, biskupnum líka. Eg
vona, aðherra Sigurbjörn Einars-
son skilji, hvers vegna ég tek tíma
frá próflestri til aðskrifa_þetta.
Um leið og cg minni á, að dr.
Helgi Pjeturss er einn af fáum
eða sá eini, sem hefur komið með
vísindalegar kenningar, sem
skýra, hvernig Jesús gat gert
kraftaverk, tek ég þessa tilvitnun
tir Nýal (útg. 1955 s. 65) til um-
hugsunar biskupnum, mér og
lesandanum:
„Oss má nú ljóst vera, að Jesú
frá Nazaret var sjerstaklega fag-
urt dæmi þeirrar manntegundar,
sem á íslensku er nefnd goði eða
goðorðsmaður. Heimsfræðin, sem
hann kennir, er að vísu fátækleg
hjá indverskri, grískri eða
persneskri heimsfræði. En
líferniskenning hans er svo
merkileg, þessi boðorð hans, sem
öllum eru kunn og enginn lifir
eftir."
33,3% rangt mál
Það, sem að framan greinir,
vona ég að nægi til að sýna, að
ummæli biskups um Nýal eru
ómakleg.
Um ásatrúarfélagið og umsókn
þess hef ég, eins og áður er fram
komið, ekkert að segja enda er
það á engan hátt mér viðkomandi,
en eittget égþóekki stillt mig um
að minnast á (aðallega af stráks-
skap), því þaðersvo sjaldan hægt
að reikna í prósentum það, sem
rangt er með farið. 1 erindi
biskups segir: „undirskrifendur
umrædds erindis (þ.e. umsókn
ásatrúarmanna. Innsk. mitt) hafa
hingað til talið sig Nýalssinna".
Einn af þrem undirskrifendum er
Jón frá Pálmholti og samkvæmt
símtali, er ég átti við hann þ. 13.
desember sl., hefur hann aldrei
talið sig Nýalssinna. Það er því
grjóthörð staðreynd, (byggð á
bjargi traustu) að hér er farið
með rangt mál að nokkru leyti og
jafnvel vaf asamt, að þessi f ullyrð-
ing sé rétt um hina tvo.
En þó að biskupin yfir íslandi,
herra Sigurbjörn Einarsson, sé
hér með orðinn uppvís að a.m.k.
33,3%  ósannsögli er hann sjálf-
sagt gotugmenni.
Hripað í alltof miklum flýti þ. 16.
12. 73.
Haukur Matthfasson.
Opið bréf
I
Sigurður   Demotz   Franzson
(iiiðrún Á. Sfinonar f Tosea.
til Guðrúnar A. Sím-
onar óperusöngkonu
Heiðraða starfssystir!
KCi vona. að þti takir mér það ekki
illa upp. þó að ég ávarpi þig svo.
og listahciður þinn skerðist ekki
við það að neinu marki, þar seni
hcr ;í landi n;egir að syngja einu
sinni í óperu til að mega kalla sig
(iperusiingvara. en cg hcf gcrt það
a.m.k. tvisvar, hvað svo sem líður
sðngf'ciii minum í iiðrum liindum.
svo scm við Seala í Mflan('), í stór-
um óperuhúsum víðar ;í italíu, á
Spáni og viðar. en ég veit ekki.
hversu kunnug þti ert á þessum
sl(')ðum. svo aðég sleppi því.
Þ;i ætla ég að segja þcr það i
frcttum. að eg varð fullur til-
hlökkunar. þegar ég frétli. að
bókin þín ætti að koma út. enda
var ég fyrsti maðurinn. sem fckk
hana aðláni á Amtsbókasafninu.
En mér bi á illa í brún. þegar ég
fór að ficlta hcnni og sá myndina
af mér. sem þú heftir valið til
hirtingar þar. Þcssi mynd
var tekin að lokinni sýn-
ingu á „Syngjandi pásk-
um".    þegar    þeir.   sem    höfðu
tekið þátt í sýningunum, brugðu
á leik og gerðu sér glað-
an dag. Þá var sungið og
ýmislegt fleira gert til gam-
ans í okkar hópi.. M.a. f(>r
ég með hjálp þinni að likja eftir
jazz-söngvara, og þá var smellt af.
