Morgunblaðið - 14.07.1953, Blaðsíða 7

Þriðjudagur 14. júlí 1953
MORGUNBLAÐIÐ

IMORSK SKIÐAGJÖF TIL — Fall Berias
ÞJÖnMINJASAFNSlNS '
Fulltrúar frá Norsk-íslenzka
sambandinu afhenda hana
I
HINGAÐ komu fyrir nokkrum
dögum þrír menn úr félagi Norð-
manna „Norsk islandsk sam-
band“, formaðurinn Olav R.
Bjercke málflutningsmaður í
Osló, Knut Eik Nes prófastur í
Sparbu í Þrændalögum og ræðis-
maður íslands í Haugasundi,
Ragnar Nösen.
Erindi þeirra hingað að þessu
sinni, er að athuga á hvern hátt
tiltækilegast það muni vera, að
efla starfsemi félags síns, þ. e.
með hvaða móti eðlilegast og
óhrifaríkast tekin verði upp
samvinna og samhugur milli
þjóðanna, hinnar norsku og ís-
lenzku. Hafa hinir mikilsvirtu og
velviljuðu Norðmenn haft tæki-
færi til að ræða hér við ýmsa
áhrifamenn um málefni sín. Hafa
þeir ferðast til Þingvaila og aust-
ur að Skálholti.
SKÍÐAGJÖF
í fyrra sendi félag þeirra safn
af norskum skíðum hingað er
félagið gaf Þjóðminjasafninu.
Eru skíði þessi geymd í norsku
deild safnsins. Eru þau af göml-
um gerðum og sýna þróunarstig
skíðagerðarinnar í Noregi.
I kvöldboði er norski sendi-
herranna Torgeir Anderssen
Rysst hélt hinum norsku gestum
afhenti Bjercke gjöfina til Þjóð-
minjasafnsins. Samtímis lét hann
Morgunblaðinu í té eftirfarandi
upplýsingar:
SKÍÐAÍÞRÓTTIN í NOREGI
Skíðin eru mjög ólík í hinum
ýmsu hlutum Noregs og eru þessi
einskonar sýnishorn skíðagerðar
fyrri tíma. Skíðaganga hefur tiðk
azt í Noregi frá alda öðli, og skíð-
in hafa alltaf verið nauðsynleg
samgöngutæki í hrikalegu lands-
lagi Noregs. í styrjöldinni við
Sviþjóð lögðu félög norskra
skíðamanna fram drjúgan skerf,
en notkun skíða til íþróttaiðkana
er mjög ný til komin. í Þelamörk
þar sem aðstæður eru góðar, var
skíðaganga mikið iðkuð, þar sem
höfuðstaðarbúar sáu hve skíða-
íþróttin gaf ágæt skilyrði til úti-
veru.
I lok síðustu aldar voru
góðir skíðamenn frá Þelamörk
kvaddir til höfuðborgarinnar, þar
sem fyrsta brunið fór fram í
Husebyhlíðinni. í einu fyrsta
bruninu tók þátt Fridttjof Nan-
sen, sem þá starfaði sem haffræð
ingur í Björgvin. Hann kom á
skíðum frá Björgvin, tók þátt í
bruninu, sótti verðlaun sín og
fór til Björgvinjar á sama hátt
og hann kom. Hann er frum-
kvöðull í notkun hunda og skíða
í heimsskautsleiðöngrum, og
Grænlandsferð hans gerði skíða-
gönguna fræga víðs vegar um
heim. Norskar aðferðir í skíða-
íþróttinni og norsk orð eins og
svig og Þelamerkurbeygja eru
góðkunningjar allra skíðamanna.
Brunstaðurinn var brátt flutt-
ur frá Husebyhlíðinni til Holmen
kollen, sem hefur orðið eins kon-
ar hugtak fyrir skíðaíþróttina.
Nú á tímum eru hundruð þús-
unda áhorfenda, þegar skíða-
stökk fer fram, þar sem beztu
skíðamenn allra ianda eru komn-
ir til keppni.
EFTIR SNORRAHÁTÍBINA
Skiðagáfan gefur smámynd af
mikilvægustu hlið lífs Norð-
manna, en skíðaganga er hluti af
iífi allra Norðmanna. Skíðagjöf-
in e_r eins konar „útrétt hönd“
til Islendinga sem vina Norð-
manna. Norsk-Islandsk Samband
var stofnað árið eftir Snorrahá-
tíðina og var bein afleiðings ís-
landsferðarinnar 1947. Gjöfin (i
að sýna þakklæti í garð íslend-
inga fyrir varðveizlu þeirra á
sögu Norðmanna fyrr á tímum.
