Tíminn - 27.06.1961, Qupperneq 5

TI M IN N, þriðjudaginn 27. júní 1961.
5
(Jtgetandl: FRAMSOKNARFLOKKURlNN
FramKvœmdastlóri Tómas Arnason Rit
stiórar Þórarum Þórarmsson >áb < Andrés
Kristiansson Iód Helgason Fulltrú) rit
stiornar Tómas Karlsson Auglýsinga
stióri KglLI Biarnason SKrvtstofm
■ Bddunúsinu - Simar it.'iutt IH30t
Augiysingasimi 195211 Argreiaslusimi
12323 — PrentsmiðiaD Kdda h.l
Dómur um óhæfa .ríkisstjóm
Morgunblaðið ræðir um þau vtátíðindi í forystugrein
á sunnudaginn, að nú er fimmta verkfallsvikan í Reykja-
vík hafin. Víst er það meira harmsefni en orðum taki,
að um sólstöðurnar skuli bjargræði þjóðarinnar lamað
með þessum hætti, og' svo mikil harka enn í deilunni,
að ekki eygist lausn.
Ríkisstjórnin hafði marglýst því yfir, að hún mundi
ekki skipta sér af vinnudeilum. Þótti flestum það löður-
mannleg yfirlýsing, að ríkisstjórn kunngerði, að hún
mundi ekki reyna að bægja frá einum mesta voða, sem
steðjað getur að þjóð — langvinnum verkföllum og
vinnudeilum.
Þó hefði betur farið, ef ríkisstjórnin hefði haldið
þetta heit vesalmennskunnar, og væri nú vafalaust búið
að semja fyrir löngu, ef svo hefði verið. En auðitað gat
hún það ekki. Hún hefur beinlínis og af yfirlögðu ráði
toreldað lausn deilunnar eftir mætti. dregið úr sátta-
fundum og lagt hvers konar hindranir í veg samkomu-
lags.
Það er því svo komið, að ríkisstjórnin á ekki einungis
sök á því með dýrtíðar- og samdráttarstefnu sinni að
allsherjarverkföllin skullu á, heldur er það einnig henn-
ar verk að viðhalda verkfalinu.
Verkfölin skaða þjóðina um tugmilljónir daglega.
Sú ríkisstjórn, sem þannig hagar sér, og hótar jafnframt
nýjum ráðstöfunum til að velta byrðunum á almenning,
hefur fyrirgert rétti sínum og á að skila umboði sínu
aftur í hendur þjóðarinnar.
Þó væri tjón þjóðarheildarinnar af verkföllunum nú
margfalt meira, ef samvinnumenn í landinu hefðu ekki
bjargað miklu og samið við stéttarfélögin um raunhæfar
og réttlátar kjarabætur, sem eru til frambúðar, ef
skemmdarstarf ríkisvaldsins kæmi ekki til, eða yrði af-
létt að nokkru. Fyrir tilverknað samvinnumanna snúast
hjólin víða á ný og mikilsverðir atvinnuvegir eru greið-
færir. Á grundvelli þess samkomulags hafa samningar síð
na náðst við fleiri. Samvinnumenn hafa í þessu efni unnið
björgunarstarf fyrir þjóðina alla á meðan sú ríkisstjórn,
sem á að heita forsjá landsins, neytir allrar orku við að
draga flekann í kaf.
Eitt lítið dæmi er táknrænt um þetta. Daginn eftir
að samið var hjá Mjólkursamlagi KEA á Akureyri átti
að hefjast þar verkfall. Þá hefði orðið að hella mjólkinni
niður. Það kom á daginn. að verðmæti mjólkur, sem
hellt hefði verið niður einn dag, svaraði sem næst til
kauphækkunar starfsmannanna í eitt ár. Samvinnumenn
komu í veg fyrir. að margfaldri þeirri kauphækkun
■væri fleygt í súginn. Ríkisstjórnin streitist hins vegar
við að fleygja sem mestu af verðmætum þióðarinnar og
hindrar eftir beztu getu. að þessari sóun sé hætt.
í stað þess að veita launastéttunum nokkra leiðrétt-
ingu á þeirri kjaraskerðingu, sem orðið hefur, hjálpar
ríkisstjórnin til að fleygja í sjóinn verðmætum, sem
nema margfaldri kauphækkuninni.
