Morgunblaðið - 15.06.1954, Síða 8

8
MORGUNBLAÐIÐ
Þriðjudagur 15. júní 1954
ormmliJaMti
Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson.
Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábjrrgðarm.)
Stjórnmálaritstjóri: Sigurður Bjarnason frfc Vigur.
Lesbók: Árni Óla, sími 3045.
Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiCsla:
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áskriítargjald kr. 20.00 á mánuði innanlanda.
í lausasölu 1 krónu eintakiS.
«
ÍÍ

ÚR DACLEGA LÍFINU
í
og
ALMAR skriíar:
Hátíðarnar.
★ Á HVÍTASUNNUNNI, eins
og jafnan á hátíðisdögum kirkj-
unnar, var mikið um góða og
fagra tónlist í útvarpinu. Mátti
þar heyra af plötum öndvegis-
verk eftir hina gömlu meistara,
svo sem Haydn, Beethoven, Moz-
art, Schubert og Brahms
(Handel-tilbrigði) og auk þess
verk eftir Delibes, Tschaikow-
sky og César Franck. — Allt voru
Við þurfum þess vegna að Þetta glæsileg tónverk og ágæt-
unarráðs, Eggert Kristjánsson I leggja megináherzlu á, að auka tega flutt af merkum erlendum
Ingólfur Jónsson viðskipta- ' útflutning okkar enn Og gera hljomsveitum.
Á hvítasunnudag söng einnig
Magnús Jópsson allmörg lög eftir
innlend og erlend tónskáld og
norska skáldið Herman Wilden-
vey las eftir sig nokkur kvæði.
Því miður gat ég ekki hlustað á
þessi tvö dagskráratriði, og get
því ekki sagt frá þeim nánar.
Astand og horfur
í verzlunarmálunum
RÆÐUM, sem formaður Verzl- I
málaráðherra fluttu á aðalfundi j afurðir okkar sem verðmætastar
ráðsins í síðustu viku komu fram og fjölbreyttastar. Gjaldeyris-
upplýsingar, sem gefa greinilega tekjurnar af framkvæmdum varn
horfum í
þessar
mynd af ástandi og
verzlunarmálunum um
mundir.
Formaður Verzlunarráðsins
kvað verðmæti heildarinnflutn-
ingsins til landsins s. 1. ár hafa eigið aflafé.
numið 1111,3 milljónum króna en
verðmæti 4ítflutnings aðeins 706,2
millj. kr Mismunurinn væri því
hvorki meiri né minni en röskar
405 millj. kr., sem verzlunarjöfn- '
uðurinn væri óhagstæður um.'
Hann varpaði síðan fram þeirri
spurningu, hvernig þessi halli
væri greiddur, hvaða gjaldeyris- ‘
tekjur aðrar en útflutningstekj-
urnar þjóðin hefði.
Þar er fyrst að geta gjaldeyris-
tekna vegna varnarliðsins og
framkvæmda þess. Voru þær
f268,5 millj kr. Tekjur af farm-
gjöldum skipa voru 59,5 millj. kr.,
tekjur af íslenzkum og erlendum
flugvélum um 60 millj. kr., tjóna-
bætur og iðgjöld frá erlendum
tryggingafélögum um 25 millj.
kr., óafturkræft framlag í dollur-
um og Evrópugjaldeyri um það
bil 103,7 milij. kr. Auk þ'ess væru
ýmsar smærri upphæðir, svo sem
tekjur af erlendum sendiráðum,
vaxtatekjur, umboðslaun o. fl.
Þegar tekið væri tillit til
arliðsins eru stundarfyrirbrigði,
sem fráleitt væri að reikna með
til langframa. Þjóðin verður að
standa á eigin fótum og miða
eyðslu sina og lífskjör við sitt
Að þessu hafa Sjálfstæðis-
menn unnið ötullega undan-
farna áratugi. Fyrir þeirra for-
göngu hafa framleiðslutæki
þjóðarinnar til lands og sjávar
verið stórbætt. Afleiðing þeirr
Erindi um Eugene O’Neill.
Á ANNAN í hvítasunnu
4r A AlNiNAJN i
flutti Stefán Einarsson, prófessor
við háskólann í Baltimore í
Bandaríkjunum, erindi um amer-
íska leikritaskáldið Eugene O’-
ar staðreyndar er svo aftur Neill, sem látinn er fyrir
vaxandi útflutningur og aukin skömmu. Var O Neill, sem kunn-
kaupgeta almennings í land- er> e**-t ágætustu leikrita-
jnu skáldum heims á síðustu áratug-
Ingólfur Jónsson viðskipta- um> en(ia hlaut hann bókmennta-
málaráðherra lauk ræðu sinni
3
rá
i ÓL
útuarpiniA
kllótlA, uiL

verðlaun Nóbels árið 1936. Próf.