Án Heimskringlu Snorra
myndu Norðmenn ekki hafa feng
ið Eiðvallarstjórnarskrána. Birt-
ast þar margar af frelsishugsjón-
um sögualdarinnar. Það var
Snorri og þjóð hans, sem varð-
veitti þær og gaf þær höfundum
st j órnarskrárinnar.
Sr, Hálfdán Helgason
préfastur heiðraður
AÐ lokinni messu í Þingvalla-
kirkju s.l. sunnudag, 12. júlí, hélt
söfnuðurinn séra Hálfdáni Helga
syni, prófasti á Mosfelli og konu
hans, frú Láru Skúladóttur, sam-
sæti í Valhöll í tilefni af því, að
25 ár voru liðin frá því að séra
Hálfdán tók að sér þjónustu Þing
vallasóknar. Samsætinu stýrði
Guðbjörn Einarsson, hreppstj. á
Kárastöðum. Flutti hann ræðu
fyrir minni prófastshjónanna og
afhenti séra Hálfdáni forkunnar
fagran kross úr silfri með áletr-
uðum þakkarorðum frá fyrrver-
andi og núverandi sóknarbörnum
hans í Þingvallasveit. Jafnframt
þakkaði hann prófasti ágætt
starf, skyldurækni, dugnað og ár
vekni fyrir heill sóknarbarna
hans.
Ennfremur tók til máls Thor
Brandt, fráfarandi umsjónar-
maður Þingvalla. Tók hann í
sama streng og Guðbjörn, hrepp-
stjóri.
Séra Hálfdán Helgason bakk-
aði gjafir og árnaðaróskir fyrjr
hönd þeirra hjóna og minntist
hann ánægjulegs samstarfs milli
sín og safnaðarins. Hann þakk-
aði og einstakan vinarhug Þing-
vallasveitarbúa í sinn garð, bæði
fyrr og síðar.
— Hungur í á-Þýzkalandi
Frh. af bls. 1.
neitun Molotovs, að flytja mat-
væli að takmarkalínunni milli
Austur- og Vestur-Þýzkalands.
Fýrsta sendingin, sem saman-
stendur af 2000 smálestum af
mjöli, 1000 smálestum af kjöti,
1000 smálestum af baunum og
500 tonnum af þurrmjólk, er þeg-
ar komin til Þýzkalands og verð-
ur hlaðið upp á takmarkalín-
unni. Það er ekki vafi á, að það
getur komið í góðar þarfir í A,-
Berlín, því að samgöngur eru
frjálsar þangað. Hitt er vafasam-
ara, hvort það kemur að gagni
annars staðar við takmarkalín-
una, því að vopnaðir verðir
kommúnista standa og gæta eyðu
svæðisins. — Reuter.
Frh. af bls. 1.
lögreglunnar. Frá því dauða
Stalins bar að hefur margt bent
til þess að Beria hafi verið að
auka og tryggja völd sín með því
að setja vini sína í áhrifastöður,
þangað til fyrir nokkrum vikum
síðan. Nú hefur honum verið
rutt úr braut.
VAR HANN IIANDTEKINN
En margt er enn á huldu. Þótt
hin opinbera skýrsla hafi talað
um, að mál Beria hafi verið af-
hent Æðsta dómstólnum, þá hef-
ur ekkert verið talað um hand-
töku hans. — Þetta hefur gefið
mönnum ástæðu til að ætla að
hann kunni að hafa verið að-
varaður um hvað til stóð og flúið
til fæðingarstöðva sinna, Georgíu
með tryggustu fylgismönnum
sínum, treysti á afl skilnaðar-
hreyfingarinnar og að hann ætli
að reyna að bjóða tilskipun mið-
stjórnarinnar í Moskvu byrginn
Við vitum ekki með vissu hvort
þessi valdamikli maður hefur að-
eins verið gerður útlægur eða
beittur iíkamlegri þvingun. Og
ef hann hefur verið fangelsaður
þá vitum við ekki hvaða aðilar
hafa tekið hann fastan.
IIVER VAR STJÓRNMÁLA-
STEFNA HANS?
Þegar komið er að hinni stjórn
málalegu hlið málsins — að spurn
ingunni um, hvort Beria var
fylgjandi hógværari stjórnmála
stefnu en hafi nú orðið að lúta í
lægra haldi fyrir öfgastefnu og
kúgunaraðferðum hinna stalinsku
fylgifiska — eða hvort hann hafi
staðið öndverður gegn hinum
frjálslyndari öflum, sem virðast
hafa verið að verki í rússnesk
um stjórnmálum undanfarna
mánuði — þá stöndum við uppi
með getsakir okkar einar að
leiðarvísi.