Eitt munu flestir landsmenn að minnsta kosti sam-
mála um, og það er, að sú ríkisstjórn sem ekki leggur
sig fram um að levsa þá hatrömu deilu. sem nú stendur
yfir. hefur margfaldlega fyrirgert rétti sínum til að
stjórna landinu.
Og hver verkfallsvika, sem bætist við hé' ?ftir er
nýr uppkveðinn dómur um óhæfa ríkisstjórn.
ERLENT YFIRLjT -
Humphrey um samvinnufélögin
„Hér ættu aS vera samvinnuleiítogar í staft herforingja“
Mynd þessl var tekin í seinustu viku, er japönsku forsætisráðherra-
hjónin heimsóttu þinghúsið í Washington. Humphrey öldungadeildar-
maður er að heilsa ráðherrafrúnni.
t
?
/
>
?
?
I
/i
/
/
?
?
?
?
?
?
?
(
't
t
?
?
?
?
?
?
?
?
?
'(
/
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
T /
; A ÞINGI Bandaríkjanna
) standa nú yfir allhörð átök um
t efnahagsaðstoð til annarra
; ríkja. Kennedy forseti hefur
• lagt til að hún verði verulega
t aukin. Margir þingmenn í báð-
t um flokkunum virðast hins
vegar tregir til að fallast á það.
• Ástæðan er sú, að þeir eru í
• sjálfu sér ekki andvígir efna-
• hagsaðstoð við aðrar þjóðir,
• heldur óttast að hún verði ekki
■ að tilætluðum notum. Því til
( sönnunar.er bent á mörg ákveð
( in dæmi þess. Seinasta dæmið
( er Laos, þar sem Bandaríkin
( hafa veitt yfir 300 millj. doll-
( ara í hernaðarlega og efnahags
( lega aðstoð, án þess að nokkur
( árangur sjáist eftir.
( Þá er það gagnrýnt í vaxandi
( mæli, að of stór hluti efnahags-
( aðstoðarinnar renni til hernað-
( arþarfa í viðkomandi löndum.
Þetta komi fótum undir hern-'
aðraklíkur, sem geti hrifsað
( völdin í andstöðu við Banda-
( ríkin og til álitshnekkis fyrir
( þá, sbr. seinustu atburði í
( Suður-Kóreu. Þessar herstjórn-
( ir geti svo oltið úr sessi þá og
/ þegar, eins og hafi gerzt í írak,
( og geti þá og þegar gerzt í
( íran.
( Þeir, sem gagnrýna efnahags-
( aðstoðina frá þessu sjónarmiði,
? telja henni einkum ábótavant i
? því, að hún fari ekki til réttra
( aðflæ, .F.ámenpar valdaklíkur í
? viðkomandi löndum noti hana
? til að styrkja aðstöðu sína og
auðga sjálfar sig, en almenn-
ingur allur sé jafn illa staddur
? eftir sem áður.
? Þess vegna þurfi að verða sú
? meginbreyting á efnahagsað-
? stoð Bandaríkjanna, að það
) verði stórum betur tryggt, að
f hún renni til réttra aðila — til
? almennings í viðkomandi lönd-
? um.
( SÁ, sem hefur haldið þessum
• skoðunum einna djarflegast
( fram að undanförnu, er Hubert
( H. Humphrey, öldungadeildar-
( þingmaður frá Minnesota, en
. hann er varaformaður flokks
( demókrata í öldungadeildinni.
( Deilur um þetta atriði urðu
( nýlega mjög harðar í utanríkis-
( nefnd deildarinnar, þar sem ?
( rætt var um aðstoð við ríkin í /
( Suður-Ameríku. Margir þing- ?
( mannanna héldu því fram, að ?
/ alltof há upphæð væri ætluð ?
( til að styrkja hervarnir þessara ?
( landa og ekki væri heldur ?
( tryggt, að sá hluti, sem ætti að ?
? fara til atvinnulegrar uppbygg- )
( ingar, kæmi almenningi raun- )
? verulega að notum. Af hálfu )
? Humphreys var lögð á það sér- )
? stök áherzla, að hvers konar )
) samvinnufélög yrðu efld í þess- )
) um löndum í stað auðfélaga. )
) Margir sérfræðingar voru við )
'j staddir fund nefndarinnar. •>
/ ekki sízt herforingjar. „New \
? York Herald Tribune" segir, að \
? Humphrey hafi m.a. látið eftir- •
) farandi orð falla: •
) „í stað allra þessara fínu, •
) einkennisklæddu manna, ætti •
) þessi salur að vera skipaður (
) fulltrúum byggingasamvinnufé- •
) laga, kaupfélaga, framleiðslu- .