Stefán gerði í erindi sínu glögga
grein fyrir ævi og ritstörfum
þessa merka rithöfundar og
þeim miklu áhrifum er hann hef-
ur haft á leikbókmenntir heims-
ins á síðari tímum. Var erindi
prófessorsins ítarlegt og fróðlegt
og ágætlega samið, sem vænta
mátti.
Krímstríðið.
★ ÞRIÐJUDAGINN 8. þ. m.
flutti Baldur Bjarnason, magi-
álitsauka. Þar er ekki annað að
heyra en hina margþvældu og
hundleiðinlegu „breima-musik“,
sem við höfum haft nóg af fyrir
í útvarpinu, þar sem eru hin er-
lendu og innlendu dægurlög, er
sinkt og heilagt er verið að
mjálma í eyru hlustenda. Væri
guðsþakkarvert að leggja þennan
þátt niður hið bráðasta. Er þetta
ekki sagt til hnjóðs hinum unga
manni, sem þáttinn annast, því
að hann vinnur sitt verk vafa-
laust eins vel og efni standa til.
Úr heimi myndlistarinnar.
★ í ÞESSUM þætti á fimmtu-
daginn var, lýsti Björn Th. Björns
son, að nokkru safni því af margs
konar merkum hlutum er forn-
minjasafninu hér hefur áskotnazt
ster, erindi um Krímstríðið 1854 ( frá hinum þektka og ötula safn-
56. Rakti hann í stórum drátt-
um tildrög stríðsins og sögu þess
og gerði athyglisverða grein fyr-
ir áhrifum þess á hina stjórn-
málalegu þróun austur þar frá
öndverðu og allt til vorra daga.
Erindi þettá var mjög skemmti-
legt og fróðlegt enda er frásögn
Baldurs jafnan litauðug og fjör-
mikil og flutt af miklum sann-
færingarkrafti.
Léttir tónar.
★ ÞESSI nýi þáttur útvarpsins
hefur ekki orðið því til mikils
á aðalfundi Verzlunarráðsins
m. a. með þessum orðum:
„Kjörorð okkar ætti að vera
meiri framleiðsla, athafna-
frelsi og frjáls verzlun“.
Undir þessi orð ráðherrans
geta allir þjóðhollir íslending-1
ar áreiðanlega tekið.
Fall Laniels
uu andi áhripar:
ÞA er franska stjórnin fallin, svo
sem menn höfðu búizt lengi við,
„ . ... . , , einkum eftir að ljóst var, að
allra þessara gjaldeyristekna . , ,. ..
r ° , Genfarfundurmn myndi renna ut
yrði niðurstaðan sú, að
greiðsluhallinn við útlönd
næmi aðeins 4,8 millj. kr. á
árinu 1953.
Þannig er þá raunveruleg nið-
urstaða viðskiptanna við útlönd
árið 1953
í þessu sambandi ber að geta
þess að innflutningur þetta ár
var geysimikill og meiri en
nokkru sinni fyrr. Unnið var að
því að gera verzlunina frjálsari
og munu um 70% innflutnings-
ins hafa verið á frílistum. Er það
mikil umbót frá því, sem var í
ársbyrjun 1950 þegar Sjálfstæðis-
menn lögðu fram tillögur sínar
um stefnubreytingu í fjárfestiijg-
í sandinn ^tjórn Laniels, mill-,
jónamæringsins úr hægri flokka-
samsteypunni lifði í 11 mánuði og
er það allangur æviferill franskr-
ar ríkisstjórnar, þar sem þegar
hafa 20 stjórnir setið við völd í
Frakklandi frá stríðslokum. Indó-
Kínamálm urðu stjórninni að falli
og höfðu reyndar nær fellt hana
fyrir nokxrum vikum. Nú eru j
allar horfur á að sá maður, sem!
sezt í sæti Laniels telji sig nauð-1
beygðan ti! þess að semja frið við
kommúnista í Indó-Kína, og er
undir hælir.n lagt hvernig sá frið- j
ur verður Segja má að stríðs-!
þreyta frönsku þjóðarinnar hafi
,, endurspeglazt í afstöðu meiri
ar- og vioskiptamalum. I,, . Jf. . „ ,,,. T ..