Vissir kaflar í Pravda leiður-
unum að undanförnu gefa mjög
gilda ástæðu til að ætla, að Beria
hafi átt sinn þátt í hinni nýlegu
viðleitni til að lægja ólguna í
hinum sterku þjóðernisöflum,
sem risið hafa ískyggilega hátt
innan Sovétlýðveldisins að und-
anförnu — og að nú muni brugð-
ið til gagnstæðrar stefnu í þess-
um málum.
ENGIN VISSA FYRIR
HENDI
En þegar að sjálfum leppríkj-
um Rússlands kemur og heimin-
um sem heild, er engin v.issa fyr-
ir hendi. Jafnvel þó að hægt væri
að komast að því sanna um, hvort
Beria var fylgjandi eða mótfall-
inn ráðstöfunum Malenkovs, sem
komu af stað frelsishreyfingunni
í Austur-Þýzkalandi og annars
staðar þá mun, hvað sem því
líður, óhætt að fullyrða að ekki
mun hægt að hverfa aftur til
i hinnar fyrri hervernduðu kúg-
' unar, sem beitt hafði verið.
Við getum jafnvel verið við-
búin því, að Beria verði ásakað-
ur um að reyna að spilla „friðar-
viðleitni Sovétríkjanna“ einmitt
með því að standa í gegn frjáls-
í lyndari stjórnarstefnu.
|
FALL BERIA AÐEINS
UPPHAFIÐ
En við vitum ekki hvað skal
segja. Það eina, sem hægt er að
ganga út frá sem vísu er það, að
þeir, sem voru þeirrar skoðunar,
að jafnvægi rússneskra stjórn-
mála hefði beðið alvarlegan
hnekki við dauða Stalins — þeir
hafa haft á réttu að standa. Og
allar líkur benda til, að fall
Beria sé ekki annað en upphafið
að áframhaldandi atburðaröð af
svipuðu tagi. Það er engin ástæða
cil að ætla, að Malenkov sjálf-
ur sé öruggur. Það eru fleiri,
sem keppa um völdin heldur en
Malenkov og Beria.
Hin feila 15 ára síld fSffnr slg
ör! austur með Norðurlandi
En á veslursvæðinu verður var! við síld,
sem veður ekki enn,
segir Guðm. iörundsson, útgm. og togarasklpsfjórr
í GÆRMORGUN átti Morgun-
blaðið tal við Guðmund Jörunds -
son, útgerðarmann, en hann
stjórnar togara sínum, Jörundi,
á síldveiðum um þesar mundir,
og hefir aflað vel þann stutta
tíma, sem síld hefir veiðst fyrir
Norðurlandi.
ENGU HÆGT AÐ SPÁ
Blaðið spurði Guðmund, hvaða
horfur hann teldi á síldveiðum
að þessu sinni. Minntist jafn-
framt á, að samkvæmt norskum
blöðum hefði hinn nafntogaði
vísindamaður Norðmanna, De-
vold, látið það álit sitt í ljósi, að
yfirleitt höguðu hafstraumar sér
og síldargöngur í ár með svipuð-
um hætti og sumarið 1951.
Norskt blað hafði það eftir De-
vold m.a. að hann liti svo á, að
ekki væri ástæða til fyrir norska
síldveiðimenn að gera út skip sín
á síldveiðar á íslandsmið, sakir
þess, að meginstofn síldarinnar
héldi sig svo austarlega í hafinu,
að nær væri fyrir norska síld-
veiðimenn að gera út t.d. frá
Mæri, en senda skip sín alla ieið
til íslands.
Guðmundur komst m.a. að
orði á þessa leið:
— Það er mjög erfitt að segja
nokkuð um síldveiðihorfur i ár,
og að sjálfsögðu verðum við var-
kárari í öllum ummælum okkar
vegna þess, að við sjómennirnir
erum að ýmsu leyti á annarri
skoðun en íiskifræðingarnir.
En eins og kunnugt er, er sú
síld, sem hingað til hefir veiðzt
fyrir Norðurlandi óvenjulega
stór, enda er hún samkvæmt
rannsóknum fiskifræðinganna ó-
venjugömul. Mikið af 15 ára
gamalli síld. En nú síðustu daga
hefir einnig orðið vart við tals-1
vert minni síld, sem að sjálí-
sögðu er úr eitthvað yngri aI«U
ursflokkum.