) samvinnufélaga, sjúkrasamlaga (
) og samvinnusparisjóða.“ (
) [„Instead of having all these (
) fine men in this room in uni- /
) form. we ought to have this (
) room filled with people on the (
) housing co-operatives, consum- (
) er co-operatives. produce co- *
. operatives, group health co <
• y
operatives, and credit-union co-
operatives."]
Humphrey deildi mjög hart
á það, að sáralítill eða nær eng-
inn hluti af efnahagsaðstoð
Bandaríkjanna hefði farið til
að efla samvinnufélagsskap í
Suður-Ameríku. Menn virtust
óttast, að það yrði til að efla
samvinnufélagsskapinn í Banda
ríkjunum, enda þót hann hefði
þegar orðið þar almenningi til
mikilla hagsbóta, einkum bænd
um.
Humphrey hélt því fram, að
vandamál landbúnaðarins í Suð
ur-Ameríku yrði ekki aðeins
leyst með skiptingu stóðjarða,
heldur yrði að efla samvinnu-
félagsskap bænda til að leysa
hin mörgu sameiginlegu vanda-
mál þeirra. Svipað gilti um
mörg vandamál almennings í
borgunum.
MARGIR þingmanna studdu )
mál Humphreys, m.a. Morse f
öldungadeildarmaður frá Oreg- /
on. )
Humphrey lagði svo áherzlu )
á, að Bandaríkin mættu ekki )
nota efnahagsaðstoðina til að )
vinna sér aðallega fylgi aftur- )
haldsmanna og auðmanna í við- )
komandi löndum. Slíkt gæti )
frekar spillt en bætt fyrir )
Bandaríkjunum, eins og mörg )
dæmi sönnuðu. )
Ef við éigum að hafa áhrif í )
Suður-Ameríku, hefur Humph- •
rey sagt við annað tækifæri, •
verður við að ná samvinnu áð- '■
ur en það er of seint við and- •
kommúnistiska vinstri menn, •
verkamenn, stúdenta og annað (
umbótasinnað fólk. Þetta er (
kjarni þess vandamáls, sem (
við er að fást í Suður-Ameríku. (
Þ.Þ. (
/
Styrktarsjóðirnir
Það er alger misskilningur að styrktar- og sjúkrasjóðir
verkalýðsfélaganna séu sama eðlis og lífeyrissjóðir. í líf-
eyrissjóðina leggja báðir aðilar, launþegar og atvinnu-
rekendur, og því fara þeir sameiginlega með stjórn þeirra
sjóða. í styrktar og sjúkrasjóðina leggja meðlimir verka-
lýðsfélaganna einir. Það er óumdeilaniegt og því með öllu
óviðeigandi, að verkalýðsfélagið hafi ekki meirihlutavald
í stjórnum sjóðanna — það er jafnfráleitt og atvinnurek-
endur veittu Dagsbrún t. d. hlutdeild í stjórnum sérsjóða
sinna. Þar sem samið hefur verið um kjarabætur án fram-
lags í styrktarsjóði hafa verkamenn hlotið 11% Jtaup-
hækkun, en þeir atvinnurekendur sem samið hafa við
verkalýðsfélögin um 1% framlag í styrktar- og sjúkra-
sjóði hafa samið um 10% kauphækkun til verkamanna.
Það sjá því allir í hendi sér, að það eru verkamenn, sem
greiða þetta 1% framlag í styrktarsjóðina, og yfir því fé
vilja þeira að sjálfsögðu hafa ráðstöfunarvald. Flest iðn-
aðarmannafélögin hafa notið slíkra styrktar- og sjúkra-
sióða svo árum skiptir. Með stjórn þessara sjóða fer fé-
agsstjórn viðkomandi félags. Atvinnurekendur koma
bar hvergi nærri. Stífni ráðamanna i vinnuveitendasam-
brnd’nu er því torskilin. Þar virðist fiskur liggja undir
steini.