° ... ,. , . . hluta þmesms, sem felldi Lamel
Ingolfur Jonsson viðskipta- , ... ,
málaráðherra vakti athygli á, ra v° um'
að fyrstu fjóra mánuði ársins En það eru ekki aðeins Indó-
1953 hefði verzlunarjöfnuður- Kína máiin. sem taka munu
inn orðið óhagstæður um straumhvöríum við þessi stjórn-j
112,5 millj. kr. En á fyrstu arskipti. Mikill styrr hefur að,
f jórum mánuðum þessa árs undanförnu staðið um afstöðu |
væri hann aðeins óhagstæður Frakka til hins væntanlega
um 20,1 millj. kr. Verzlunar- Evrópuher-?, sem í ráði er að,
Hjálp í viðlögum.
LEIKMAÐUR sendir bréf um
kennslu hjálpar í viðlögum:
„Islendingar urðu fyrstir
manna til að lögleiða sund sem
skyldunámsgrein í skólum —
þökk sé þeim, sem komu því máli
fram. Eigum við nú ekki að
verða fyrstir til að gera hjálp í
viðlögum að skyldugrein í skól-
um landsins?
1 — fyrirmælin beint til sín.

írCí\ Auðvelt Iöghlýðnum
/(A borgurum.
Við burtfararpróf úr barna-
skóla ættu börn t.a.m. að kunna
að stöðva blóðrás, lífgun drukkn-
aðra, þekkja mun á yfirliði og
slagi o. s. frv. Við gagnfræða-
próf og önnur hliðstæð yrði að
gera meiri kröfur, eins og að
kunna að binda um sár og bein-
brot, að losa mann, er festst hef-
ur við raflögn, flutning særðra og
fleira.
Stutt námskeið
mikils virði,
TILJA nú ekki þeir leggja orð
í belg, sem þekkingu og
jöfnuðurinn væri því nú í ár stofna. St’órn Laniels var því! reynslu hafa í þessum málum?
hagstæðari um 92,4 millj. kr. samþykk að Frakkar ættu aðild. Þau þo]a ekki margra ára þóf.
en á sama tíma í fyrra. Gæfi hernum, en mikill hluti þings-j Þvi fieíri. sem kunna hjálp í við-
þetta vissulega vonir um að ins er á öndverðri skoðun, eink- iögUm, því fleiri slysum verður
við værum á réttri braut. j um sósíalirtarnir. Utanríkismála-J forðað og þvi meiri von til> að
Bæði viðskiptamálaráðherrann nefndin er því Og að meirihluta þeir, sem fyrir slysum verða,
Og formaður Verzlunarráðsins andvíg. hljóti fljótan bata.
lögðu áherzlu á, að að sjálfsögðuj Hætt er nú við, að þegar ný Nú eru nýafstaðin námskeið í
yrði þjóðin að stefna að því að og ólík stjórn hefur tekið við hjálp í viðlögum. Þeir, sem þátt
láta sitt eigið aflafé hrökkva fyrir völdum muni það dragast mjög tóku í þeim, hafa sannfærzt um,
andvirði þeirra nauðsynja, sem úr hömlu að Frakkar taki þátt í að jafnvel á stuttu námskeiði má
hún verður að kaupa fyrLr erlend- herstofnuninni, og getur sú af-J fá góða undirstöðukunnáttu í að
an gjaldeyri frá útlöndum. j staða jafnvel hindrað að herinn ’ bjarga mannslífum.
Sem betur fer miðar líka mjög koroist á laggirnar.
greinilega í þessa átt. Framleiðsla j Afleiðingarnar af falli stjórn-
þjóðarinnar og útflutningur hefur ar Laniels eru því meiri en í
áukizt mjög verulega undanfarin ! fljótu bragði mætti virðast. Þess
ár. Þannig hefur útflutnings- er aðeins að vænta, að Frakkland
magnið aukist 2,5 sinnum, miðað fái nú örugga og styrka stjórn,
við útfiutningsmagnið árið 1935.' er enda geti bundið á öngþveiti
En innflutningsmagnið hefur að það, sem þar ríkir á svo mörgum
Það, sem af er þessu ári, eru
árekstrar komnir nokkuð á ann-
að þúsund. Mörg ráð hafa verið
reynd til úrbóta, en gefizt mis-
jafnlega.
ara, Andrési Johnson í Hafnar-
firði. — Jafnframt átti hann
við Andrés samtal, sem
ég býst við að margir
hafi haft gaman af að hlusta á.
Þarna var því öfugt farið en þeg-
ar Gísli Kristjánsson talar við
menn í útvarpið, því að Björn
átti fullt í fangi með að koma að
spurningum sínum fyrir mælsku
og ákafa Andrésar. Leyndi sér
ekki, að Andrés er mikill áhuga-
maður að hverju sem hann geng-
ur og þjáist ekki af neinni veru-
legri minnimáttarkend.