Hins vegar var myndatakan og
myndin algert einkamál, og grun-
aði mig aldrei, aðhtin æti eftir að
bírtast, allra sízt i jafnfrægri og
stórmerkri bók og nú er komið á
daginn. Eg er náttúrulega ekki
viss um, í hvaða tilgangi þú birtir
myndina eða hvaða atigiim þú lít-
ur hana, en hitt get ég sagt þér i
fullri hreinskilni. að ég tel birt-
ingu hennar stí'nicga niðrandi
fyrir mig, sbr. orðtak. þekkt í
mörgum tungumálum, sem á
dönsku heitir „at tage en ved næs-
en". Eg vcit hcldur ckki, hvaða
hugmyndir þti hefur uni dreng-
skaparskyldu gagnvart starfs-
fclögum og kollegum. en ég tel
það ódrengilegt af þér og stórlega
ámælisvert að biila þessa mynd.
sem á engan hátt var opinber,
hcldtir cinkamál, án niinnar vit-
undai' og án míns samþykkis.
Ég vissi ekki. að ég ætti þessa
lítilhekkandi og móðgandi með-
ferð skilið af hendi íslenzks koll-
ega. það sem ég hef allt-
af        reynt       að       styðja       og
efla islenzk söngmál og fs-
lenzka söngvara. Ég var t.d.
einu sinni fenginn til að taka
að mér fyrirvaralaust hlutverk í
Rigoletto í AusturbæjarbiY) til að
bjarga sýningu þeirra. En þú get-
ur náttúrulega sem „first lady"
leyft þéraðgagnrýna.kastarýrð
á og jafnvel smána kollega þína
að vild og þá lika annað söngfólk
eins og félaga f kirkjukórum, sem
ég ber mikla virðingu fyrir. Þetta
f(ilk er til taks við allar messur,
við jarðarfarir og á hátíðum fyrir
litla þóknun og gegnir bráðnauð-
synlegu hlutverki. Þetta er fóik,
sem þarf að aðstoða og létta undir
með, en ekki hnjóða í. Þú ættir
fremur að fara og þjálfa þessa
kirkjuk(5ra, svo að þeir geti á eftir
sungið eins og þú vilt láta þá
syngja.
En hvað tim það, fyrrnefnd
myndbirting og framkoma þin I
því sambandi cr þeim mun tor-
skildari, sem þú varst gestur okk-
ar hjonanna á heimili okkar í vor
og hefðir þá sem hægast getað
fært þetta f tal. en það léztu ógert.
Einnig hcfðir þú þá eða síðar get-
að fengið aðrar myndir að velja
tir til birtingar, svo sem af okktir
tvcimur f hlutverkum í Tosea, þar
sem cg söng á móti þér í Þuíðlcik-
htisinu á áeða 6 sýningum, elleg-
ar mynd af mér með marga kettl-
Með fangið fullt af kettlingum
inga í fanginu. þar sem þérþykir,
eins og allir \ita, mjög vænt um
ketti. Þó getur verið, að þessir
hafi ekki verið af nógu göfugu
kyni til að fá mynd af sér birta í
hinni störmerku bók.
Mér þykir nefnilega, alveg eins
og þér, afar vænt um ketti og
önnur dýr. Ég get líka alveg tekið
undir með frægum manni, sem
sagði einu sinni eitthvað á þá leið.
að eftir því sem hann kynntist
mönnunum l)ctur, því vænna
þætti sér um hundinn sinn.
Meðsöngkvcðju.
Akuieyri, 15. desember 1973
Sigurður Demetz Franzson
					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16
Page 17
Page 17
Page 18
Page 18
Page 19
Page 19
Page 20
Page 20
Page 21
Page 21
Page 22
Page 22
Page 23
Page 23
Page 24
Page 24
Page 25
Page 25
Page 26
Page 26
Page 27
Page 27
Page 28
Page 28
Page 29
Page 29
Page 30
Page 30
Page 31
Page 31
Page 32
Page 32
Page 33
Page 33
Page 34
Page 34
Page 35
Page 35
Page 36
Page 36
Page 37
Page 37
Page 38
Page 38
Page 39
Page 39
Page 40
Page 40
Page 41
Page 41
Page 42
Page 42
Page 43
Page 43
Page 44
Page 44