— Og ykkur virðist síldin vera
á hraðri göngu austur með iand-
VEIÐIN AÐEINS TVO DAGA
Á SÖMU SLÓÐUM
— Síðan síldarinnar varð varl,
höfum við ekki getað veitt hana
nema í hæsta lagi tvo sóla*-
hringa á sömu slóðum og bendir
það til þess að hún færi sig aust-
ur með landi. Aðfaranótt máno-
dags og nú í morgun hefir henn-
ar orðið vart austur á Þistilfirði,
en ekki er hægt að segja neitt
I um hvað verða kann úr veiðinn*
á þeim slóðum.
— Og svo er eftir að vita að
sjálfsögðu, hvernig ykkur síld-
veiðimönnum tekst að fylgja
J síldinni eftir á austurgöngtt
hennar frá landinu.
— Já. En þá veltur á miklu að
við verðum búnir að fá asdie-*
tækin, sem von er á að verði ko»
in í Ægi. Okkur er sagt, að þan
verði komin í notkun í næsta
mánuði.
— En þegar við tölum um
austur-göngu síldarinnar her'a
| norðurmiðunum, er þess að geta
, m.a. sagði Guðmundur, — að'
síldveiðimenn á vestursvæðimi
| hafa orðið varir við mikla siHl
með bergmálsdýptarmælum sin-
; um. Hingað til hafa menn ekki
orðið varir við að síUl hafi vaðiiT
á þeim slóðum, hvað sem síðar
kann að verða.
Sameiginiegur fundur
rænna presta haldinn i 9. sinn
Boðað ti! næsfa fundar á íslandl 1956
DAGANA 29. júní til 2. júií stóð í Gautaborg sameiginlegur fundur
presta á Norðurlöndum, og sóttu hann um 250 fulltrúar alls. Aí
Islands hálfu sóttu þeir fundinn Ásmundur Guðmundsson, prófessor
og sr. Hálfdán prófastur Helgason á Mosfelli. Sr. Magnús Guð-;
mundsson í Olafsvík, sem einnig stóð til að sækti mót þetta, varA
fyrir slysi skömmu áður og gat því ekki farið.
NÆSTI FUNDUR Á ÍSLANttl
í lok erindisins gat prófessor
Ásmundur þess, að röðin vs^jt
komin að íslandi, að fundur sjnTr
rænna presta yrði haldinn .par
og bauð prestunum í nafni Presta
félags íslands að halda næsta
fund á íslandi sumarið 1956, ög-
var því boði tekið með miklum.
fögnuði og samþykkf einu hljóði.
Mótinu lauk með guðsþjónusttt
í dómkirkjunni og prédikaði
Ysander biskup. -
Fundir sem þessir eru haldnir
3 hvert ár til skiptis á Norður-
löndunum. Gautaborgarfundur-
inn var 9. í röðinni, en þetta er
fjórða sinni, sem íslendingar eiga
fulltrúa þar.
Stjórnir prestafélaga á Norður
löndum önnuðust undirbúning,
og var hann með ágætum. Fengnt
gestir hinar beztu viðtökur. X
MÓTIÐ SETT
Fundurinn hófst með guðsþjón
ustu í dómkirkjunni síðdegis
mánud. 29. júni, og prédikaði
biskupinn í Gautaborg, sem
margir kannast við hér á landi,
Bo Giertz. Um kvöldið setti j
Ysander biskup i Linköping mct-
ið með erindi og bauð fulltrv'mj
vel komna, en gestir fluttu
kveðjuávörp einn frá hverjul
landi. Ásmundur, prófessor tal-
aði af hálfu íslendinganna.
NÝR SENDIMAÐUR Prestar handteknir
PARÍS, 13. júlí — í dag kom BAYONNI, 13. júlí •— Tveir
hingað flugleiðis frá Moskvu kaþólskir prestar handteknir í
Vinovograd hinn nýi sendiherra dag. Sakaðir um brottnám
Rússa í Frakklandi. tveggja Gyðingadrengja.
ERINDI FLUTT
Hvern morgun voru guðsþjón-
ustur haldnar og nokkur erindi.
i Voru þau um kenningu kirkj-
I unnar, endurfæðingu, guðrækni
í Vestur-Svíþjóð, fermingarund-
irbúning. Þar tók til máls sr.
Hálfdán Helgason. Önnur erindi
voru: hættur einverunnar og
nauðsyn hennar, vélin, maður-
inn og kirkjan og að síðustu
norræn samvinna. Flutti Ásmund
ur Guðmundsson þar framsögu-
erindi og ennfremur sænskur ’
prófastur. !.
Eden að skreppa saman
NEW YORK, 13. júlí — Anthony
Eden utanríkisráðherra, sem hef-í
ur verið undir læknishöndum i
Bandaríkjunum er nú að ná sér’
og mun halda heim i næstu viktK,