Upplesturinn á laugardaginn.
Á SMÁSAGAN „Rauður litur“,
t eftir Kristján Bender, er Valdi-
mar Lárusson las upp, er einkar
vel samin og Valdimar las sög-
una prýðisvel. — Einnig voru
Ijóð Jakobínu Sigurðardóttur
mjög athyglisverð og ágætlega
með þau farið af Þorsteini Ö.
Stephensen. Kaflinn úr „Önnu á
Stóru-Borg“ eftir Jón Trausta
E
Hér er eitt ráðið í viðbót: Hver
Reykvíkignur á að lesa lögreglu- Í van elnnlg skemmtilegur i góðri
samþykktina, en með dálítilli me er Hoskuldar Skagfjörðs.
breytingu þó. Þar sem talað er En n°kkra malhnökra varð ég
um, að þetta eða hitt sé bannað, í Var V1 Höskuldi, svo sem
ætti hver einstaklingur að taka 1 rauga beygmgu á orðinu „bróð-
ir“ o. fl.
Önnur dagskráratriði.
★ ERINDI Björns Magnússonar
prófessors Úr íslenzkri prestasögu
á átjándu öld gat ég því miður
ekki hlustað á, en þykir líklegt
að þau hafi haft mikinn fróðleik
að geyma. Af öðrum merkum dag
skrárliðum má nefna barnaleik-
ritið „Hans og Gretu“ er Leikfé-
lag Hafnarfjarðar flutti undir
leikstjórn Jóhönnu Hjaltalín,
söng karlakórsins „Þrymis" á
Húsavík er Sigurður Sigurjóns-
son stjórnaði, með einsöng Ey-
steins Sigurjónssonar og Úr heimi
flugsins IV., ágætt erindi Jóhann-
esar Markússonar, flugmanns.
sjálfsögðu aukizt líka.
1 sviðum.
Þessi námsskeið voru góð, en
þátttaka var því miður ekki
mikil og var þó ókeypis.
Leikmaður".
Hver taki til sín . . .
VELVAKANDI. Umferðaslys
og biíreiðaárekstrar eru orðn
'ir það tíðir, að öllum blöskrar.
G tek dæmi: Eg á að gefa
merki með hendinni til
hvorrar handar ég ætla að beygja
á reiðhjóli mínu (36. gr.) Öku-
hraði á bifreið minni má aldrei
fara yfiru 25 km (46. gr.) Ég má
ekki fleygja ávaxtahýði né papp-
ír á götur borgarinnar (18. gr.)
Fleiri dæmi mætti nefna.
Ég hef mikla trú á, að nokkuð
mundi úr rætast, ef menn læsu
lögreglusamþykktina svo, tækju
það til sín, sem þar er sagt.
Annars ætti góðum og löghlýðn
um borgurum að vera auðvelt að
hlíta þeim reglum, sem settar eru
til öryggis lífi þeirra og limum.
Hinir ólöghlýðnu munu halda
áfram iðju sinni, en það er verk
lögreglunnar að fást við þá. —
Maður, sem hefur lesið lögreglu-
samþykktina".
Upp skaltu á kjöl klífa.
Upp skaltu á kjöl klífa,
köld er sævardrífa;
kostaðu hug þinn herða,
hér skaltu lífið verða.
Skafl beyjattu, skalli,
þótt skúr á þig falli;
ást hafðir þú meyja,
eitt sinn skal hverr deyja.
(Sturlunga saga)
Ji
Vex vilji,
þá vel gengur.
GóSar aflafréffir frá
PATREKSFIRÐI, 14, júní. — B.v.
Olafur Jóhannesson fór nýlega
eftir að hafa landað í maí s.l. um
320 tonnum af góðum saltfiski í
Grimsby, aftur út á saltfiskveið-
ar. Fór skipið að þessu sinni til
Grænlands og eru góðar afla-
fréttir þaðan, og er von um
löndun erlendis. B.v. Gylfi land-
aði hinn 3. júní eftir 10 daga úti-
vist um 220 tonnum af ísuðum
fiski til vinnzlu í hraðfrystistöð
Haralds A. Böðvarssonar á Akra-
nesi. Fór hann aftur út á karfa
og mun sennilega landa á morg-
un á Akranesi. Allsherjarviðgerð
á frystihúsi og ísgerð h.f. Kald-
baks hér á Patreksfirði er enn
ekki lokið. Nokkrar trillur og
smærri dekkbátar hafa róið hér
inn og út með firðinum og aflað
allsæmilega. — Karl.